anti-graphe

Ο Φαύλος κύκλος της κοινωνικής κριτικής...

2010-02-03T14:47:00.006+02:00

Με αφορμή το μείζον και κομβικό ζήτημα του "εθνικού διαζυγίου",

οφείλουμε να παραδεχθούμε ότι για άλλη μια φορά αποδεικνύεται το πόσο ρηχή, επίπεδη, ανούσια και φτωχή υπήρξε η θεωρητική εκπαίδευση στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση, όπου διδασκόμασταν και εξεταζόμασταν το μάθημα της Έκθεσης (για την τριτοβάθμια δε χρειάζεται να κάνουμε αναφορά, διότι εκεί δεν διδάσκουν απλώς την Έκθεση, αλλά την κάνουν πράξη με αποτέλεσμα να εκτίθενται γενικώς και συνεχώς...). Εν ολίγοις, για άλλη μια φορά μας είπαν ψέματα.

Καθόμασταν και σπάγαμε το κεφάλι μας (αντί για το δικό τους), για να βρούμε τα βαθιά νοήματα που έκρυβαν φράσεις που έμειναν στην ιστορία, όπως του Σαμαράκη, του ιδρυτή ριζοσπαστικών θεσμών σα τη Βουλή των Εφήβων (του πιο kitsch διαγωνισμού έκθεσης στην ιστορία), που είχε πει ότι "ποτέ άλλοτε οι στέγες των ανθρώπων δεν ήταν τόσο κοντά και οι ψυχές τους τόσο μακριά" και ύστερα να καταγράψουμε τις "δικές μας" απόψεις και τώρα διαπιστώνουμε ότι όλα ήταν μάταια...ότι η ζωή μας ξεπέρασε

Πράγματι, αν παρατηρήσουμε προσεκτικά, όταν υπάρχουν πραγματικά προβλήματα οι άνθρωποι όχι μόνο έρχονται κοντά ασκώντας εντονότατη κριτική που προκαλεί ρήγματα στο υπάρχον κοινωνικό πεδίο αλλά επιπλέον δημιουργούνται νέοι κοινωνικοί δεσμοί...

(Gossip by Norman Rockwell)

Περί Πραγματικότητας...

2010-01-13T10:58:00.016+02:00

Ένα χρόνο πριν το Μάη του '68 ο καταστασιακός Guy Debord στο έργο του Η Κοινωνία του Θεάματος προειδοποιούσε για την εξέλιξη του δυτικού πολιτισμού γράφοντας:

"Άπασα η ζωή των κοινωνιών στις οποίες κυριαρχούν οι σύγχρονες συνθήκες παραγωγής προαγγέλλεται ως μία απέραντη συσσώρρευση θεαμάτων. Ό,τι υπήρξε άμεσο βίωμα έχει απομακρυνθεί σε μία αναπαράσταση". {1}

Και όλα έδειχναν ότι είχε απόλυτο δίκιο.

Όλα έδειχναν ότι η το θέαμα είχε κατορθώσει να υπερισχύσει της ζωής, η αναπαράσταση του βιώματος, η φαινομενικότητα της πραγματικότητας...

Ωστόσο, όταν όλος ο πλανήτης βρίσκεται υπό καπιταλιστική κατοχή, μια γωνιά ανυπό- τακτων δειγμάτων του homo sapiens αντιστέκεται ακόμη και θα αντιστέκεται για πάντα στους εισβολείς...

Μία παρέα ηρώων προσπάθησε να δείξει στους κουτόφραγκους σαν τον Debord και στους κεφαλαιοκράτες όλου του κόσμου ότι εν τέλει δεν είχαν δίκιο. Ότι, στην πραγματικότητα

Η ΖΩΗ ΚΛΕΒΕΙ ΤΗΝ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ!

Δυστυχώς, ο καπιταλισμός και δη ο αμερικάνικος δεν το έβαλε κάτω και προσπάθησε να απαντήσει στο συντριπτικό πλήγμα που του κατάφεραν οι πολυμήχανοι - από τον καιρό του Οδυσσέα - Έλληνες...

Δεν έχουμε την πολυτέλεια ούτε το χρόνο (ουσιαστικά βαριόμαστε) να εκθέσουμε τις πολύπλοκες, δαιδαλώδεις, πολυεπίπεδες και ασφαλώς αντιφατικές διεργασίες που έλαβαν χώρα στο καπιταλιστικό σύστημα και πιο συγκεκριμένα στην επικράτεια της υπερδύναμης, όμως είμαστε σε δυσάρεστη θέση να ανακοινώσουμε και να παραδεχθούμε την ήττα μας, καθώς εκεί τα πράγματα έχουν πάρει άλλη τροπή και όχι μόνο η ζωή δεν κλέβει την παράσταση όπως ελπίζαμε, αλλά η ζωή και τα προβλήματά της (οικονομική κρίση, ισλαμικός φονταμενταλισμός, κλίμα και άλλες ασήμαντες λεπτομέρειες της πραγματικότητας) δεν βρίσκουν ώρα να προβληθούν...

Τελικά, τα reality δεν αποδείχθηκαν πιο πραγματικά από τη ζωή όπως θα ήθελε ο Debord, αλλά ο επαναστατικός λόγος δεν αντιλήφθηκε και δε σκέφθηκε στα σοβαρά τη σημασία και τη λειτουργία της φαινομενικότητας:

"Ό,τι ήταν στην αρχή φαινομενικότητα γίνεται στο τέλος, σχεδόν πάντα, ουσία και ενεργεί σαν ουσία! Πόσο παράλογο είναι να πιστεύουμε ότι μπορούμε να εκμηδενίσουμε τον κόσμο που περνάει για ουσιαστικός, τη λεγόμενη 'πραγματικότητα', αρκεί να δείξουμε αυτή την προέλευση και αυτή τη νεφελώδη καλύπτρα της ψευδαίσθησης! Μπορούμε να εκμηδενίσουμε μόνο ως δημιουργοί. - Ας μην ξεχνάμε όμως και τούτο: για να δημιουργήσεις, μακροπρόθεσμα, καινούργια πράγματα, αρκεί να δημιουργήσεις καινούργια ονόματα, εκτιμήσεις και πιθανότητες". {2}

{1}. Debord G., Η Κοινωνία του Θεάματος, μτφρ. Σύλβια, (Διεθνής Βιβλιοθήκη, 2000), παρ. 1.

{2}. Nietzsche F., Η Χαρούμενη Γνώση, μτφρ. Λ. Τρουλινού, (Εξάντας, 1996), παρ. 58.

Περί εξέγερσης... (ΙΙ)

2009-12-20T17:53:00.004+02:00

(του ανταποκριτή μας από τους χώρους δουλείας Marcel Proust)

Τα μεσάνυχτα της 22ας Δεκεμβρίου 2008, λίγες μόλις μέρες μετά την δολοφονία του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου, η Κωνσταντίνα Κουνεβα δέχτηκε δολοφονική επίθεση με καυστικό οξύ, την ώρα που επέστρεφε στο σπίτι της μετά από άλλη μία ολιγόωρη και δημιουργική βάρδια. Σε αντίθεση με όσα ακολούθησαν την δολοφονία του Αλέξανδρου, η άνανδρη και τραμπούκικη επίθεση εναντίον της Κωνσταντίνας δεν ξεσήκωσε, δυστυχώς, την ίδια θύελλα αντιδράσεων. Τα ΜΜΕ αποσιώπησαν το γεγονός και ο αριθμός των συμμετεχόντων στις πορείες συμπαράστασης ήταν πραγματικά απογοητευτικός. Ένα χρόνο μετά, και με την Κωνσταντίνα να βρίσκεται ακόμη στο νοσοκομείο, με σοβαρότατα προβλήματα υγείας - όχι τόσο σοβαρά όσο του πρώην πρύτανη, Χ. Κίττα, αλλά αρκετά σοβαρά - λίγοι είναι αυτοί που σκέφτονται ακόμη το γεγονός.

Όπως πολύ χαρακτηριστικά ανέφερε ένας μεγάλος αριθμός μαθητών και μαθητριών που ρωτήθηκαν σχετικά με τους λόγους που τους οδήγησαν στην ενεργότατη και μαζική συμμετοχή τους στην εξέγερση του περσινού Δεκέμβρη, "ο Αλέξανδρος ήταν ένας από εμάς". Τελικά, πόσο εύκολο είναι - όσο κι αν θέλουμε να διατηρούμε και να θρέφουμε την ψευδαίσθηση ότι ασφαλώς και είναι πανεύκολο για εμάς - να υπερασπιστούμε και να ταυτιστούμε με μία μετανάστρια, με μία καθαρίστρια, με μία γυναίκα η οποία (ευτυχώς, για εκείνην) δεν είναι μία από εμάς και η οποία θα κατέβαινε στους δρόμους εάν η επίθεση αυτή είχε γίνει εναντίον μας; Πόσο εύκολο είναι να αποδομήσουμε τον τρόπο συγκρότησής μας ως υποκειμένων μέσα από τέτοιου τύπου δίπολα και να κατορθώσουμε να ταυτιστούμε με ό,τι μας έχουν μάθει ότι πρέπει να λογίζεται και να αντιμετωπίζεται ως το Άλλο; Πόσο εύκολο είναι, εν τέλει, να μην ξεχνάμε και να μη συγχωρούμε τη στιγμή ακριβώς που ο καπιταλισμός, με στολή Αι-Βασίλη, απαιτεί και έχει ανάγκη να σταματήσουμε να θυμόμαστε και να αρχίσουμε να ξοδεύουμε;
Θα φανεί τις επόμενες μέρες στους δρόμους...

Περί εξέγερσης...(Ι)

2009-12-11T10:30:00.005+02:00

Επειδή ως γενιά πιαστήκαμε στον ύπνο, καλό είναι να ξεκινήσει κάποτε - έστω και τώρα - μία συζήτηση ουσιαστική περί εξέγερσης και άλλων τινών, αν θέλουμε να ξεφύγουμε από την παθητικότητα της ονείρωξης προς την ενεργητικότητα των ονείρων...

Διότι, μάλλον η πραγματικότητα επιβεβαίωσε - έστω και παραφρασμένη - τη λαϊκή σοφία:

ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΚΑΘΕ ΜΕΡΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ!

Στη χώρα του υπαρκτού… σοσιαλισμού (ΙΙ)

2009-12-08T22:09:00.003+02:00

(του ανταποκριτή μας από τα Εξάρχεια Marcel Proust)

Μπροστά στην εικόνα του τραμπούκου μπάτσου, αυτού του μάγκα με το δίκυκλο, που παρέσυρε και τραυμάτισε σοβαρά τρεις ανθρώπους, κατά τη διάρκεια της πορείας της Κυριακής, ένα χρόνο μετά την εν ψυχρώ δολοφονία του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου στα Εξάρχεια, τα λόγια είναι περιττά…Και, η αποσιώπηση του συγκεκριμένου γεγονότος από τα Μ.Μ.Ε. σε συνδυασμό με την υπερπροβολή της απείρου κάλλους γελοιότητας του δήθεν τραυματισμού του πρύτανη του Πανεπιστημίου Αθηνών, Χ. Κίττα – για τον οποίο η ιατρική επιστήμη «αναγκάστηκε» να εφεύρει νέους ιατρικούς όρους και νέες παθολογικές διαταραχές (προληπτική εισαγωγή σε Μ.Ε.Θ., ήπια καρδιακή διαταραχή, ήπιες κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις, κ.λπ. – ευτυχώς, που δεν τον εγχείρησαν προληπτικά, για να μας πείσουν ότι πρέπει να αρθεί το πανεπιστημιακό άσυλο), είναι ενδεικτικές του γενικότερου κλίματος που επικρατεί στους κόλπους της κοινωνίας.
Η εικόνα των Εξαρχείων το βράδυ του Σαββάτου μιλούσε από μόνη της και προοιώνιζε, ως ένα βαθμό, τα όσα επρόκειτο να συμβούν την επόμενη ημέρα. Ολόκληρη η περιοχή ήταν αποκλεισμένη και αστυνομοκρατούμενη. Ο ξεκάθαρος πλέον στόχος του υπουργού να μας «προστατέψει» και να εξαλείψει κάθε μορφή αντίστασης και εξέγερσης μας υπενθυμίζεται εξάλλου καθημερινά με εφόδους σε αυτοδιαχειριζόμενους χώρους και στέκια μεταναστών, με αθρόες προσαγωγές και συλλήψεις, με ξυλοδαρμούς και κάθε μορφής τραμπουκισμούς, με την de facto καταπάτηση του πανεπιστημιακού ασύλου και την κατάλυση των ατομικών μας ελευθεριών και δικαιωμάτων. Και, βέβαια, η κατάσταση συνεχίστηκε και σήμερα με τους μαζικούς ψεκασμούς, από τη μια, και με τον Πρύτανη του Ε.Μ.Π. να κάνει πλέον λόγο ανοιχτά για θέμα ασύλου, από την άλλη.
Η εξέγερση του Δεκέμβρη του 2008 ανέδειξε, με τον ευκρινέστερο, ίσως, τρόπο, την έλλειψη κουλτούρας και την αδυναμία αξιοποίησης μίας από τις συγκλονιστικότερες στιγμές της σύγχρονης ιστορίας αυτής της χώρας, την ανικανότητα ενός ολόκληρου χώρου να εξαγάγει, έστω και κάποια, ουσιαστικά συμπεράσματα και να αφήσει το στίγμα της δικής του εξέγερσης, την ανεπάρκεια των υπαρχόντων μέσων και όπλων δράσης, το θλιβερό παράδοξο της τρομοκράτησης και της συντηρητικοποίησης μίας ολόκληρης κοινωνίας μετά τη δολοφονία ενός παιδιού από τη σφαίρα ενός φασιστοειδούς.
Για το λόγο αυτό, και η εξέγερση του Δεκέμβρη του 2008 κατέδειξε πως η εξέγερση δεν μπορεί να είναι «επετειακή» και προγραμματισμένη, πως δε διαφημίζεται και δεν οργανώνεται, πως έχει ως στόχο να ξαφνιάζει και να πιάνει στον ύπνο τις δυνάμεις καταστολής και τον κρατικό μηχανισμό και όχι να τους δίνει έναν ολόκληρο χρόνο να οργανωθούν, πως η εξέγερση αφορά το hic et nunc – το εδώ και τώρα – πως βρίσκεται σε κάθε στιγμή και αφορά την κάθε στιγμή, πως η δυναμική του ρομαντισμού και της φαντασίας της εξέγερσης μπορεί να αντιταχθεί στις σκληρότερες μορφές πειθάρχησης, ελέγχου και καταστολής.
Το σίγουρο είναι πως δε θα συγχωρήσουμε και δε ξεχάσουμε τη νύχτα της 06/12/2008, αλλά ούτε και τη νύχτα της 22/12/2008, ούτε τη νύχτα της 17/11/1985, ούτε το απόγευμα της 16/11/1980, ούτε τόσες άλλες ημέρες και νύχτες στυγνών δολοφονιών και ωμής κρατικής βίας. Η κάθε ημέρα και η κά-θε νύχτα ανήκει στον Αλέξη, στην Κωνσταντίνα, στο Μιχάλη, στη Σταματίνα, στον Ιάκωβο, σε κάθε εξεγερμένο και σε κάθε εξεγερμένη που δε τρομοκρατείται και εφευρίσκει διαρκώς νέα και αποτελεσματικότερα όπλα, νέες και αποτελεσματικότερες μορφές αντίστασης.

Ο Μίκης ξαναχτυπά...

2009-12-03T10:36:00.006+02:00

Ο μέγας

Μίκης

ξαναχτύπησε...

(Βρείτε τις διαφορές μεταξύ των δύο φωτό και κερδίστε στον χριστουγεννιάτικο διαγωνισμό μας πολλά και πλούσια δώρα...)

Για να μην παρεξηγηθούμε, ο άνθρωπος αυτός ήταν πάντα πολύ πιο μπροστά από τους επικριτές του και όντως εξέφραζε τη βούληση, το φρόνημα και την ψυχή της πλειονότητας του ελληνικού Λαού. Άλλωστε, η μεταπολιτευτική πορεία της πλειονότητας αυτού του λαού επιβεβαιώνει την ουσία του διλήμματος που έθεσε ο μέγας Μίκης:

"Καραμανλής ή Τάνκς" έψαλλε ο Μίκης

"Ν.Δ. ή ΠΑ.ΣΟ.Κ." απαντά χρόνια τώρα το κοινό, που στέκεται από κάτω, καθώς μπέρδεψε τον ήλιο της δικαιοσύνης με τον ήλιο τον πράσινο...

Ίσως τώρα με τις επιστολές του προσπαθεί - όπως εξάλλου έκαναν και άλλοι που παρίσταναν τον Πλάτωνα λίγο πριν από αυτόν και έγραφαν επιστολές στο όνομά του - να μας ξαναδείξει το δρόμο...

Επιστολή 1:

"Λεβέντες μου σας καμαρώνω!

Είστε οι συνεχιστές του Κολοκοτρώνη, του Ανδρούτσου και του Άρη σε σύγχρονη εκδοχή.Και γι' αυτό η τελευταία ελπίδα του προδομένου λαού μας.

Με τη γενναία σας δημόσια αποκήρυξη μου, μου ανοίξατε τα μάτια.

Ομολογώ, έστω και καθυστερημένα, ότι υπήρξα ένας ελεεινός και σιχαμερός προδότης-συνεργάτης της χούντας και της αντιλαϊκής δεξιάς και τώρα μετανοιωμένος αποζητώ τη δίκαιη τιμωρία μου.

Το σπίτι μου βρίσκεται σε μικρή πάροδο της οδού Γαριβάλδη, στην Επιφανούς 1, και καθώς είμαι ξαπλωμένος έχω απέναντί μου την πλαγιά του Φιλοπάππου, απ' όπου σας είναι πανεύκολο να με κάψετε ζωντανό, για να με λυτρώσετε από τις τύψεις που με ζώνουν.

Προς τούτο, έχω ορθάνοιχτα τα παράθυρα μου για να σας διευκολύνω με κίνδυνο να πάθω γρίπη.

Όμως, ποιος λογαριάζει τέτοιες λεπτομέρειες όταν έχει να κάνει με terroristes-τιμωρούς όπως εσείς;

Je vous remercie

Υ.Γ. Καημένε Παπαδόπουλε, πού είσαι να καμαρώσεις τη σπορά σου..."

Και για τους δύσπιστους θυμίζουμε ότι μιλάμε πάντα με ντοκουμέντα...

Επιστολή 2:

«Αγαπητέ μου Αντώνη, Πανηγυρίζω κι εγώ μαζί σου την θριαμβευτική σου νίκη που ανοίγει μια νέα προοπτική για την Ελλάδα μας!

Με αγάπη δικός σου Μίκης Θεοδωράκης, 30.ΧΙ.09

Η απάντηση σε αυτές τις επιστολές έχει δοθεί προ πολλού. Μάλλον δεν ακούστηκε καθαρά και γι' αυτό την επαναλαμβάνουμε:

ΔΕ ΜΑΣ ΧΕΖΕΙΣ, ΡΕ ΝΤΑΛΑΡΑ!

Η δυνατότητα επιβίωσης...

2009-11-22T17:04:00.011+02:00

(Στην κ. Κική, γιατί το Ευαγγέλιό της ήταν η Ζωή...)

Όταν διακοπεί βίαια και απότομα η δυνατότητά μας να συνεχίσουμε αυτό που λέγεται ζωή, δηλαδή όταν διακοπεί το παιχνίδι μας με το θάνατο, τότε αντιλαμβανόμαστε εξίσου βίαια και απότομα ότι η μόνη πραγματική δυνατότητα επιβίωσης είναι η φιλία... Μόνο μέσω των ανθρώπινων δεσμών μπορούμε να σπάσουμε τα δεσμά του απάνθρωπου και να νικήσουμε το φόβο...

"Αλλά σωπαίνω. Αισθάνομαι κάτι να πλησιάζει. Αλλοίμονο το αισθάνομαι να 'ναι φοβερό κι έτσι ανεξήγητα και σκοτεινά θα με χτυπήσει. Εύχομαι να 'ναι θάνατος κι όχι άλλο φοβερώτερο".

Γ. Χειμωνάς

Στη χώρα του υπαρκτού Σοσιαλισμού (Ι)...

2009-11-18T19:30:00.005+02:00

(του ανταποκριτή μας από την πορεία του Πολυτεχνείου Marcel Proust)

Όποιος συμμετείχε στην χθεσινή πορεία για τον εορτασμό της 36ης επετείου του Πολυτεχνείου, εντυπωσιάστηκε, αναμφίβολα, από δύο βασικά της χαρακτηριστικά.
Το πρώτο ήταν η συγκλονιστική συμμετοχή του κόσμου. Όσο κι αν προσπαθούν, εδώ και περίπου ενάμιση μήνα, οι "σοσιαλιστικές" πλέον - ναι, είναι γεγονός, η δεξιά έφυγε, το θέμα, βέβαια, είναι ποιος ακριβώς ήρθε - δυνάμεις καταστολής να μας τρομοκρατήσουν, με καθημερινές περιπολίες, με καθημερινές προσαγωγές, με καθημερινούς ξυλοδαρμούς, με την ποινικοποίηση μίας εκ των ιστορικότερων και ομορφότερων περιοχών της Αθήνας, δεν τα κατάφεραν. Ο κόσμος δε φοβήθηκε και δε δείλιασε, επέλεξε να τιμήσει την εξέγερση του Πολυτεχνείου και να δώσει ένα ιδιαίτερα δυναμικό παρόν, βροντοφώναξε πως η αλλαγή των κυβερνήσεων δε συνεπάγεται και αλλαγή των κυρίαρχων πολιτικών και πως τελικά η χούντα δεν τελείωσε το '73.

Και, το δεύτερο, εξίσου εντυπωσιακό, στοιχείο ήταν η απόλυτα "διακριτική" παρουσία των δυνάμεων καταστολής. Ακολουθώντας τις εντολές του υπεύθυνου για την προστασία των πολιτών - δε θέλουμε να φανταστούμε τι θα συμβεί την ημέρα που θα πάψει να μας προστατεύει - κ. Χρυσοχοίδη, δεν προκάλεσαν και δεν προέβησαν σε απρόκλητες επιθέσεις. Να υποθέσουμε ότι η μη διακριτική παρουσία τους θα συνίστατο στο να βρίσκονται μέσα στα blocks των διαδηλωτών; Και, οι απρόκλητες επιθέσεις θα συνίσταντο στο να πυροβολούν εν ψυχρώ και όσους/ες δεν κυκλοφορούν στην περιοχή των Εξάρχειων;

Μέσα σε ένα τέτοιο κλίμα, ποια μπορεί να είναι η απάντησή μας; Πορείες σαν τη χθεσινή απέδειξαν ότι αυτό ήταν μόνο η αρχή. Ο κόσμος μπορεί και θέλει να απαντήσει δυναμικά, μπορεί και θέλει να ξεσηκωθεί, μπορεί και θέλει να εκδηλώσει την έντονη αντίθεσή του σε όσα τον πνίγουν. Μπορεί τα υποκείμενα και τα αντικείμενα, οι μορφές, τα όπλα της εξέγερσης να έχουν μετασχηματιστεί, υπάρχει, όμως, διαρκώς η δυνατότητα συγκρότησης νέων τρόπων και διόδων εξεγερτικής δράσης.

Και, για όλους αυτούς που νομίζουν ότι οι πράσινες/μπλε/κουστουμαρισμένες στολές τους - δε συγκαταλέγονται στις κατασταλτικές δυνάμεις μονάχα τα ένστολα τετράποδα που έχουν κατακλύσει τους δρόμους, υπάρχουν τετράποδα σε γραφεία με πολύ πιο ύπουλο και πολύ πιο επικίνδυνο ρόλο - θα μας κάνουν να σωπάσουμε, ας έχουν στο μυαλό τους ότι...

Το Όχι του '40...

2009-10-28T10:30:00.003+02:00

Αν κάνουμε τον κόπο να θυμηθούμε την Ιστορία, τότε πρέπει απαραίτητα να λάβουμε σοβαρά υπόψη μας το γεγονός ότι το ΌΧΙ του '40 το είπε πρώτα ένας φασίστας...

Μετά ακολούθησε σύσσωμος ο ελληνικός λαός...

Ας είμαστε, όμως, καχύποπτοι όταν έχουμε να κάνουμε με το σώμα. Σύσσωμος; Είναι τυχαία η εμφάνιση των μαυραγοριτών κατά την κατοχή; Είναι τυχαίο ότι ακολούθησε εμφύλιος;
Μόνο όταν αντιμετωπίζουμε την ιστορία υπό την προοπτική των μεγάλων ανδρών και των μεγάλων γεγονότων δυσκολευόμαστε να διακρίνουμε τις ιδιαίτερες τάσεις και δυνάμεις που δρουν στο εσωτερικό των σωμάτων και των κοινωνιών και επαναπαυόμαστε στην ανάγνωση και τη θέα της δράσης των ηρώων.

Αν όμως δεν αντιμετωπίζουμε την ιστορία ως τη σκηνή εμφάνισης των κάθε λογής ηρώων, τότε ίσως δούμε ότι δυνατότητες για δράση πέρα και πάνω από ηρωισμούς έχουμε καθημερινά. Δεν αρκεί ένα ΌΧΙ ειπωμένο από έναν φασίστα το 1940, για να μας απαλλάξει μια για πάντα από τον φασισμό, διότι η ιστορία συνεχίζεται. Το ίδιο και οι κίνδυνοί της...

Αλήθεια, αντί να εορτάζουμε το ΌΧΙ στον φασισμό με φασιστικό τρόπο, δεν έχουμε κάτι καλύτερο να κάνουμε;

Περί εκλογών (ΙΙ)...

2009-09-22T14:37:00.007+03:00

Για όσους ακόμα πιστεύουν ότι ο διάλογος είναι η πεμπτουσία της δημοκρατίας και ότι σε λίγες ημέρες θα έχουμε τη γιορτή της, διότι θα εκφράσει ο λαός ελεύθερα τη γνώμη του, ας τολμήσουμε να σκεφθούμε πάνω στη "γλώσσα", στη "λογική", στη "συνείδηση" και στην "επικοινωνία", δηλαδή, σε όλες τις αρετές που ισχυρίζεται ότι διαθέτει ο homo sapiens και τις οποίες ισχυρίζεται ότι προάγει η αστική δημοκρατία λειτουργώντας μέσω της δυναμικής τους...

Ας θυμηθούμε - για άλλη μία φορά - τον Nietzsche:

"η συνείδηση γενικά αναπτύχθηκε μόνο κάτω από την πίεση της ανάγκης για επικοινωνία. (...) η συνειδητή σκέψη παίρνει τη μορφή λέξεων, δηλαδή σημείων επικοινωνίας, και το γεγονός αυτό αποκαλύπτει την καταγωγή της συνείδησης. Με λίγα λόγια, η ανάπτυξη της γλώσσας και η ανάπτυξη της συνείδησης (όχι του λογικού, αλλά του τρόπου με τον οποίο γίνεται συνειδητό το λογικό) πάνε χέρι-χέρι. Η συνειδητοποίηση των αισθητηριακών μας εντυπώσεών μας, η ικανότητα μας να τις σταθεροποιούμε και να τις βγάζουμε έξω από μας, μεγαλώναν σε αναλογία με την ανάγκη μας να τις ανακοινώσουμε σε άλλους μέσω σημείων". {1}.

Επειδή, λοιπόν, η σύγχρονη αστική δημοκρατία έχει κατανοήσει ότι δε λειτουργεί μέσω διαλόγου, αλλά μέσω του κώδικα της επικοινωνίας και του θεάματος, καλό είναι, αν θέλουμε, να πλησιάσουμε όσο γίνεται πιο κοντά σε αυτό που θέλουν να μας πουν να μη δίνουμε σημασία στο στημένο πλαίσιο διαλόγου (debate) μεταξύ των πολιτικών αρχηγών, αλλά στον κώδικα επικοινωνίας (διαφημίσεις) των κομμάτων...

Τι σημεία επικοινωνίας μας εκπέμπουν; Αν δούμε προσεκτικά τη διαφήμιση της ΝΔ, θα καταλάβουμε ότι χρειαζόμαστε έναν Ηγέτη. Αν ακολούθως δούμε εξίσου προσεκτικά τη διαφήμιση του ΠΑΣΟΚ, θα καταλάβουμε ότι χρειαζόμαστε ένα Κράτος. Αν τώρα αποφασίσουμε να τα συνδυάσουμε, για να μην μείνει κανείς παραπονεμένος και για να είμαστε σίγουρα με τον νικητή, καλό είναι να γνωρίζουμε ότι αυτό που μας προτείνεται ως λύση έχει ένα όνομα βαρύ σαν ιστορία:

Εθνικο-σοσιαλισμός!

Γιατί όχι; Έχει να προτείνει κανείς κάτι καλύτερο; Έχει επινοήσει κανείς καινούργια σημεία επικοινωνίας;

Αν όχι, τουλάχιστον ας αντιστρέψει τα ήδη υπάρχοντα. Όπως έλεγε και ο Μάο, "αφήστε όλα τα λουλούδια να ανθίσουν" (έστω και στον ίδιο φάκελο, έστω και στην ίδια κάλπη)

{1}.Nietzsche F., Η Χαρούμενη Γνώση, παρ. 354, μτφρ. Λ. Τρουλινού, (Εξάντας, 1996).

Περί εκλογών...

2009-09-02T22:10:00.006+03:00

Επειδή μάλλον θα έχουμε σοσιαλισμό πρίν τις 18 Οκτωβρίου, είμαστε αναγκασμένοι να προχωρήσουμε σε ένα σύντομο όσο και εν θερμώ σχόλιο σχετικά με τη διενέργεια των εθνικών εκλογών. Σας θυμίζει τίποτα η παρακάτω φωτογραφία;

Είναι ένας τσοπάνης που καθοδηγεί τα πρόβατα του όχι με τσοπανόσκυλα, αλλά χάρη στη δύναμη μιας φωτογραφίας ενός λύκου...Νομίζουμε ότι δεν πρέπει να εκπλαγεί κανείς μας. Είναι κάτι που το έχουμε συνηθίσει. Απλώς, η διαφορά είναι ότι ο δυτικός άνθρωπός σε σχέση με το πρόβατο διαλέγει τη φωτογραφία του λύκου που του αρέσει, δίχως μάλιστα να έχει και κάποιο κόστος, όπως συμβαίνει αλλού - εκεί που με τη βοήθεια των όπλων μας - προσπαθούν να μας αντιγράψουν.

Όμως, όπως λέει και ο ποιητής του δυτικού πολιτισμού, ο οποίος έχει βαρεθεί από την επανάληψη του ίδιου έργου, δεν υπάρχει μεγάλη διαφορά...

Ή με πιο "φιλοσοφικούς" όρους: "Ο κοινοβουλευτισμός - δηλαδή η δημόσια άδεια να διαλέγουμε ανάμεσα σε πέντε βασικές πολιτικές γνώμες - κολακεύει πολλούς από εκείνους που θα ήθελαν να φαίνονται ανεξάρτητοι και αγωνιζόμενοι υπέρ των δικών τους γνωμών. Τελικά, όμως, δεν έχει σημασία αν υποχρεώνεται η αγέλη να έχει μία γνώμη ή αν τις επιτρέπεται να έχει πέντε. Όποιος δε συμμερίζεται καμία από τις πέντε γνώμες και στέκει απόμερα έχει πάντα εναντίον του όλη την αγέλη". {1}

Δεν υποστηρίζουμε τον ατομικισμό ως λύση (αυτή είναι μία βαθιά συντηρητική ανάγνωση του Nietzsche, δηλαδή, η πλέον εύκολη και βιαστική ανάγνωση του Nietzsche), απλώς δεν υποστηρίζουμε ότι τα συλλογικά υποκείμενα αμφισβήτησης και αντι-γραφής μπορούν να προκύψουν μέσα από διαδικασίες πίσω από το παραβάν οι οποίες βασίζονται σε μία λογική αντιπροσώπευσης και επιβεβαίωσης μιας εδραιωμένης ταυτότητας και υποκειμενικότητας - όπως του πολίτη ή του στρατευμένου ιδεολόγου.

Μάλλον, το "συγχρόνως πολιτικό, ηθικό, κοινωνικό και φιλοσοφικό πρόβλημα που τίθεται σε μας σήμερα δεν είναι να προσπαθήσουμε να ελευθερώσουμε το άτομο από το κράτος και τους θεσμούς του, αλλά να ελευθερωθούμε εμείς από το κράτος και από τον τύπο εξατομίκευσης που συνδέεται με αυτό. Πρέπει να προωθήσουμε νέες μορφές υποκειμενικότητας απορρίπτοντας τον τύπο ατομικότητας που μας επιβλήθηκε εδώ και πολλούς αιώνες". {2}

Μεταφράζουμε: το θέμα δεν είναι να ελευθερωθεί ένα πρόβατο από το κοπάδι, αλλά να ελευθερωθεί το κοπάδι από την προβιά που του έχει φορεθεί, για να συμπεριφέρεται ως πρόβατο.

Ας το προσπαθήσουμε, επινοώντας και κανενάν τρόπο πιο αποτελεσματικό από αυτόν που μας φόρεσαν!

{1}.Nietzsche F., Η Χαρούμενη Γνώση, παρ. 174, μτφρ. Λ. Τρουλινού, (Εξάντας, 1996).

{2}. Foucault M., Δύο Δοκίμια για το Υποκείμενο και την Εξουσία, μτφρ. Λ. Τρουλινού, στο Η μικροφυσική της εξουσίας, (Ύψιλον, 1991), σ. 86.

Στη χώρα του υπαρκτού σουρρεαλισμού (ΙΙ)...

2009-08-24T13:10:00.005+03:00

(του ανταποκριτή μας από τις στάχτες Marcel Proust)

Τι μπορεί να πει, άραγε, κανείς μπροστά στο θέαμα της πύρινης κόλασης που βιώνει η Αττική για τέταρτη συνεχόμενη ημέρα; Οδύνη για την ανυπολόγιστη οικολογική καταστροφή, τρόμος για το ζοφερότατο μέλλον που μας επιφυλάσσεται, οργή για ένα Κράτος το οποίο απλώς παρακολουθεί τα γεγονότα, αδυνατεί να συντονίσει και να οργανώσει την αντιμετώπιση μίας ακόμη κρίσης και θεωρεί ότι ο κυριότερος ένοχος είναι και πάλι ο "στρατηγός άνεμος" - τιμή και δόξα στο Βύρωνα Πολύδωρα που πριν από δύο χρόνια, σαν άλλος επιθεωρητής Κλουζώ, είχε ανακαλύψει τον εμπρηστή της γης της Ηλείας. Ευτυχώς, τουλάχιστον, αυτή τη φορά οι κουκουνάρες την γλίτωσαν...

Μέσα σε αυτό το θέατρο του παραλόγου, τι μπορεί να πει, άραγε, κανείς από τη μία πλευρά μπροστά στο θέαμα των άρτια εξοπλισμένων και οπλισμένων δυνάμεων καταστολής - διότι είναι ευρέως γνωστό το πόσο επικίνδυνοι είναι οι φοιτητές και οι λοιπές αγωνιζόμενες κοινωνικές δυνάμεις - και από την άλλη μπροστά στο θέαμα των ελλιπώς εξοπλισμένων πυροσβεστών - μήπως, τελικά, τα κάθε είδους μαντηλάκια είναι αποτελεσματικότερα από τις αντιασφυξιογόνες μάσκες και δεν το γνωρίζαμε;

Τι μπορεί να πει, άραγε, κανείς για ένα Κράτος που πριν από μερικούς μήνες αποφάσισε να προμηθευτεί υδροφόρα οχήματα για την αντιμετώπιση των διαδηλωτών, αλλά όχι για την αντιμετώπιση των πυρκαγιών;

Τι μπορεί να πει, άραγε, κανείς για την τραγική ολιγωρία, την παροιμιώδη ανικανότητα και, εν τέλει, τη χαρακτηριστική αδιαφορία ενός Κράτους που δεν μπόρεσε να ελέγξει μία πυρκαγιά που ξεκίνησε για προφανέστατους λόγους από το Γραμματικό και που, αν δεν είχαμε την τραγική ...τύχη η Αθήνα - σε αντίθεση με τις περισσότερες ευρωπαικές πόλεις - να έχει καταντήσει, ή, ορθότερα, να την έχουμε καταντήσει, μία τσιμεντούπολη με ελάχιστους πνεύμονες πρασίνου, η φωτιά θα κατόρθωνε να φτάσει στο Σύνταγμα;

Μπροστά σε τέτοιες εικόνες, τα όποια λόγια, μάλλον, περιττεύουν...

Το μόνο που απομένει είναι η δράση (αν και ποιος ξέρει, μπορεί το ελληνικό αστικό κράτος να καεί από μόνο του)...

Φωτιά στα μπαντζάκια μας...

2009-08-23T10:01:00.004+03:00

Σε μία χώρα όπου έχουμε μάθει όχι να κοιτάμε το δέντρο και να χάνουμε το δάσος, αλλά να κοιτάμε τον εαυτό μας στον καθρέφτη (κατά προτίμηση τον καθρέφτη του Cayenne) και να καίμε το δάσος, το μόνο επίκαιρο σχόλιο που περιγράφει την κωμικοτραγική κατάσταση είναι το εξής...

Πριν βιαστεί κανείς να μας κατηγορήσει για μαύρο χιούμορ, ας σκεφτεί πρώτα ο καθένας μας τις ευθύνες του...

Ας κοιτάξουμε προσεκτικά το μπουκαλάκι σύμβολο του αμερικάνικου τρόπου ζωής - το μπουκαλάκι της Coca-Cola - το οποίο ως Νεοέλληνες διστάζουμε να βάλουμε στον κώλο του, αλλά δεν έχουμε κανένα πρόβλημα όχι μόνο να το βάζουμε στο στόμα μας μα και καταμεσίς του δάσους (π.χ. στο όρος Μαίναλο πριν από λίγες μέρες...)

Στη χώρα του υπαρκτού σουρρεαλισμού...

2009-08-02T13:14:00.005+03:00

Είχαμε σκοπό να αφοσιωθούμε με συνέπεια και επιμέλεια στις απαιτήσεις της θερινής ραστώνης... Επειδη, όμως, η χώρα διάγει στιγμές απείρου επαναστατικού κάλλους, έστω και σουρρεαλιστικού, δεν πρέπει να λείψει κανείς...
Ο Κώστας Γαβράς ζώντας τόσα χρόνια στο Παρίσι έχει πέσει θύμα της προπαγάνδας των κουτόφραγκων, οι οποίοι προσπαθούν να πείσουν ολάκερο τον κόσμο ότι η Πόλη του Φωτός είναι η γενέτειρα του σουρρεαλισμού. Ενδεχομένως να είναι έτσι τα πράγματα. Εντούτοις, επειδή σημασία έχει η πράξη και όχι η θεωρία, καλό είναι να θυμίσουμε ότι η Ελλάδα αναδεικνύεται σε χώρα όπου ο σουρρεαλισμός γίνεται πράξη. Ο Γαβράς μάλλον θα το έχει καταλάβει τώρα...

(Marcel Duchamp, Reproduction of L.H.O.O.Q.)

Σύμφωνα με δημοσίευμα, ο διευθυντής του Νέου Μουσείου της Ακρόπολης, ο καθηγητής που αποφάσισε να λογοκρίνει τον Γαβρά, βραβεύτηκε με το "Αργυρό Μετάλλιο της Βουλής", για την προσφορά του στον ελληνικό πολιτισμό...

Θεωρούμε χρέος κάθε σκεπτόμενου πολίτη να καταγγείλει το γεγονός. Ο κ. Παντερμαλής, ο νέος Μεγάλος Ιεροεξεταστής, μετά από ό,τι έχει κάνει δεν μπορεί να αδικείται τόσο κατάφωρα από την ίδια τη Βουλή των Ελλήνων.

Εμείς το μόνο που έχουμε να πούμε είναι ότι θα είναι για πάντα...

ΧΡΥΣΟΣ ΣΤΙΣ ΚΑΡΔΙΕΣ ΜΑΣ!

Μάρμαρα και Μαρμαρωμένος Βασιλιάς...

2009-07-20T21:49:00.011+03:00

"Εδώ παραμονεύει πάντα ένας κίνδυνος: τελικά κάποια στιγμή κάθετι παλαιό και περασμένο, αν δεν έχει ακόμα χαθεί εντελώς από τον ορίζοντα, λογίζεται αδιακρίτως ως εξίσου σεβάσμιο με κάθε άλλο, ενώ οτιδήποτε δεν πλησιάζει με σεβασμό αυτό το παλαιό, οτιδήποτε δηλ. είναι νέο και αναπτύσσεται τώρα, απορρίπτεται και αντιμετωπίζεται εχθρικά" {1}.

Είναι δύσκολο να μην αναγνωρίσει κανείς στα παραπάνω λόγια του Nietzsche, την κυρίαρχη αντίληψη για την ιστορία στην Ελλάδα. Αντίληψη η οποία εξυπηρετεί την παθιασμένη ενασχόληση των ελλήνων με οτιδήποτε "ελληνικό" και η οποία κρύβει επιμελώς τη σχιζοφρένεια που τη διέπει. Μέσω της ιστορίας αταξιδεύουμε από τα "μάρμαρα" στον "μαρμαρωμένο βασιλιά" και τούμπαλιν.

(Κωνστντίνος Παλαιολόγος)

Τα πάντα όλα...

Σε μία περίοδο όπου πολλοί προσπαθούν να πουλήσουν "ελληνικό πολιτισμό" με πρόσχημα τα εγκαίνια του νέου Μουσείου της Ακρόπολης, το μόνο που αποδεικνύεται είναι ότι λείπει η πρώτη ύλη: η σκέψη.

Αναρωτιέται κανείς, άραγε, γιατί την ώρα που υστερικά φωνάζουμε να επιστρέψουν τα "μάρμαρα" το ίδιο και περισσότερο υστερικά φωνάζουμε να φύγουν οι μετανάστες και οι ξένοι;

(Βρετανικό Μουσείο)

Αναρωτιέται κανείς, άραγε, γιατί παρουσιάζεται μία συστροφή - ομόλογη και ομόρροπη και στις δύο περιπτώσεις - προς το εσωτερικό; Γιατί το μόνο που μας ενδιαφέρει είναι να προστατεύσουμε την "ελληνικότητά" μας, μέσω τίτλων ιδιοκτησίας; Αναρωτιέται, κανείς, άραγε, γιατί το μόνο που μας ενδιαφέρει είναι να κοιταζόμαστε ναρκισσιστικά στον καθρέφτη, και σαν συνεπείς μικροαστοί να μην ενδιαφερόμαστε να συναπαντήσουμε τον Άλλο παρά μόνο για να νιώσουμε ανώτεροι (γιατί άραγε ξένοι είναι μόνο οι μη Δυτικοί; γιατί πολεμάμε κάθετι διαφορετικό μόνο όταν προέρχεται από "τριτοκοσμική" χώρα); Δίχως να ενδιαφερόμαστε για την ιστορία μας, όταν κινδυνεύουμε να δούμε κάτι που δε μας αρέσει, όπως η παρακάτω πανοραμική θέα της πανέμορφης πόλης μας;

Γιατί, αν σκεφτόμασταν, ίσως συνειδητοποιούσαμε ότι ξένοι δούλοι έχτισαν τον Παρθενώνα, ξένοι δου..., συγγνώμη εργάτες, έχτισαν το Νέο Μουσείο της Ακρόπολης...Βέβαια, δεν έγραψε τα ονόματά των πρώτων ο χρυσός αιώνας, - τουλάχιστον τους απαθανάτισε μέσω της τέχνης του -

(Αιθίοπας Σκλάβος τιθασσεύει άλογο, Εθνικό Αρχαιολογικό Μουσείο Αθήνας)

ενώ δεν πρόκειται να τους γράψει πουθενά αλλού παρά στα παλιά του τα παπούτσια ο σύγχρονος νεοελληνικός πολιτισμός...

Απ' ό,τι φαίνεται η ιστορική συνέχεια του ελληνικού έθνους περιορίζεται στην πρακτική της εκμετάλλευσης. Κάτι είναι και αυτό...

{1}. Fr. Nietzsche, Ιστορία και Ζωή, μτφρ. Ν. Μ. Σκουτερόπουλος, (Γνώση, 1993), σ. 37.

Αναζητώντας τη χαμένη ισονομία…

2009-07-12T20:55:00.004+03:00

(του έγκλειστου ανταποκριτή μας Marcel Proust)

Σύμφωνα με δημοσίευμα, μετά τον διευθυντή των φυλακών Αγίας Λάρισας, τέθηκε σε διαθεσιμότητα και ο αρχιφύλακας των φυλακών Αλικαρνασσού. Και, οι δύο φέρονται να είχαν συνεννοήσεις με τον Παναγιώτη Βλαστό και άλλους που συμμετείχαν στην υπόθεση της απαγωγής του εφοπλιστή Παναγόπουλου.

Είναι εξαιρετικά ενδιαφέρον το ότι η πολιτεία και οι πάσης φύσεως εξουσιαστικοί μηχανισμοί σπεύδουν να λάβουν άμεσα και αυστηρότατα μέτρα κάθε φορά που απειλούνται υψηλά ιστάμενα πρόσωπα – απολύτως συμβατά με τη δομή και τις λειτουργίες τους, αλλά και απολύτως απαραίτητα – αλλά αδιαφορούν χαρακτηριστικά και επανειλημμένα, όταν κρατούμενοι στις φυλακές όλης της χώρας υψώνουν συχνότατα το ανάστημά τους και ενώνουν τις φωνές τους – με τελευταίο παράδειγμα τους κρατούμενους στις φυλακές Ναυπλίου – αξιώνοντας αξιοπρεπέστερες και πιο ανθρώπινες συνθήκες κράτησης και διαβίωσης.

Τα όποια σχόλια περιττεύουν…

(F. Goya, Εσωτερικό Φυλακής, c. 1810-14)

Ή μάλλον, σχόλια σαν του Deleuze κάθε άλλο παρά περιττά αποδεικνύονται: «Ο νόμος διαχειρίζεται τις ανομίες: ορισμένες τις επιτρέπει, τις καθιστά δυνατές ή τις επινοεί ως προνόμια της κυρίαρχης τάξης, κάποιες άλλες τις ανέχεται εν είδει αποζημίωσης προς τις κυριαρχούμενες τάξεις ή τις θέτει στην υπηρεσία της κυρίαρχης τάξης και τέλος απαγορεύει τις υπόλοιπες, τις απομονώνει και τις αντιμετωπίζει τόσο ως αντικείμενο όσο και ως εργαλείο κυριαρχίας». {1}

{1}. G. Deleuze, Foucault, μτφρ. Τ. Μπέτζελος, (Πλέθρον, 2005), σ. 61.

Επ' αφορμή του θανάτου του Michael Jackson...

2009-06-27T15:19:00.010+03:00

Με πρόσχημα την επικαιρότητα κάνουμε ένα άνοιγμα σε πιο εμπορικά θέματα, διότι στη ζωή δεν είναι όλα άσπρο- μαύρο...

Ο Michael Jackson δεν το κατάλαβε παρά τα όσα έλεγε...

Ε, ας μη τα βάψουμε μαύρα...

Καλύτερα, να κάνουμε το σώμα μας όπλο αποδόμησης απέναντι στα επιβεβλημένα δίπολα του πολιτισμού μας (λευκός-μαυρος, υγιής-ασθενής, ετεροφυλόφιλος-ομοφυλόφιλος κ.ο.κ.), παρά μήτρα επιβεβαιώσης τους...

Αυτός είναι και ο στόχος κάθε γενεαλογικής έρευνας, η οποία, κατά τον Foucault, δεν είναι ούτε άσπρη ούτε μαύρη, αλλά γκρίζα και "εγκαθίσταται στο σημείο όπου το σώμα και η ιστορία συναρθρώνονται. Αποστολή της είναι να δείξει το κατάστικτο από τα αποτυπώματα της ιστορίας σώμα, να δείξει την ιστορία καθώς συντρίβει το σώμα." {1}

Τα δικά μας σώματα ποια ιστορία έχουν; Ποιες δυνάμεις επιχειρούν να τα συνθλίψουν;

(Study after Velazquez's Portrait of Pope Innocent X 1953
Francis Bacon)

{1}. M. Foucault, Nietzsche, Γενεαλογία, Ιστορία, μτφρ. Δ. Γκινοσάτης, (Πλέθρον, 2004), σ.57

Αναζητώντας το χαμένο χρόνο (III) . . .

2009-06-20T14:04:00.008+03:00

(Του συνεργάτη μας Marcel Proust, ο οποίος αναζητά – απεγνωσμένα – τη χαμένη πατρίδα…)

Λίγες ημέρες μετά τις Ευρωεκλογές, τι συμπεράσματα μπορούμε, άραγε, να εξάγουμε;

Ποιο, εν τέλει, αποτελεί το κρισιμότερο ζήτημα και το ουσιαστικότερο πρόβλημα; Τα υψηλότατα ποσοστά αποχής – που προβληματίζουν όσους και όσες εξακολουθούν να πιστεύουν στην αυταπάτη της εκλογικής διαδικασίας και στην ψευδαίσθηση δημοκρατίας που προσπαθούν να μας πείσουν ότι συνεπάγεται – η εξαιρετικά ανησυχητική άνοδος της ακροδεξιάς, ή η, εξίσου ανησυχητική, πτώση της αριστεράς;

Εν μέσω μίας δεινότατης, χρηματοπιστωτικής – και, όχι μόνο – κρίσης της οποίας οι πολυποίκιλες, δυσμενέστατες επιπτώσεις έχουν ήδη γίνει αισθητές στην πλειοψηφία των σύγχρονων δυτικών κοινωνιών, γιατί ο κόσμος ψάχνει να βρει ασφάλεια και σιγουριά στα προπύργια του ακραίου συντηρητισμού; Γιατί το μοναδικό πρόβλημα καθίσταται ο Άλλος; Γιατί η λύση αναζητείται στο στιγματισμό, την απομόνωση, και την περιθωριοποίηση; Γιατί ικανοποιείται το κοινό αίσθημα και εφησυχάζονται όλοι του οι φόβοι με τη δημιουργία στρατοπέδων συγκέντρωσης για τους μετανάστες;

Γιατί γίνονται εχθροί αυτοί που δε μπορέσαμε να κάνουμε συνοδοιπόρους μας στην εξέγερση;

Γιατί η αντίστασή μας δεν μπορεί να εστιάσει στους πραγματικούς υπαιτίους οι οποίοι μπορεί να βρίσκονται αλλού από εκεί που φανταζόμαστε, («ο μεγαλύτερος εχθρός, ο στρατηγικός αντίπαλος είναι ο φασισμός. Και όχι μόνο ο ιστορικός φασισμός, ο φασισμός του Hitler και του Mussolini – ο οποίος ήταν ικανός να κινήσει και να χρησιμοποιήσει την επιθυμία των μαζών τόσο αποτελεσματικά – αλλά επίσης ο φασισμός εντός όλων μας, στα κεφάλια μας και στην καθημερινή μας συμπεριφορά, ο φασισμός που μας παρακινεί να αγαπάμε την εξουσία, να επιθυμούμε αυτό ακριβώς που μας κυριαρχεί και μας εκμεταλλεύεται») {1}

και όχι μόνο στους πλέον προφανείς;

Γιατί, σε τελική ανάλυση, αδυνατούμε να συνειδητοποιούμε ότι, μέσα στο δαιδαλώδες πλέγμα των κυρίαρχων εξουσιαστικών σχέσεων, είμαστε όλοι και όλες μετανάστες σε μια πατρίδα, τη γη;

{1}. M. Foucault, Preface to Anti-Oedipus.

Μήπως ξεχάσαμε κάτι;

2009-06-04T21:08:00.008+03:00

Τελικά, μήπως ο Δεκέμβρης έχει ανοιχτούς κάποιους λογαριασμούς; Μήπως αφήσαμε κάποιους όχι ''συντρόφους'' - γιατί οι συντροφοι γνωρίζονται στα δύσκολα - αλλά συνανθρώπους μας, πίσω μας; Μήπως είναι οι ίδιοι που ήταν μόνοι τους και πριν το Δεκέμβρη;

Θυμάται, άραγε, κανείς ότι πριν αντιληφθεί η αγνή και πάνσεπτη νεολαία ότι οι δρόμοι δεν ανήκουν αποκλειστικά στα αυτοκίνητα και δη τα Cayenne αλλά και στους πεζούς, υπήρξαν κάποιοι συνάνθρωποί μας που προσπάθησαν να δείξουν το δρόμο...

Αντί, όμως, ο Δεκέμβρης να συνδεθεί με αυτούς τους ανθρώπους, των οποίων η εξέγερση και ο αγώνας δεν είναι και τόσο μακριά από τον αγώνα της υπόλοιπης κοινωνίας, όπως μας θυμίζει και ο Foucault: "Αν υπάρχει κάποιο συνολικό επίμαχο πολιτικό ζήτημα σχετικό με τη φυλακή, αυτό δεν είναι αν αυτή θα είναι σωφρονιστική ή όχι. Αν οι δικαστές, οι ψυχίατροι ή οι κοινωνιολόγοι θα ασκούν σ' αυτήν μεγαλύτερη εξουσία από τους διοικητές ή τους επιτηρητές. Σε τελευταία ανάλυση, το ζήτημα δεν συνίσταται καν σαν εναλλακτική πρόταση: φυλακή ή κάτι άλλο από τη φυλακή. Το πρόβλημα τούτη τη στιγμή είναι μάλλον η ραγδαία άνοδος αυτών των συστημάτων ομαλοποίησης, καθώς και η όλη έκταση των συνεπειών της εξουσίας που συνεπάγονται, ενώ καθιερώνονται νέες αντικειμενικές πραγματικότητες" {1}, προτίμησε τον αυτοθαυμασμό και τα χριστουγεννιάτικα ψώνια...
Αυτές τις νέες αντικειμενικές πραγματικότητες, αυτές τις νέες μορφές φασισμού δεν μπόρεσε να αναδείξει ο Δεκέμβρης, διότι δεν τις πήρε καν μυρωδιά...
Διότι είναι φασισμός όχι μόνο από την πλευρά της εξουσίας, αλλά και από την πλευρά της αντίστασης το γεγονός ότι άνθρωποι που βρέθηκαν στο δρόμο του Δεκέμβρη βρίσκονται ακόμα προφυλακισμένοι και δίχως την έμπρακτη συμπαράσταση όσων πίνουν νερό στο όνομα του ''Δεκέμβρη''...
Διότι είναι φασισμός - όχι τόσο από την πλευρά του κράτους - αλλά από την πλευρά όλων εκείνων που βγαίνουν στο δρόμο για τον Αλέξη (τον Έλληνα, το μαθητή, το παιδί της διπλανής πόρτας, το είδωλό μας στον καθρέφτη σε τελική ανάλυση...) αλλά δεν λένε κάν μία κουβέντα για την Κωνσταντίνα Κούνεβα, την Κατερίνα Γκουλιώνη, και κάθε φυλακισμένο που κάνει το σώμα του όπλο, όπως το έκανε και το Νοέμβρη, αλλά εμείς κοιμόμασταν...
Εν τέλει, ο Δεκέμβρης αφορά την νεοελληνική νεολαία και μόνο αυτή; Οι νεοέλληνες όταν έρχονται αντιμέτωποι με τον Ξένο τι κάνουν; Κλείνουν τα μάτια; Ή ακόμα χειρότερα, βαυκαλίζονται ότι έδειξαν πάλι το δρόμο και στον υπόλοιπο κόσμο;
Ευτυχώς, όμως, υπάρχουν νέοι που μιλούν για το πρόβλημα του εκφασισμού τηw νεολληνικής κοινωνίας, όπως ο Γιώργος Λάνθιμος που βραβεύθηκε στις Κάννες για την ταινία του...
Ευτυχώς, όμως, υπάρχουν νέοι που δείχνουν ότι δεν έχουν μόνο τα αυτιά τοίχους, αλλά και οι τοίχοι έχουν αυτιά:

{1}. Foucault M., Επιτήρηση και Τιμωρία: Η Γέννηση της Φυλακής, σ. 407.

Πίσω από την προφάνεια του τηλεοπτικού ορίζοντα…

2009-05-27T00:05:00.008+03:00

Βραδιά Champions League η σημερινή! Βραδιά που πάνω από 2,5 δισεκατομμύρια τηλεθεατές θα καρφωθούν μπροστά στον τηλεοπτικό τους δέκτη, για να απολαύσουν το θέαμα που καλούνται να προσφέρουν οι αστέρες της Barcelona και της Manchester United. Πόσοι, όμως, θα αναρωτηθούν τι κρύβεται πίσω από το ποδοσφαιρικό θέαμα, τι κρύβεται πίσω και πέρα από τις τέσσερις γραμμές του γηπέδου; Τι κρύβεται πίσω από έναν αγώνα μεταξύ μιας από τις πλουσιότερες ομάδες του πλανήτη (Manchester United) απέναντι σε εκείνη που για περισσότερο από έναν αιώνα αρνήθηκε να βάλει χορηγό στη φανέλα της (Barcelona);

Είναι, άραγε, το ποδόσφαιρο – αυτή η τόσο κερδοφόρα και καλά οργανωμένη επιχείρηση – εντός των σύγχρονων κοινωνιών ένα απλό άθλημα, ένα αθώο παιχνίδι, το οποίο περιφρονείται από τους διανοούμενους και αγκαλιάζεται από τις μάζες;

Ή μήπως συμβαίνει το ποδόσφαιρο, ως κοινωνικό φαινόμενο να αντανακλά βαθύτερες κοινωνικές διεργασίες που λαμβάνουν χώρα σε τομείς που αγκαλιάζουν οι διανοούμενοι και οι οποίοι περιφρονούν τις μάζες; Σκεφτόμαστε, άραγε, γιατί το ποδόσφαιρό έχει γίνει την τελευταία δεκαετία, ένα παιχνίδι όπου το κρίνουν οι παίκτες του κέντρου και μάλιστα, οι πιο εργατικοί και πειθαρχημένοι από αυτούς, ήτοι τα «αμυντικά χαφ»; Σκεφτόμαστε, άραγε, γιατί το ποδόσφαιρο έχει γίνει ένα παιχνίδι όπου οι παίκτες που ξεσηκώνουν την εξέδρα για τις αμιγώς ποδοσφαιρικές τους ικανότητες σπανίζουν; Αναρωτιόμαστε, για την ανθρωπογεωγραφία αυτής της εξέδρας; Για την εξαφάνιση των λαϊκών στρωμάτων και την προσέλκυση των μεσοαστικών; Για την εξαφάνιση του ίδιου του κοινού από τις κερκίδες και τον πολλαπλασιασμό του κοινού στον καναπέ; Για τα μέτρα πειθάρχησης και ελέγχου των μαζών που κρύβονται πίσω από ό,τι καλείται «καταπολέμηση της βίας»; Για την μανία με τον πρωταθλητισμό σε μία πλήρως ιατρικοποιημένη κοινωνία;

Με τα ερωτήματα αυτά – και πολλά άλλα που θα μπορούσε να θέσει κανείς – δεν τα βάζουμε με το ποδόσφαιρο. Δεν στρεφόμαστε εναντίον του. Στρεφόμαστε εναντίον της προφάνειας που το καλύπτει. Μήπως, τελικά, το ποδόσφαιρο είναι κάτι παραπάνω από ένα παιχνίδι; Μήπως, εν τέλει, η φράση «ποδοσφαιροποίηση της πολιτικής» έχει περισσότερες ερμηνείες από όσες νομίζουμε; Μήπως πρέπει να το φιλοσοφήσουμε λίγο παραπάνω ακολουθώντας το παράδειγμα των Monty Python;

Μήπως πρέπει να ξαναμάθουμε το παιχνίδι;

Αναζητώντας τον χαμένο χρόνο (II) . . .

2009-05-25T18:10:00.013+03:00

Του ανταποκριτή μας από τα Εξάρχεια, Marcel Proust (ο οποίος άρτι αφιχθείς από τη Μόσχα έφερε έναν αέρα ρομαντισμού και έρωτα...Αντι-γράφουμε ελπίζοντας ότι του τον προκάλεσαν οι ρωσίδες και όχι ο Sakis...)

Μέσα στη σαρωτική δίνη του χαμένου χρόνου της μονότονης και μελαγχολικής μας καθημερινότητας, είναι καταπληκτικό να μπορούμε ακόμη να ανακαλύπτουμε καινούργια ερεθίσματα που μπορούν να μας βοηθήσουν να επανακτήσουμε και να επανασυγκροτήσουμε – έστω και για κάποιες λίγες στιγμές – το χαμένο αυτό χρόνο…
Μία τέτοια ευκαιρία προσφέρει αναμφίβολα και η παράσταση Σονέτα, που ανεβαίνει από τις 14/05 μέχρι τις 06/06 στο Κέντρο Λόγου και Τέχνης, στα Εξάρχεια.

Είκοσι εννέα σονέτα του William Shakespeare, τα οποία μέσα από την έξοχη μετάφραση του Διονύση Καψάλη και τη συγκλονιστική ερμηνεία των δύο πρωταγωνιστών, Μαρίας Κίτσου και Μάνου Καρατζογιάννη, μας υπενθυμίζουν ότι «μόνος γίνεσαι κανένας», και μας καλούν να αναρωτηθούμε «τι μπορεί να σημαίνει για έναν άνθρωπο – πέρα από ηλικία και φύλο – η ανάγκη να αγαπήσει, να αγαπηθεί, να δημιουργήσει μέσα από τον έρωτα και μέσα από αυτόν να νικήσει τους φόβους του»;

Άλλωστε, με όποια μορφή κι αν παρουσιάζεται κι όποιο κι αν είναι το αντικείμενό του, ο έρωτας δεν είναι αυτός που, τελικά, κινεί τα πάντα, που μας παρασύρει στις πιο ρομαντικές αυταπάτες, που μας ωθεί στις πιο παράτολμες και εξεγερτικές πράξεις, που εμφυσά πνοή στα πιο τρελά και δημιουργικά μας όνειρα, που προσδίδει ουσία και νόημα σε ό,τι φαντάζει – και, ίσως, πράγματι, να είναι – ασύλληπτο και ακατάληπτο;

(Ciphers & Constellations in Love with a Woman, Joan Miro, 1941).

Και, για να δανειστούμε και τους στίχους του ποιητή:
Είχα κλείσει τα μάτια
για ν’ ατενίζω το φως.

Τυφλός.
Είχα κάψει τη φλόγα
για ν’ αναπνέω.

Τις νύχτες
αφουγκραζόμουν τους θρόους της σιγής
κι η ανάσα του χαμόγελου
δε γνώριζε τη μετάνοια.

Να δακρύζω
πάνω στα διάφανα χέρια μου
από μια διάφανη χαρά
που δεν επιθυμεί.

Όχι θωπεία. Όχι όνειρο.
Πιο πέρα.
Εκεί που καταλύεται τ’ όνειρο
κι η φθορά έχει φθαρεί.

Κι ήρθες εσύ.

Γιάννης Ρίτσος, Εαρινή Συμφωνία, (Κέδρος, 1986).

Αναζητώντας το χαμένο χρόνο (I) . . .

2009-05-17T18:57:00.007+03:00

Του ανταποκριτή μας στη Μόσχα, Marcel Proust.

Με αφορμή το χθεσινό πανηγύρι της Eurovision και τις ατελείωτες συζητήσεις που και πάλι προκάλεσε για τις φωνητικές ικανότητες, τις ενδυματολογικές επιλογές και τις σεξουαλικές προτιμήσεις των συμμετεχόντων, ας αναφερθούμε σε κάποιες άλλες απόπειρες επιβολής στυλιστικών(;) προτύπων…
Νοέμβριος 1926: Η «εθνοσωτήριος» δικτατορία του στρατηγού Παγκάλου επισφραγίζει το φαιδρότατο, γραφικό, αλλά οπωσδήποτε βίαιο και κατασταλτικό, χαρακτήρα της με το ακόλουθο, περιβόητο πια, διάταγμα: «Ορίζομεν όπως αι κυρίαι και δεσποινίδες αι άνω των 12 ετών, οσάκις (όχι ο Ρουβάς, προφανώς) περιέρχονται τα δημόσια εν γένει μέρη, ως και όταν εισέρχονται εντός των δημοσίων κέντρων, φέρωσι φούστας ων το κατώτατον άκρον δέον να απέχη από του εδάφους 30 εκ. Του μέτρου θεωρούνται συνυπεύθυνοι οι γονείς ή οι επίτροποι των ανηλίκων κοριτσιών»{1}.
Δεκέμβριος 2008: Με αφορμή τα γεγονότα της εξέγερσης, που ακολούθησαν την εν ψυχρώ δολοφονία του 15χρονου Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου από ειδικό φρουρό, στα Εξάρχεια, ξεκινά ο δημόσιος διάλογος σχετικά με το ζήτημα της χρήσης της κουκούλας και της κάλυψης των χαρακτηριστικών του προσώπου όσων συμμετέχουν σε πορείες. Αποκορύφωμα αποτελεί η ακραία θέση αρκετών να καταστεί η χρήση της κουκούλας ιδιώνυμο αδίκημα. Μετά από διαρκείς ελιγμούς και νομοθετικές αλλαγές, και, ενώ αρχικά είχε υιοθετήσει την παραπάνω πρόταση, η κυβέρνηση επιλέγει να μεγαλώσει τις ποινές στα αδικήματα που διαπράττονται από όσους/ες έχουν καλυμμένα τα χαρακτηριστικά του προσώπου τους.
Τελικά, τι αλλαγές έφερε ο χρόνος 82 χρόνια μετά;

Το ζήτημα είναι εάν διαφέρει σήμερα το look όσων αποτελούν «απειλή»;

Στη λεγόμενη «κοινωνία της διακινδύνευσης» (‘risk society’), όπου μας μαθαίνουν ότι περιβαλλόμαστε διαρκώς από νέους κινδύνους, οι οποίοι πρέπει να αντιμετωπιστούν με συνεχή έλεγχο και επιτήρηση, πού βρίσκεται, άραγε, αμπαρωμένη η δημοκρατία την οποία, αυτοί που μας ελέγχουν και μας επιτηρούν, διαρκώς επικαλούνται; Μήπως, τελικά, ισχύει ότι…

Και, σε αυτήν την περίπτωση, μήπως η μόνη λύση είναι να ακολουθήσουμε πιστά την προτροπή του G. Deleuze ότι «δεν είναι η ώρα ούτε να κλάψουμε, ούτε να ελπίσουμε, χρειάζεται μάλλον να αναζητήσουμε νέα όπλα»{2}…

{1}. Εφημερίδα, Το ΠΟΝΤΙΚΙ, 28/06/2007
{2}. G. Deleuze, Η κοινωνία του ελέγχου, (Ελευθεριακή Κουλτούρα, 2001), σ. 10.

Περί φοιτητικών εκλογών...

2009-05-14T22:08:00.008+03:00

Όσο δεν υπάρχουν τόσο όμορφες υποψήφιες και τόσο ευφάνταστοι υποψήφιοι (ή το αντίστροφο...)

τόσο τη θέση της κάλπης θα παίρνει...

και εμείς θα νομίζουμε ότι ακούμε την επαναστατημένη φωνή της νεολαίας - όπως κάποιοι νόμιζαν το Δεκέμβρη που μας πέρασε - ενώ στην πραγματικότητα ακούμε τη φωνή της Δ.Α.Π. και των λοιπών νεολαιίστικων δυνάμεων...(μην το δοκιμάσετε μόνοι στο σπίτι...θέλει συλλογικές διαδικασίες...)

και ενώ θα μας καβαλάνε οι ίδιοι και οι ίδιοι...

εμάς θα μας αρέσει νομίζοντας κιόλας ότι το εκλέξαμε...

Τα τρία γουρουνάκια...

2009-05-04T21:13:00.008+03:00

Το παραμύθι με τα τρία γουρουνάκια το ξέρουμε όλοι ή σχεδόν όλοι...Το παραμύθι με τη "γρίπη των χοίρων", όπου όπως διαδίδουν τα ΜΜΕ, οι προβλέψεις των "επιστημόνων" κάνουν λόγο για 200.000.000 θύματα το ξέρουμε, άραγε; Μήπως αυτό το τελευταίο παραμύθι χρησιμεύει στο να μας κάνει να ξεχάσουμε την ασθένεια που έχει προσβάλει την κοινωνία μας και στην οποία δεν έχουμε βρει ακόμα τη θεραπεία; Μήπως αυτό το τελευταίο παραμύθι χρησιμεύει στο να επικυρώσει τη λήθη που διακατέχει την κοινωνία μας και η οποία μας οδηγεί στο λήθαργο; Μήπως αυτό το τελευταίο παραμύθι χρησιμεύει στο να μασκαρέψει και να φτιασιδώσει την "πραγματικότητα" που βιώνουμε καθημερινά στους δρόμους;

Ας βρούμε τις διαφορές μεταξύ των δύο εικόνων και ας τολμήσουμε να θέσουμε το ερώτημα: Ποια είναι, αλήθεια, η γρίπη των χοίρων; Μήπως μας έχει ήδη προσβάλει; Μήπως ό,τι ονομάστηκε "Δεκεμβριανά 2008" είχε εξ αρχής προσβληθεί από αυτή; Πώς αλλιώς να εξηγήσει κανείς το παράδοξο μίας εξέγερσης που γεννήθηκε με έναν θάνατο (του Αλέξη) και πέθανε με μία γέννηση (του Χριστού); Μήπως έπασχε από τη γρίπη των χοίρων; Μήπως το μόνο ζήτημα ήταν η εκτόνωση ενός συναισθήματος; Τα γουρουνάκια δε μας ενοχλούν πια; Γιατί πάντα να είναι ο λύκος ο "κακός"; Επειδή έτσι μας έμαθαν από μικρά;

Πάντα με τα γουρουνάκια θα είμαστε; Ποτέ με το λύκο; Πάντα θα κυλιόμαστε σα γουρούνια στη λάσπη της παραγωγής και της κατανάλωσης και vice versa; Μήπως, τελικά, όλα έγιναν, για να έχουμε το δικαίωμα να πίνουμε "ελεύθερα" τη μπύρα μας στα εξάρχεια; Μήπως γι' αυτό όλα τελείωσαν, όταν έπρεπε να αρχίσουμε να καταναλώνουμε οικογενειακά τις άγιες ημέρες της γέννησης του Θεανθρώπου και για να γυρίσουμε στις δουλειές μας και τις εξεταστικές μας, για να παράγουμε κατά μόνας, αφού εκτονωθήκαμε και έπεσε ο πυρετός της εξέγερσης; Μήπως, άραγε, το μόνο που έχουμε μάθει είναι να παράγουμε και να καταναλώνουμε;
Ή με τα λόγια του Baudrillard: "Μια σκιά στοιχειώνει την επαναστατική φαντασία: το φάντασμα της παραγωγής. Τροφοδοτεί παντού έναν ξέφρενο ρομαντισμό της παραγωγικότητας. Η κριτική σκέψη του τρόπου παραγωγής δε θίγει την αρχή της παραγωγής. Όλες οι έννοιες που συναρθρώνονται γύρω από αυτή, διαγράφουν μόνο τη γενεαλογία - ιστορική - των περιεχομένων της παραγωγής κι αφήνουν άθικτη την παραγωγή ως μορφή." {1}

Αν δεν πολεμήσουμε τη σκιά της παραγωγής δε θα πολεμήσουμε και το φάντασμα της κατανάλωσης. Όμως, εμείς μάθαμε απο μικροί ότι όλα είναι "εργασία και χαρά", παραγωγή και κατανάλωση...Υπάρχει εμβόλιο απέναντι στον ιό της δημιουργικότητας μέσα από την καριέρα και της ευτυχίας μέσα από την κατανάλωση;

Αν δεν απαντήσουμε σε αυτά τα ερωτήματα δε θα ζήσουν αυτοί καλά και εμείς καλύτερα, αλλά και μη χοιρότερα να λέμε...

{1}. Baudrillard J., Ο Καθρέφτης της Παραγωγής ή η κριτική αυταπάτη του ιστορικού υλισμού (Αλεξάνδρεια, 1990), σ. 13.

Επ' αφορμή της επετείου της Επαναστάσεως...

2009-04-22T14:13:00.003+03:00

Μόνο αυτό. ΤΕΛΟΣ!

Ο Θεός είναι νεκρός!

2009-04-18T19:29:00.006+03:00

Μέρα που είναι σήμερα, αναστάσιμη μέρα, αναστάσιμη και πέρισυ ήταν, αναστάσιμη και του χρόνου θα είναι, όπως λέει η λογική, θέλουμε να κάνουμε μία έκπληξη και να δώσουμε το λόγο σε έναν τρελό:

"Πού είναι ο Θεός;", φώναξε. "Θα σας πω εγώ! Τον σκοτώσαμε - εσείς και εγώ! Όλοι είμαστε δολοφόνοι του! Αλλά πώς το κάναμε αυτό; Πώς μπορέσαμε να αδειάσουμε τη θάλασσα; Ποιος μας έδωσε το σφουγγάρι, για να σβήσουμε όλο τον ορίζοντα; Τι κάναμε όταν κόψαμε την αλυσίδα που ενώνει τούτη τη γη με τον ήλιο της; Προς τα που κινείται αυτή τώρα;Πίσω, πλάγια, μπροστά, προς όλες τις μεριές; Υπάρχει ακόμα ένα πάνω και ένα κάτω; (...) Ο Θεός είναι νεκρός! Ο Θεός παραμένει νεκρός! Κι εμείς τον σκοτώσαμε! (...) Το μέγεθος αυτής της πράξης δεν είναι πολύ μεγάλο για μας; Δεν πρέπει να γίνουμε και εμείς οι ίδιοι θεοί απλώς για να φαινόμαστε άξιοί της; (...) Λένε ακόμη πως την ίδια μέρα ο τρελός μπήκε σε διάφορες εκκλησίες όπου έψαλλε το Requiem aeternam deo του. Κι όταν τον πετούσαν έξω και του ζητούσαν το λόγο, πάντα απαντούσε λέγοντας το ίδιο: "Μα τι άλλο είναι τώρα αυτές οι εκκλησίες εκτός από τάφοι και μαυσωλεία του Θεού;" {1}.

Αυτά τα όμορφα και τόσο ανεπίκαιρα επίκαιρα λόγια ανήκουν στον κ.Nietzsche, ο οποίος δεν δίστασε πριν από περισσότερο από έναν αιώνα να τα βάλει στο στόμα ενός τρελού...

Ας ακούσουμε τώρα τα πιο πρόσφατα λόγια κάποιου, ο οποίος τουλάχιστον δε στιγματίστηκε με την ψυχοπαθολογική κατηγορία της "τρέλας"...

"Περισσότερο από το θάνατο του Θεού - ή μάλλον στη συνέχεια αυτού του θανάτου και σε μια βαθιά συστοιχία μαζί του - η σκέψη του Nietzsche αγγέλει το τέλος του φονιά του. Είναι η έκρηξη του ανθρώπινου προσώπου μέσα στο γέλιο και η επιστροφή των προσωπίδων". {2}

Ecce Homo...

Ας μη θιγόμαστε μέρες που είναι και ας μην κακιώνουμε μεταξύ μας...Σύμφωνοι, "Ελλήνων Πάσχα" εορτάζουμε...Όμως, τι γίνεται με όσους έλληνες δεν είναι πιστοί; Ναι, υπάρχουν και τέτοιοι...
Ας δώσουμε το λόγο, λοιπόν, σε ένα έλληνα, ο οποίος τα λέει και πολύ καλύτερα, πιο κατανοητά και πιο λιτά από τους προλαλήσαντες και ο οποίος ανακοινώνει - μέσα από το προσωπικό του δράμα - το θάνατο του Θεού και το τέλος του ανθρώπου:

Μήπως είμαι τρελός
μήπως τα 'χω χαμένα
που ακόμα πιστεύω θα γυρίσεις σε μένα. (αναφέρεται μάλλον στο Θεό και όχι σε μία γυναίκα)
Μήπως είμαι αλλού
στη μεγάλη μου πλάνη
και νομίζω πως ζω αλλά έχω πεθάνει. (σαφέστατη αναφορά στον εαυτό του)

Νότης Σφακιανάκης

Και επειδή όλα από τους έλληνες ξεκίνησαν και σε αυτούς καταλήγουν υπάρχει και οπτικοακουστικό υλικό

{1}.Nietzsche F., Η Χαρούμενη Γνώση, παρ. 125, μτφρ. Λ. Τρουλινού, (Εξάντας, 1996).
{2}. Foucault M., Οι Λέξεις και τα Πράγματα, μτφρ. Κ. Παπαγιώργης, (Γνώση, 1993), σ.526.

Τέρμα τα ψέματα!

2009-04-01T11:10:00.008+03:00

Gian Lorenzo Bernini, Η Αλήθεια αποκαλυπτόμενη, (1645-1652).
Μέρα που είναι σήμερα, ας βροντοφωνάξουμε "τέρμα τα ψέματα" και ας αντι-γράψουμε και
καμία αλήθεια βγάζοντας και τα απαραίτητα ηθικά διδάγματα...

1. "Κρήτες αεί ψεύσται" (Οι Κρητικοί λένε πάντα ψέματα). Επιμενίδης. {1}
Θυμίζουμε ότι ο Επιμενίδης που έγραψε σε ποίημα του αυτή τη φράση ήταν Κρητικός. Τα συμπεράσματα δικά σας...

2. "Τι είναι, λοιπόν, αλήθεια; Μια κινούμενη στρατιά μεταφορών, μετωνυμιών, ανθρωπομορφισμών, κοντολογίς ένα σύνολο ανθρώπινων αναφορών, που κλιμακώθηκαν, διερμηνεύτηκαν, στολίστηκαν με τρόπο ποιητικό και ρητορικό και που μετά από μακρόχρονη χρήση φαίνονται πια σε έναν λαό σταθερές, κανονιστικές και δεσμευτικές: οι αλήθειες είναι ψευδαισθήσεις, των οποίων η απατηλή φύση ξεχάστηκε, φθαρμένες μεταφορές που έχασαν την αισθητική τους δύναμη, νομίσματα που έχασαν την εικόνα τους και δε λογίζονται πια ως νομίσματα, αλλά ως μέταλλο". Fr. Nietzsche {2}.

3. "Η αρχαιοελληνική αλήθεια έφρισσε άλλοτε στην απλή αυτή κατάφαση: "Εγώ ψεύδομαι". Το "ομιλώ" βάζει σε δοκιμασία όλη τη σύγχρονη φαντασία". M. Foucault {3}.

Μήπως, τελικά, το ψέμα και η αλήθεια αποτελούν όχι εχθρούς, αλλά ένα ζευγάρι; Ένα ζευγάρι το οποίο δεν το έλκει ούτε ο σωματικός πόθος ούτε ο έρωτας, αλλά η ομιλία; Μήπως, η ομιλία το συμπλέκει και το διαπλέκει αξεδιάλυτα;

Και μήπως, αυτή η ομιλία - αυτή η ικανότητα που υποτίθεται ότι του παρέχει τη βάση για εμπιστοσύνη - δεν το αναγκάζει συνεχώς να κυλιέται με την ορμή, το πάθος και την τυφλή βία της ερωτικής πράξης, πότε στην αλήθεια και πότε στο ψέμα; Μήπως, την καχυποψία που έχουμε απέναντι στην ομιλία - ειδικά σήμερα που το επιτάσσει το έθιμο της "πρωταπριλιάς" - πρέπει να την έχουμε συνεχώς; Μήπως, πρέπει να μην ακολουθούμε μόνο το έθιμο και να είμαστε καχύποπτοι γενικώς; Όπως, για παράδειγμα, όταν ο κυρίαρχος λόγος προσπαθεί να μας πείσει για την αδυναμία μας μιλώντας μας συνέχεια για αυτή;

Στην παραπάνω εικόνα, πού είναι η αλήθεια και πού το ψέμα; Ποιος είναι ο ισχυρός και ποιος ο ανίσχυρος; Η γυναίκα δέχεται επίθεση ή οι δυνάμεις καταστολής αμύνονται; Ποιος φοβάται και ποιος δείχνει θάρρος; Πού βρίσκεται η δύναμη και πού η αδυναμία; Πού, ας μη δι- στάσουμε να αναρωτηθούμε ξανά, βρίσκεται το ψέμα και πού η αλήθεια;

Ας μη μιλήσουμε, ειδικά σήμερα, γι' αυτό...

{1}. http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CF%80%CE%B9%CE%BC%CE%B5%CE%BD%CE%AF%CE%B4%CE%B7%CF%82

{2}. Nietzsche Fr., Περί Αλήθειας και Ψεύδους υπό εξωηθική έννοια, στο Η Αληθεια και η Ερμηνεία, μτφρ. Θ. Πενολίδης, (Βάνιας, 1991), σ. 29.
{3}. Foucault M., Ο Στοχασμός του Έξω, μτφρ. Γ. Σπανός, (Πλέθρον, 1998), σ. 9.

Ελευθερία ή Θάνατος...

2009-03-25T18:35:00.006+02:00

"Οι έννοιες θεσμός καταστολής, απόρριψη, αποκλεισμός, περιθωριοποίηση, δεν είναι οι κατάλληλες για να περιγράψει κανείς, στο ίδιο το κέντρο της πόλης των φυλακών, τον τρόπο που διαμορφώνονται οι δολερές απαλύνσεις, οι ανομολόγητες κακοβουλίες, οι μικροπονηριές, οι προμελετημένες μέθοδοι, οι διάφορες τεχνικές, οι "επιστήμες" τέλος που επιτρέπουν την "κατασκευή" του πειθαρχικού ατόμου. Μέσα στην κεντρική και ομοκεντρωμένη αυτή ανθρωπότητα, αποτέλεσμα και όργανο περίπλοκων σχέσεων εξουσίας, τα καθυποταγμένα από πολλαπλά συστήματα "κάθειρξης" σώματα και δυνάμεις, αντικείμενα λόγων που και αυτοί είναι στοιχεία αυτής της στρατηγικής, αντιλαλεί καθαρά το μπουμπουνητό της μάχης".{1}

Ας ακούσουμε - με καθυστέρηση, έστω - αυτό το μπουμπουνητό μίας μάχης, την οποία κράτησαν στο περιθώριο τόσο της ενημέρωσης όσο και της σκέψης, τόσο τα καθεστωτικά Μ.Μ.Ε. όσο και ο κατεστημένος τρόπος σκέψης όλων μας... Ας ακούσουμε τη φωνή μίας γυναίκας που δεν βρίσκεται κοντά μας, καθώς πριν από μία εβδομάδα "βρέθηκε νεκρή" κατά τη μεταφορά της στις φυλακές της Κρήτης. Αυτή η φωνή φιμώθηκε, το ίδιο το γεγονός της φίμωσης καλύφθηκε, η μάχη όμως δεν μπορεί να λήξει, διότι διεξάγεται κάθε στιγμή εντός του κοινωνικού πεδίου είτε μας αρέσει είτε όχι, είτε το γνωρίζουμε είτε όχι...

Καταγγελία προς τον συνήγορο του πολίτη

της κρατούμενης Γκουλιώνη Αικατερίνης

Ελεώνας Θηβών (20-02-09),

Είμαι 41 ετών σήμερα, εξαρτημένη από την ηρωίνη από τα 17 μου. Τόσα χρόνια αρρώστια και εξάρτηση από μία ουσία που αν δεν την είχα δε θα μπορούσα να είμαι όρθια για να δύναμαι να εργαστών, για να μπορέσω να ζήσω.

Τον χειρότερο εφιάλτη, όμως, που οι περισσότεροι άνθρωποι θεωρούν αυτονόητο συνεπακόλουθο της εξάρτησης, δεν είχα ποτέ φανταστεί ότι θα τον ζήσω έτσι όπως τον ζω και όπως καθημερινώς απειλούμαι ότι μπορεί ανά πάσα στιγμή να υποστώ.

Αυτό το «αυτονόητο συνεπακόλουθο της εξάρτησης», λοιπόν, είναι η φυλάκιση η οποία, ουσιαστικά σημαίνει την αιχμαλωσία και την ομηρία μου από τους δεσμοφύλακες που ελέγχουν κι επεμβαίνουν ακόμη και στα γεννητικά μου όργανα και στ' απόκρυφα σημεία του σώματός μου.

Όποτε μπαίνω στην φυλακή είτε γιατί εισάγομαι πρώτη φορά είτε γιατί επιστρέφω από δικαστήριο είτε γιατί πήγα νοσοκομείο δέχομαι την εξής επίθεση, η οποία ονομάζεται «έρευνα»:

Η δεσμοφύλακας με υποχρεώνει να βγάλω όλα μου τα ρούχα, με βάζει να σκύψω, ν' ανοίξω τους γλουτούς, να βήξω και παρατηρεί τον πρωκτό μου. Πολλές φορές βρίσκει ευκαιρία να παρατηρήσει γυμνό σώμα και με κοιτάει καλά καλά, μου φέρεται προσβλητικά, ειρωνικά, θρασύτατα, σα να' μαι το τελευταίο σκουπίδι.

Μετά μου δίνουν άλλα ρούχα, από την αποθήκη τους, παράτερα και εξευτελιστικά, μου παίρνουν το σουτιέν γιατί, λέει, «απαγορεύεται» να το φοράω στην απομόνωση γιατί λέει, δήθεν μπορεί να.αυτοκτονήσω μ' αυτό, μου δίνουν παπούτσια μεγαλύτερο μέγεθος απ' το δικό μου και περπατάω σαν παλιάτσος και με οδηγούν στο φαρμακείο. Εκεί, με βάζουν να καθίσω σε γυναικολογική καρέκλα και η δεσμοφύλακας βάζει το δάχτυλό της στο αιδοίο μου μέσα στον κόλπο. Στην συνέχεια υποχρεούμαι να ουρήσω μπροστά στην δεσμοφύλακα για να κάνουν το ναρκωτέστ.

Μια φορά, στο χαρτί που ήταν τοποθετημένο στην γυναικολογική καρέκλα όπου μ' έβαλαν να κάτσω είδα μία τρίχα από προηγούμενη ερευνηθείσα. Η αποστείρωση στα εργαλεία τους είναι κάτι που ενίοτε θυμούνται. Σε άλλες βάζουν διαστολείς και σκουριασμένους, πολλές φορές, τους βάζουν το δάχτυλό τους και συγχρόνως πιέζουν προς τον ορθό ή και από επάνω στη βουβωνική χώρα σε σημείο που η κρατούμενη να πονάει. Τα ειρωνικά σχόλια και τα σόκιν «αστειάκια» των δεσμοφυλάκων δεν λείπουν από το «ρεπερτόριό» τους.

Προσφάτως που αρνήθηκα την κολπική έρευνα και από τον γυναικολόγο, διότι ανεξαρτήτου μορφώσεως, ειδικεύσεως και μορφωτικού επιπέδου το να σου χώνει ο καθείς τα δάχτυλά του είναι τουλάχιστον «απρεπές», θα έλεγα, και ζητούσα υπερηχογράφημα, με απείλησαν ότι θα με δέσουν όλη νύχτα με τη χειροπέδα στο κάγκελο και αυτή την απειλή συγκεκριμένα την ξεστόμισε η δεσμοφύλακας που τελεί χρέη.νοσοκόμας στο Κατάστημα Κράτησης Γυναικών Ελεώνα Θηβών (Κ.Κ.Γ.Ε.Θ.) Γκαβάνα Στέλα παρουσία της υπαρχιφύλακα Σαμπάνη Σωτηρίας, μου είπε πως αφού είμαι κρατούμενη πρέπει να δεχτώ την κολπική κι αυτή που δεν είναι, είναι «άλλο πράμα». Εν ολίγοις αυτό που μου είπαν και λένε είναι ότι αφού είμαι κρατούμενη πρέπει να μου κάνουν ότι θέλουν και να μην αντιδράω.

Με οδήγησαν στην υποδιευθύντρια Καφρίτσα Αγλαϊα, η οποία μου είπε πως αφού αρνούμαι την κολπική έρευνα ότι βρεθεί από ναρκωτικά στην φυλακή θα το χρεώσει σ' εμένα και πως θα με κρατήσει πολλές ημέρες στην απομόνωση. Όταν της ζήτησα να μου κάνει υπερηχογράφημα διότι δεν αντέχω άλλο αυτόν τον βιασμό της κολπικής μου είπε πως δεν έχει αυτή τη δυνατότητα. Της απάντησα ότι δεν είμαι υποχρεωμένη να πληρώνω εγώ τη δική τους ανεπάρκεια και με οδήγησαν στην απομόνωση όπου ούτως ή άλλως θα με οδηγούσαν, κάνοντας κολπική ή μη.

Στην απομόνωση με έκλεισαν σ' εάν κελί όπου έπρεπε να χτυπάω το κουδούνι για να' ρθει η δεσμοφύλακας να μου ανοίξει να πάω στην μία τουαλέτα που είναι κοινή για όλες τις κρατούμενες στον χώρο αυτόν και παρακολουθούμενη από κάμερα.

Την ώρα της αφόδευσης σε παρακολουθεί η δεσμοφύλακας από την κάμερα κι όταν δει τα περιττώματά σου τότε της ζητάς την άδεια να τραβήξεις καζανάκι.

Εκτός του ότι είμαι αναγκασμένη να κάνω την ανάγκη μου μπροστά σε δεσμοφύλακα είμαι υποχρεωμένη να κάνω 8 αφοδεύσεις για να με βγάλουν από την απομόνωση αλλά κι αυτό, πάλι, εξαρτάται από τις διαθέσεις τους.

Οι περισσότερες κρατούμενες αναγκάζονται να παίρνουν καθαρτικό για να επιτύχουν αυτές τις κενώσεις και αρκετές φορές είτε δεν έρχεται η δεσμοφύλακας να τους ανοίξει την πόρτα είτε είναι άλλη κρατούμενη στην τουαλέτα και στην κυριολεξία ενεργούνται επάνω τους. Δεν είναι λίγες οι φορές που κάποιες δεσμοφύλακες τις εξευτελίζουν γιατί ενεργήθηκαν επάνω τους ή τους λένε απειλητικά ότι «εδώ είναι Θήβα και το κουδούνι για να πας τουαλέτα θα το χτυπάς όταν έχεις μεγάλη ανάγκη», την οποιά «μεγάλη ανάγκη» την κρίνει η δεσμοφύλακας ή της λένε με δυσφορία «πάλι τουαλέτα θέλεις;» και άλαλ τέτοια με ανείπωτη απανθρωπιά και σαδισμό.

Μου έχει συμβεί να μη μου ανοίγει η δεσμοφύλακας την πόρτα του κελιού για να πάω στην τουαλέτα και ανγκαζόμουν να ουρώ σε πλαστικό μπουκάλι νερού και αργότερα να έχω πρόβλημα με το έντερό μου από την συγκράτηση των κοπράνων. Στο τέλος, έφτασα στο σημείο να κλωτσάω την πόρτα του κελιού για να μου ανοίξει, να μου φέρεται προκλητικά και υποτιμητικά και επειδή την αποκάλεσα «κότα» έγραψε μία ψευδή αναφορά (η κα Δανιηλίδου Χαρίκλεια ει΄ναι η εν λόγω δεσμοφύλακας) σε συνεργασία με τον αρχιφύλακα Γαλάνη Ιωάννη που ήταν υπηρεσία εκείνη την ημέρα και σε αυτόν αναφερόταν η κα Δανιηλίδου, με πέρασα πειθαρχικό κι ο υποτελής σε αυτούς, εισαγγελέας Πρασσάς Γεώργιος με τιμώρησε με πειθαρχική ποινή εγκλεισμού σε κελί της απομόνωσης για πέντε μέρες με, επιπροσθέτως παράνομη, στέρηση καφέ, τσιγάρου και τηλεφώνου.

Πειθαρχικό το οποίο παραγράφεται σε δυο χρόνια πράγμα που σημαίνει πως εκτός του μαρτυρίου που υπέστην δεν θα αποφυλακισθώ με υφ' όρων απόλυση, δεν θα πάρω άδεια και οι άρρωστοι γονείς μου και η 21χρονη κόρη μου θα περιμένουν πολύ για να με δουν και να τους στηρίξω.

Όλα αυτά συνέβησαν στη γυναικεία φυλακή Κορυδαλλού, αλλά αυτοί οι κύριοι υπηρετούν σήμερα στη Θήβα όπως και ο αρχιφυλακεύων Κοράκης Παναγιώτης, ο οποίος στην εδώ απομόνωση της Θήβας μου είπε πως παρ' όλες τις 8 κενώσεις κλπ δικαιούται «βάσει του εσωτερικού κανονισμού» να με κρατήσει έξι ημέρες στην απομόνωση. Ο εσωτερικός κανονισμός δεν γράφει κάτι τέτοιο, αντίθετα λέει πως η τριήμερη κράτηση στην απομόνωση γίνεται μ' εντολή εισαγγελέα και παρατείνεται εφόσον έχουν βρεθεί απαγορευμένες ουσίες στο σώμα του κρατούμενου και δεν μπορούν να αφαιρεθούν.

Μπάνιο δεν μπορείς να κάνεις στην απομόνωση -ειδικό χώρο κράτησης τον ονομάζουν λες και αλλάζοντας όνομα σε κάτι παύει και η φρίκη- γιατί όταν τύχει να έχει ζεστό νερό δεν είναι εκεί η δεσμοφύλακας και όταν είναι εκεί μπορεί να σε βγάλει από το κελί για να κάνεις μπάνιο, το νερό να είναι κρύο και να επιμένει πως είναι ζεστό βγάζοντάς σε τρελή.

Όταν και αν κάνεις μπάνιο σε παρατηρεί. Έτσι, μένουμε χωρίς μπάνιο για 7 μέρες και άνω. Καφέ, νερό υποχρεούσαι να παραγγείλεις μόνο από το καφενείο της φυλακής το οποίο λειτουργεί για τους δεσμοφύλακες και δουλεύουν σε αυτό κρατούμενες. Την τελευταία φορά που κρατήθηκα στην απομόνωση πλήρωσα 20 ευρώ στο καφενείο. Με αυτά τα χρήματα μπορούσα να περάσω περίπου είκοσι μέρες αγοράζοντας καφέ, ζάχαρη κλπ ενώ τα πλήρωσα μέσα σε πέντε μέρες. Αλλά εδώ η διαχείριση των χρημάτων μας εξαρτάται από τις ορέξεις της υπηρεσίας του Κ.Κ.Γ.Ε.Θ.

Όταν λοιπόν, αποφασίσουν οι ασύδοτοι βασανιστές μας να μας βγάλουν από την απομόνωση πρέπει να περάσουμε το ίδιο μαρτύριο της σωματικής έρευνας και της κολπικής εισβολής. Αυτό το ίδιο μαρτύριοι της έρευνας μπορεί ανά πάσα στιγμή να μου το κάνουν και στο θάλαμο, όπου μένω, όταν υπάρχει υπόνοια για ύπαρξη απαγορευμένων ουσιών. Μπαίνουν μέσα στο θάλαμο, μας ξυπνάνε, μας κάνουν σωματική και κολπική έρευνα, μας βγάζουν έξω από τον θάλαμο και ανακατεύουν όλα μας τα πράγματα πετώντας τα κάτω. Μετά χάνουμε πράγματα μας γιατί τα πετάνε ή τα παίρνουν και πρέπει να τακτοποιήσουμε ολόκληρο το θάλαμο για να μπορέσουμε να κοιμηθούμε.

Κάποτε ήμουν άνθρωπος με όνειρα, με όρεξη για μάθηση, με κερδοφόρα επιχείρηση, με όρεξη για δημιουργία.

Σήμερα, όλος αυτός ο πόνος, η κακοποίηση, ο βιασμό του σώματος και της ψυχής που έχω υποστεί με κάνουν να ονειρεύομαι πως τους σκοτώνω όλους αυτούς που πληρώνονται για να βασανίζουν αδύναμους ανθρώπους.

Σφίγγοντας τα δόντια σιγοψιθυρίζω «και για το πείσμα σας, γουρούνια, θα αντέχω» ελπίζοντας να έρθει κάποια μέρα που θα σταμτήσουν να απλώνουν τα βρώμικα, διεστραμμένα χέρια τοςυ επάνω σε αδύναμους ανθρώπους. Το ξέρω πως ο κόσμος δεν αλλάζει, ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΖΕΤΑΙ, όμως, φτάνει να μην αδιαφορούμε.

Ποτέ δεν πρόκειται να ξεπεράσω τα όσα υπέστην και υπόκειμαι μεσα στη φυλακή.

Γκουλιώνη Κατερίνα

Σήμερα, λοιπόν, ανήμερα της επετείου της εθνικής επανάστασης δίνουμε την ευκαιρία σε αυτή τη φωνή να ακουστεί. Ελπίζουμε ότι δεν θα ακουστεί ως παράπονο, αλλά ως πυροβολισμός απέναντι στη νωθρότητα μίας κοινωνίας που βαυκαλίζεται να εορτάζει επετειακά συμβάντα, αντί να δημιουργεί η ίδια τα δικά της...

Πώς το λέγανε τότε παλιά, εκείνοι οι "κλέφτες" και οι "αρματωλοί"; "Ελευθερία ή Θάνατος"; Έτσι δεν είναι Κατερίνα;

{1}. Foucault M., Επιτήρηση και Τιμωρία, Η Γέννηση της Φυλακής, μτφρ. Κ. Χατζηδήμου, Ι. Ράλλη, (Ράππα, 1989), σ. 409.

Η Σκόνη του Χρόνου...(3)

2009-03-22T12:29:00.014+02:00

Θέσαμε το ερώτημα: η κατάληξη της εγελιανής διαλεκτικής είναι ο ολοκληρωτισμός; Επομένως, θέσαμε το ερώτημα: η Επιθυμία για το μέλλον, η ουτοπική διάθεση για το Άλλο, η σφοδρότητα του ονείρου της συμφιλίωσης, της ενότητας των αντιθέτων και της άρσης της αντίφασης, οδηγεί στον ολοκληρωτισμό του στρατοπέδου; Ωστόσο, αναρωτιέται κανείς αν μπορεί να υπάρχει χρόνος - που να αφήνει πίσω τα σημάδια του, τη σκόνη του - δίχως να υπάρχει πλέον η Επιθυμία για το Άλλο, η ουτοπία; Είναι τυχαίο, εντούτοις, ότι οι εγελιανοί κάθε κατεύθυνσης (αριστεροί και δεξιοί, μαρξιστές και νεοφιλελεύθεροι) ορμώμενοι από αυτή την Επιθυμία για το Άλλο καταλήγουν στο να το καταργήσουν στη σφαίρα του Ιδίου κηρύσσοντας τη δική τους εκδοχή αυτού του τέλους; Είναι τυχαίο το ότι σπεύδουν να κάνουν λόγο για το τέλος της Ιστορίας, για την εσχατολογική κατάληξη της περιπέτειας της Επιθυμίας; Είναι τυχαίο ότι ο Αγγελόπουλος τοποθετεί την ιστορία του στο Βερολίνο - μία πόλη με το σώμα της σημαδεμένο από την σύγκρουση και την αντίφαση, μία πόλη που για δεκαετίες τη χώριζε ένα Τείχος - λίγο πριν το millenium, τότε που οι εσχατολογικές ελπίδες και οι μεσσιανικοί οραματισμοί κορυφώθηκαν σε βαθμό παροξυσμού; Ερωτήματα που δείχνουν την τραγική αντίφαση της εγελιανής αντίληψης της ιστορίας, η οποία εκκινεί από την Επιθυμία για το Άλλο - δηλαδή από την Ιστορία - και καταλήγει στο Τέλος της Ιστορίας, δηλαδή στο τέλος του χρόνου... Δεν είναι τραγικό να εκκινεί κανείς από την επιθυμία για το Άλλο και να καταλήγει στο Ίδιο; Δεν είναι τραγικό να μένει κανείς στο τέλος μόνος με σπασμένες τις προβολές των ονείρων σου για το μέλλον; Όταν θρυμματίζεται η οθόνη, όταν δεν μπορείς πλέον να δεις μέσα από αυτή, τότε μένεις μόνος...

Και τότε; Αυτό είναι το πέρασμα του ανθρώπου, αυτή είναι η ιστορία του; Ένα πέρασμα από την επιθυμία για το Άλλο στην κατάληξη του εαυτού, μία ιστορία του Ιδίου; Η αντίφαση δεν λύνεται; Η σύγκρουση δεν καταργείται; Ο εμφύλιος δεν τελειώνει; Ο σοσιαλισμός δεν αποκτά ανθρώπινο πρόσωπο; Ο καπιταλισμός με την μανία του για την ασφάλεια του ατόμου και την προστασία της κοινωνίας (θυμηθείτε την σκηνή όπου παρακολουθούμε το "ηλεκτρονικό γδύσιμο" των επιβατών με τα μηχανήματα του ελέγχου στο αεροδρόμιο - το αεροπλάνο το κατ' εξοχήν επιβατικό μέσο που εκπληρώνει τη φαντασίωση του ανθρώπου για ελευθερία, για πτήση προς τον ουρανό, για υπέρβαση της φύσης του καταλήγει εντός του καπιταλισμού να οδηγεί στον εξευτελισμό του ανθρωπίνου σώματος) δεν πραγματώνει την προσωπική ελευθερία πάνω από τις ιστορικές και κοινωνικές συγκυρίες και συγκρούσεις;
Μήπως, τότε, η λύση του δράματος βρίσκεται εκτός ιστορίας, μήπως η λύση βρίσκεται στο προσωπικό επίπεδο, στον έρωτα; Ο έρωτας δεν είναι η κατ' εξοχήν επιθυμία για το Άλλο;

Ο Αγγελόπουλος απαντά σαφώς αρνητικά. Ας θυμηθούμε πως εισβάλλει η Ιστορία με τη μορφή των μυστικών αστυνομικών τη στιγμή που ο Σπύρος και η Ελένη κάνουν έρωτα μέσα στο τραμ...Κατά τη γνώμη μας, όμως, θα ήταν λάθος να μείνουμε σε μία "χυδαία" και "φθηνά" υπαρξιστική απάντηση, η οποία απλώς τοποθετεί την τραγικότητα του ανθρώπου στην εισβολή της Ιστορίας στην προσωπική ζωή του...Η τραγικότητα της ανθρώπινης ύπαρξης δεν έγκειται στο ότι υπάρχουν κοινωνικοί καθορισμοί, αλλά έγκειται στο ότι επιθυμεί και αγωνίζεται να τους αλλάξει, στο ότι παρά το μάταιο του αιτήματός του και της Επιθυμίας του αγωνίζεται για το Άλλο. Αν και καταλήγει να επιβεβαιώνει το Ίδιο, συνεχίζεται να ζει και να αγωνίζεται...Θεωρεί ότι ο αγώνας και το αίτημα δικαιώνουν και αθωώνουν την Επιθυμία...Ίσως, όμως, ήρθε ο καιρός να μην επιθυμούμε πλέον την αθωότητα, αλλά να αθωώνουμε την Επιθυμία...Η αθωότητα δεν βρίσκεται κατ' ανάγκην στα μάτια ενός παιδιού (το μέλλον δεν είναι a priori αθώο, μόνο και μόνο επειδή δεν του δόθηκε η δυνατότητα να "αμαρτήσει", να διαψεύσει)...Αν ακολουθήσουμε έναν φιλόσοφο που επιτέθηκε στην εγελιανή διαλεκτική, επειδή ακριβώς δεν φοβόταν τη σύγκρουση, δεν φοβόταν την αντίφαση, τότε ίσως αντιληφθούμε και αισθανθούμε ότι η αθωότητα οφείλει να βρίσκεται όχι στο τέλος της Ιστορίας, αλλά σε κάθε της στιγμή...Η αθώωση, σύμφωνα με αυτό, δεν βρίσκεται σε μία τελεολογία, αλλά σε κάθε στιγμή της Ιστορίας...Ο Nietzsche - διότι περί αυτού πρόκειται - έβλεπε ότι το παρόν όφειλε να αθωώσει το παρελθόν, όφειλε να αθωώσει κάθε στιγμή της ιστορίας επιβεβαιώνοντας την "αιώνια επανάληψη του Ιδίου"... Μία επανάληψη η οποία οφείλει να δικαιώνει η ίδια τον εαυτό της ως ανατροφοδότηση - και άρα αθώωση - της Επιθυμίας και όχι ως δικαίωση - και άρα καθήκον - από μία υπερβατική αρχή... Σίγουρα, αυτό θα ήταν το μεγαλύτερο βάρος που θα μπορούσε να σηκώσει άνθρωπος...
" Το μεγαλύτερο βάρος. - Κι αν μια μέρα ή μια νύχτα γλιστρούσε ένας δαίμονας μέσα στην πιο μοναχική μοναξιά σου και σου έλεγε: ''Αυτή τη ζωή, όπως την έζησες και όπως τη ζεις μέχρι τώρα θα τη ξαναζήσεις άλλη μια φορά και αναρίθμητες ακόμη φορές - και δεν θα υπάρχει τίποτα καινούργιο σε αυτή, αλλά κάθε πόνος και κάθε χαρά και κάθε σκέψη και κάθε στεναγμός και κάθετι ανείπωτα μικρό ή μεγάλο της ζωής σου θα ξανάρθει σε σένα, όλα με την ίδια σειρά και διαδοχή - ακόμα και αυτή η αράχνη και αυτό το σεληνόφως ανάμεσα στα δένδρα, κι αυτή η στιγμή και εγώ ο ίδιος. Η αιώνια κλεψύδρα της ύπαρξης γυρίζει ακατάπαυστα πάνω κάτω και μαζί της και εσύ, κόκκε σκόνης!" - Δεν θα έπεφτες κατάχαμα, δεν θα έτριζες τα δόντια σου και δε θα καταριόσουν το δαίμονα που θα μιλούσε έτσι; Ή μήπως, θα ζούσες μία φοβερή στιγμή όπου θα του απαντούσες: "Είσαι θεός και δεν άκουσα τίποτα πιο θεϊκό!". Αν σε κυρίευε αυτή η σκέψη, θα σε μεταμόρφωνε εσένα, έτσι που είσαι και ίσως να σε έκανε σκόνη: το ερώτημα που τίθεται για όλα και το κάθετι: "Το θέλεις αυτό άλλη μια φορά και αναρίθμητες φορές ακόμη;" θα ήταν το μεγαλύτερο βάρος που θα βάραινε τις πράξεις σου! Ή, αντίθετα, πόσο καλός θα έπρεπε να γίνεις απέναντι στον εαυτό σου και απέναντι στη ζωή ώστε να μην ποθείς τίποτε περισσότερο από αυτή την έσχατη αιώνια επιβεβαίωση και επισφράγιση;" {1}.
Όχι η επιθυμία για αθωότητα, αλλά η αθώωση της επιθυμίας είναι το ριζικά διαφορετικό ζητούμενο, το ζητούμενο που επιβεβαιώνει το παρελθόν στο παρόν και όχι στο μέλλον...Το ζητούμενο που σέβεται τόσο τη σύγκρουση όσο και την επιθυμία, διότι σέβεται τη σύγκρουση των επιθυμιών και δεν επιζητεί τίποτε περισσότερο από αυτό...Δεν αποζητά να ακυρώσει τη σύγκρουση, διότι τότε θα ακύρωνε την επιθυμία...Γι' αυτό δεν επιζητά το Άλλο, αλλά αθωώνει το Ίδιο...Δεν επιζητά την επίλυση της σύγκρουσης μεταξύ των δύο φύλων, αλλά την αθώωσή της. Γνωρίζει ότι ο πλατωνισμός και το ιδεώδες του περί ενότητας, η οποία ενσαρκώνεται με τη μορφή του ανδρογύνου, πρέπει να ανατραπεί, να αντιστραφεί και να υπονομευθεί...
Το γνωρίζει διότι έχει μία διαφορετική αντίληψη για τον έρωτα: "Είχε κανείς αυτιά για τον ορισμό μου του έρωτα; Είναι ο μόνος αντάξιος ενός φιλοσόφου. Ο έρωτας - ως προς τα μέσα πόλεμος, ως προς το έρεισμα θανάσιμο μίσος των φύλων"{2}. Και έχει μία διαφορετική αντίληψη για τον έρωτα, διότι έχει μία διαφορετική αντίληψη για την αλήθεια: "Αν δεχτούμε την προϋπόθεση σύμφωνα με την οποία η αλήθεια είναι γυναίκα - τι; δεν είναι βάσιμη η υποψία ότι όλοι οι φιλόσοφοι, όταν ήταν δογματικοί, δεν καταλάβαιναν και πολύ τη γυναίκα; Ότι η φρικαλέα σοβαρότητά τους, η αδέξια φορτικότητά τους, με τις οποίες συνήθιζαν μέχρι τώρα να προσεγγίζουν την αλήθεια, ήταν ανίκανα και ακατάλληλα μέσα για να κερδίσουν ακόμη και ένα γύναιο; Σίγουρα, αυτή δεν άφησε να την κατακτήσουν - και σήμερα κάθε είδους δογματισμός στέκεται λυπημένος και αποθαρρυμένος. Αν συνεχίζει έστω να στέκεται!"{3}.
Μία αντίληψη τέτοιου είδους για την αλήθεια φέρνει τον φιλόσοφο προ των ευθυνών του...Η αλήθεια ως γυναίκα, λοιπόν...Δεν πρέπει, όμως, να ξεχνάμε ότι η γυναίκα "δεν θέλει την αλήθεια: τι είναι η αλήθεια για μια γυναίκα! Από την πρώτη αρχή τίποτε δεν ήταν πιο ξένο, πιο απωθητικό, πιο εχθρικό για τη γυναίκα από την αλήθεια - η μεγάλη της τέχνη είναι το ψέμα, η μεγαλύτερη έγνοια της είναι το φαίνεσθαι και η ομορφιά. (...) Και δεν είναι αλήθεια ότι συνολικά η 'γυναίκα' περιφρονήθηκε μέχρι τώρα περισσότερο από τη γυναίκα - και καθόλου από εμάς;"{4}. Συνεπώς, η αλήθεια περιφρονήθηκε περισσότερο από την ίδια την αλήθεια, όπως οι γυναίκες περιφρονούνται περισσότερο από τις ίδιες τις γυναίκες...Είναι η βούληση για αλήθεια αυτή που φανερώνει το ψέμα και την πλάνη που κρύβεται πίσω από κάθε αλήθεια...Αυτό σημαίνει, μήπως, ότι ο φιλόσοφος πρέπει να παραιτηθεί από το κυνήγι της γυναίκας, από το κυνήγι της αλήθειας και άρα από τον έρωτα;
Ας θυμηθούμε τον Χειμωνά: "Ο θρίαμβός της στη σχέση της είναι παραπάνω από αρκετός, μια και η γυναίκα πάντα θριαμβεύει στη σχέση της με τον άντρα' ο μόνος τρόπος να θριαμβεύσει ο άντρας είναι να αρνηθεί να μπει σ' αυτήν".
Ήρθε, όμως, η στιγμή για να τεθεί το ερώτημα: αν αρνηθεί ο άντρας τη μοίρα του, τότε είναι άντρας; Αν αρνηθεί να μπει στη σχέση, αν αρνηθεί να κυνηγήσει τη γυναίκα, την αλήθεια, το όνειρο, το Άλλο, τότε δεν αρνείται την ιστορία, δεν αρνείται την επιθυμία με όλη την τραγικότητα της και πάνω από όλα και κατά συνέπεια δεν αρνείται να της δώσει την ευκαιρία για αθωότητα;

Μήπως, εν τέλει, αρνούμενοι την ιστορία και την αιώνια επανάληψή της, μήπως αρνούμενοι να ηττηθούμε από τον χρόνο στο τέλος χάνουμε τον χρόνο μας;

{1}.Nietzsche F., Η Χαρούμενη Γνώση, παρ. 341, μτφρ. Λ. Τρουλινού, (Εξάντας, 1996).
{2}.Nietzsche F., Ecce Homo, Γιατί γράφω τόσο καλά βιβλία, μτφρ. Ζ. Σαρίκας, (Νησίδες, 2000).
{3}. Nietzsche F., Πέρα από το Καλό και το Κακό, Πρόλογος, μτφρ. Ζ. Σαρίκας, (Νησίδες, 1999).
{4}.Αυτ., παρ. 232.

Η Σκόνη του Χρόνου...(2)

2009-03-16T10:03:00.004+02:00

Όμως, τι από τα δύο, ποιος από τους δύο πόλους της κλεψύδρας, το παρελθόν ή το μέλλον, είναι η κινητήρια δύναμη της ιστορίας, η δύναμη που συνθλίβει το παρόν; Το παρελθόν ή το μέλλον είναι η ατμομηχανή του χρόνου; Ο Hegel - και δι' αυτού ο Αγγελόπουλος - απαντά: το μέλλον. Σκεφτείτε την εικόνα με τον άγγελο, ο οποίος αγωνίζεται τεντώνοντας το δεξί του χέρι να αδράξει με τα ακροδάχτυλά του το τρίτο φτερό... Ο άγγελος πετά μακριά από το παρελθόν - ας θυμηθούμε εδώ τον πίνακα του Klee "Angelus Novus", όπως τον βλέπει ο Walter Benjamin στην 9η θέση για τη φιλοσοφία της Ιστορίας - και όντας στο παρόν επιχειρεί να αγγίξει το μέλλον... Αυτή η Επιθυμία για το μέλλον, για αυτό που δεν υπάρχει, για την ου-τοπία, αλλά το οποίο μας κινητοποιεί και μας κάνει να κινούμαστε και άρα να παράγουμε χρόνο, δηλαδή να κάνουμε ιστορία...Επιθυμία για το τρίτο φτερό, το οποίο, σύμφωνα με την εγελιανή διαλεκτική, είναι το στοιχείο εκείνο που αναιρεί - διότι συμφιλιώνει - κάθε αντίθεση.
Σκεφτείτε, επίσης τα πρώτα λόγια του πρωταγωνιστή, του σκηνοθέτη που βουτά στο παρελθόν, όχι για να μείνει σε αυτό, αλλά για να γνωρίσει το μέλλον, για να κατανοήσει το παιδί του: "Τίποτα δεν τελείωσε, τίποτα δεν τελειώνει". Για να μην τελειώσει κάτι, πρέπει να υπάρχει αυτή η επιθυμία για το τρίτο φτερό, αυτή η επιθυμία για το μέλλον...Που σημαίνει ότι πρέπει να υπάρχει αυτή η επιθυμία για την αναίρεση κάθε σύγκρουσης, για την ενότητα και συμφιλίωση των αντιθέτων...

Ο Hegel, βέβαια, υπάκουο και πιστό τέκνο του 19ου αιώνα, είναι αισιόδοξος γι' αυτή την πτήση του αγγέλου και πιστεύει ότι είναι εφικτό να αγγίξει το τρίτο φτερό. Ο Αγγελόπουλος, υπάκουο και πιστό τέκνο του 20ου αιώνα, είναι απαισιόδοξος για την αγγελική πτήση...Θυμηθείτε εκείνη την εκπληκτική σκηνή όπου οι πολιτικοί πρόσφυγες ανεβαίνουν σε αντιθετική διάταξη, ένας - ένας, εντελώς μόνοι, με σκυμμένο το κεφάλι και μαζεμένο το κορμί από το κρύο, τη σκάλα που οδηγεί ψηλά στο μέλλον: σε ένα στρατόπεδο(;).

Η κατάληξη της εγελιανής διαλεκτικής είναι ένα στρατόπεδο (;). Το κυνήγι της ουτοπίας είναι ο ολοκληρωτισμός;

Θα επανέλθουμε...

Η Σκόνη του Χρόνου...(1)

2009-03-08T21:59:00.009+02:00

Κλέβουμε λίγο χρόνο, για να μιλήσουμε για την τελευταία ταινία του Θ. Αγγελόπουλου, η οποία φέρει τον τίτλο "Η Σκόνη του Χρόνου"... Θα μιλήσουμε όχι ως ειδικοί του σινεμά αλλά ως θεατές. Νομιμοποιούμαστε - αν κάτι τέτοιο θεωρείται ακόμη απαραίτητο από τους ληξίαρχους της κουλτούρας - μόνο και μόνο επειδή αντι(-)γράφουμε τον Valéry παραφράζοντάς τον: "Η έμπνευση βρίσκεται στον θεατή, όχι στον σκηνοθέτη".
Ευχαριστούμε, λοιπόν, τον Θ. Αγγελόπουλο όχι διότι εμπνεύστηκε κάτι που άξιζε να μας μεταδώσει, αλλά διότι δημιούργησε κάτι που μας ενέπνευσε. Συνεπώς, ό,τι γράψουμε για αυτήν την ταινία (κάτι που ισχύει και για κάθε είδους πνευματική δημιουργία) δεν πρέπει να θεωρηθεί ότι προσπαθεί να αναπαράγει την πρόθεση του Αγγελόπουλου ούτε ότι αναπαριστά "το μήνυμα που θέλει να πει ο ποιητής". Αυτή την αδιέξοδη, προβληματική και στείρα ερμηνευτική μέθοδο ακολουθούσαν οι περισσότεροι και εν πολλοίς ακολουθείται ακόμη στην ελληνική εκπαίδευση με τραγικά αποτελέσματα...Άρα, το ερώτημα είναι όχι "τι ήθελε να πει ο Αγγελόπουλος με την ταινία του", αλλά "τι θέλουμε εμείς να πούμε για την ταινία του Αγγελόπουλου"...
Κατά τη γνώμη μας, πρωταγωνιστική μορφή της ταινίας δεν ήταν η Irene Jacob, αλλά ο G.W.F. Hegel. Απλώς, για καθαρά εμπορικούς - και όχι πρακτικούς, όπως θα πίστευε κανείς - λόγους, ο Αγγελόπουλος δεν έστρεψε τον φακό του στο πρόσωπο του γερμανού φιλοσόφου. Ένα πρόσωπο που, ομολογουμένως, έχει πολλά να ζηλέψει από εκείνο της Jacob...

Ο Hegel είναι η Jacob και ως διαλεκτική άρνηση ειναι ο Dafoe... Ο Hegel είναι ο σκηνοθέτης της ιστορίας, αυτός που ψάχνει να βρει τρόπους αναπαράστασης για το σενάριο που παίζεται. Για το σενάριο που παίζεται εντός του χρόνου, εντός της ιστορίας... Διότι ο Hegel είναι σαφής: "Ο Χρόνος είναι η ίδια η Έννοια" (die Zeit ist der Bergriff selbst) {1}. Ως γνωστό, η έννοια για τον γερμανό φιλόσοφο πραγματοποιείται εντός του ιστορικού πεδίου. Επομένως, η Ιστορία είναι η ίδια η έννοια, είναι η πορεία του Πνεύματος (Geist) προς την αυτοσυνειδησία του. Όπως διαβάζει και ο Kojève, "Ο χρόνος που ο Hegel έχει κατά νου είναι ο ανθρώπινος ή ιστορικός Χρόνος: είναι ο χρόνος της συνειδητής και εκούσιας δράσης η οποία πραγματοποιεί στο παρόν ένα Σχέδιο για το μέλλον, ένα Σχέδιο που διαμορφώνεται βάσει της γνώσης του παρελθόντος" {2}. Θα μπορούσαμε, ίσως, να φανταστούμε αυτή τη συμπλοκή παρελθόντος, παρόντος, μέλλοντος, αυτή τη σύζευξη των τριών "στιγμών" του χρόνου και της σκόνης που και δημιουργεί και αφήνει και φέρει με την παρακάτω μορφή...

Με τη μορφή, δηλαδή, μίας κλεψύδρας, όπου το παρόν είναι το λεπτότερο σημείο, καθώς συνθλίβεται μεταξύ του παρελθόντος και του μέλλοντος...

Ελπίζουμε να κερδίσουμε τη μάχη με τον χρόνο και να επανέλθουμε...

{1}. Hegel G.W.F., Η Φαινομενολογία του Πνεύματος, μτφρ. Δ. Τζωρτζόπουλου, (Δωδώνη, 1995), 801.
{2}. Kojève A., Introduction to the Reading of Hegel, tr. by J.H. Nichols, (Cornell University Press), p. 136.

Μετά λόγου γνώσεως...(3)

2009-03-03T23:17:00.008+02:00

Giusepe Arcimboldo (1530-1593), Ο Βιβλιοθηκάριος, 1566. Επιστρέφουμε - μετά από την παρέκβαση στον ή πιο σωστά του Χειμωνά - στο θέμα της γνώσης στις σύγχρονες Δυτικές κοινωνίες. Πώς θα σας φαινόταν αν κάποιος ζωγράφος του 21ου αιώνα ήθελε να "παίξει" με το θέμα του ιταλού μανιεριστή και αντικαταστούσε τα βιβλία με οθόνες ηλεκτρονικού υπολογιστή; Θα ήταν αυτό τέχνη; Για να γίνουμε πιο προκλητικοί, πώς θα σας φαινόταν αν, αφού αντικαταστούσε τα βιβλία με οθόνες, διατηρούσε τον ίδιο τίτλο με αυτόν του Arcimboldo; Και πώς θα σας φαινόταν αν ο Βιβλιοθηκάριος του 21ου αιώνα διάβαζε λογοτεχνία όχι μονο σε οθόνη αλλά σε on line σύνδεση; Αν αντί για intertextuality (διακειμενικότητα) γινόταν λόγος για hypertextuality (υπερκειμενικότητα); Αν γινόταν λόγος για Net Art (τέχνη στο διαδίκτυο) Digital Modernism (ψηφιακό μοντερνισμό) και "ψηφιακή λογοτεχνία"; Τι συνεπαγωγές θα είχε αυτή η εξέλιξη όχι μόνο για την τέχνη - και πιο συγκεκριμένα για την λογοτεχνία - αλλά και για την δυτική κουλτούρα εν γένει;
Μία ματιά στη συνέντευξη της Jessica Pressman καθηγήτριας αγγλικής λογοτεχνίας στο Yale που δόθηκε στη Φωτεινή Μπάρκα (Ελευθεροτυπία, 20-2-2009) για το καλλιτεχνικό δίδυμο "Young-Hae Chang Heavy Industries" με αφορμή την έκθεση έργων τους ψηφιακής λογοτεχνίας στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (18-02-2008/01-03-2009) ίσως σας απαντήσει σε μερικά από τα παραπάνω ερωτήματα.

http://www.enet.gr/online/online_text/c=113,id=43491620

Αν δεν είχατε την ευκαιρία να επισκεφθείτε τη συγκεκριμένη έκθεση, αν δεν σας ικανοποίησαν οι απαντήσεις της - ή, ακόμα καλύτερα, αν σας δημιούργησαν νέα ερωτήματα - τότε μάλλον είναι καλύτερο να δείτε τα έργα των καλλιτεχνών ιδίοις όμμασι...

http://www.yhchang.com/

Νομίζουμε ότι το παρόν post συνεχίζει με τον καλύτερο τρόπο τον προβληματισμό πάνω στο ζήτημα της γνώσης, όπως τέθηκε στα προηγούμενα posts (26-2, 22-2), καθώς μας υπενθυμίζει την πριν από 30 χρόνια διατυπωμένη διαπίστωση του Lyotard: "Είναι λογικό να σκεφτούμε ότι ο πολλαπλασιασμός των συσκευών πληροφορικής επηρεάζει και θα επηρεάσει την κυκλοφορία των γνώσεων όσο την επηρεάζει η ανάπτυξη των μέσων κυκλοφορίας των ανθρώπων αρχικά (μεταφορές) και συνακόλουθα των ήχων και των εικόνων (media). Μέσα σ' αυτόν το μετασχηματισμό η φύση της γνώσης δεν παραμένει άθιχτη. Δεν μπορεί να περάσει στους νέους διαύλους και να καταστεί αποτελεσματική, παρά μόνο αν η γνώση μπορεί να μεταφραστεί σε ποσότητες πληροφόρησης". {1}

Θα επανέλθουμε...

{1} Lyotard J-F., Η Μεταμοντέρνα Κατάσταση, μτφρ. Κ. Παπαγιώργης, (Γνώση, 1993) σσ. 31-2.

Παρέκβαση στον Χειμωνά...

2009-02-27T09:03:00.023+02:00

Σαν σήμερα, το 2000, ήρθε η ώρα της αναπόφευκτης παρέκβασης στη ζωή του πεζογράφου και νευροψυχίατρου Γιώργου Χειμωνά...Ως ελάχιστο φόρο τιμής στη μνήμη ενός ανθρώπου ο οποίος αποπειράθηκε - όπως θα τονίσει ο φίλος του Γ. Βέλτσος - "ν' αλλάξει την ανθρώπινη λογοτεχνία σε απάνθρωπη τεχνολογία σωμάτων και γι' αυτό ταπεινώθηκε" {1}, κάνουμε σήμερα μία παρέκβαση από τα θέματα που είχαμε ανοίξει σχετικά με τη γνώση... Όσοι τον γνώρισαν λένε ότι η φωνή του ασκούσε γοητεία στους ακροατές του. Πλέον οι αναγνώστες του έχουμε τη γραφή του για να μαγευόμαστε, γι' αυτό και του δίνουμε το λόγο σήμερα να μας αφηγηθεί τη "Βιογραφία της Όρασής μου" (Πεζογραφήματα, Καστανιώτης, 2005)...

"Γεννήθηκα στην Καβάλα, μεγάλωσα στη Θεσσαλονίκη. Εκεί έζησα και εκεί τελείωσα την Ιατρική. Αργότερα, μετά τον στρατό, έφυγα στο Παρίσι, στη Γαλλία. Στη Γαλλία ειδικεύτηκα στην Ψυχιατρική και τη Νευροψυχολογία. Τώρα μένω μόνιμα στην Αθήνα και εργάζομαι στο "Αιγινήτειο Νοσοκομείο". Είμαι παντρεμένος κι έχω ένα γιο δώδεκα χρονών. Τα βιβλία μου είναι ο "Πεισίστρατος" (1960), "Η εκδρομή" (1964), "Το μυθιστόρημα" (1966), "Ο γιατρός Ινεότης" (στην χούντα, 1971), "Ο γάμος" (1975), "Ο αδελφός" (1976) και "Οι χτίστες" (1979). Στο τέλος του '83 θα βγει το τελευταίο μου βιβλίο που λέγεται "Η φρουρά". Έχω δημοσιεύσει επιστημονικά άρθρα, έxω γράψει ένα βιβλίο για τον Λόγο σαν εγκεφαλική λειτουργία, που είναι μια περιοχή σχεδόν ανεξερεύνητη ακόμη και για την Νευρολογία, ετοιμάζω ένα βιβλίο με εκλαϊκευτικά δοκίμια πάνω στον Λόγο, που ονομάζεται "Επτά μαθήματα για τον Λόγο".
Αυτή είναι η βιογραφία μου. Μα εγώ θέλω να μιλήσω για μία άλλη βιογραφία. Ξεκινά από έναν ανυπολόγιστο παιδικό χρόνο και είναι η βιογραφία της όρασής μου. Η ιδιότητά μου του συγγραφέα ζυμώθηκε με αυτή την ιδιότητα, έγινε ένα με μια διαρκή, καθημερινή, αυθόρμητη προσοχή, να προσέχω συνέχεια τους ανθρώπους. Από παιδί έβλεπα, έβλεπα συνέχεια τους ανθρώπους. Την έσχατη λεπτομέρεια των σωμάτων, το πρόσωπό τους, το δέρμα τους, τα σκισίματά του, τη στάση τους, την ακινησία τους, τη φυσιογνωμία τους, άκουγα την ηχώ των λόγων τουςμ περιφερόμουν στους στενούς λαϊκούς έρημους δρόμους της Καβάλας και της Θεσσαλονίκης. Γεμάτοι λάσπη, νερά της βροχής, σιωπή, ερημιά. Ξαφνικά ν' ανοίγει μια αυλόπορτα και να χυμάει έξω ολολύζοντας μια γυναίκα. Έβγαινε έξω στο δρόμο κι άρχιζε να θρηνεί. Ένας πατέρας κάτισχνος, κατάχλωμος, νεαρός, έβγαζε περίπατο το παιδί του στο δρόμο. Ένα παιδί τριών τεσσάρων ετών. Ξαφνικά αυτός ο νεαρός πατέρας να πέφτει κάτω σαν κεραυνοβολημένος. Το παιδί τον κοίταζε εμβρόντητο, δεν καταλάβαινε, δεν καταλάβαινα, έβλεπα τα πρόσωπα των ανθρώπων πίσω από τα τζάμια και μάντευα τη ζωή τους. Τέτοιες εικόνες μιας διάχυτης παντού λαϊκής δυστυχίας. Αισθανόμουν - και θα ήμουν παιδί όχι πάνω από δέκα χρονώ - αυτά τα περίεργα συναισθήματα που μονάχα τα παιδιά μπορούν και έχουν, που είναι αντιφατικά. Αισθανόμουν μαζί σαν κάτι πολύ ελκυστικό και κάτι πολύ αποτρόπαιο. Την ανάγκη και την επιθυμία αυτές τις εικόνες, να τις αναδιπλώσω, να ελευθερώσω τη σκοτεινή τους αγωνία. Αλλά εκείνο που από πολύ νωρίς έμαθα, είναι ότι το ανθρώπινο σώμα, ολόκληρο το ανθρώπινο σώμα, δεν κάνει τίποτα άλλο παρά να μιλάει ακατάπαυστα για όλα τα πάθη των ανθρώπων. Δεν έχεις παρά να το δεις. Αργότερα οι ιατρικές εικόνες πλάτυναν αυτή την όραση, την έκανα πιο βαθιά, πιο δραματική. Χρωστάω σαν συγγραφέας πάρα πολλά στην Ιατρική. Δεν χρωστάω τίποτε στην Ψυχιατρική. Απλά σαν γιατρός, να βλέπω τους συγγενείς των αρρώστων να συνωστίζονται στους διαδρόμους των νοσοκομείων, να τριγυρίζουν τα κρεβάτια των αρρώστων τους, να παραστέκονται, να βλέπω το ίδιο το σώμα του αρρώστου. Πολλά μου έμαθαν όλα αυτά τα λόγια και όλα αυτά τα σώματα, γιατί η ιατρική σχέση είναι το ίδιο έντονη, το ίδιο αποκαλυπτική (με όλες τις σημασίες της λέξης), το ίδιο διαπεραστική όσο και η ερωτική σχέση.
Πιστεύω πως ο σκοπός της Τέχνης είναι ένα πράγμα πάρα πολύ συγκεκριμένο. Η Τέχνη είναι για να παίρνει στα χέρια της το ανεκπλήρωτο όραμα του ανθρώπου, μια φυσική ίσως αθλιότητα, δεν είναι απλά κοινωνική ή περιπτωσιακή. Είναι και αυτά, αλλά μαζί είναι και κάτι άλλο πιο οριστικά αδικημένο. Η Τέχνη είναι για να παίρνει στα χέρια της αυτή την αθεράπευτη στέρηση του ανθρώπου, να τη δουλεύει και να την επιστρέφει πάλι στους ανθρώπους. Αλλά αυτή τη φορά να την παραδίδει μέσα σε μια λαμπερή φαντασμαγορία, τεντωμένη από ένα δίκαιο όσο και συγκινητικό μεγαλείο, μέσα σε μία απέραντη ευφορία.

{...}

Όλα αυτά η Τέχνη δεν τα κάνει φιλάνθρωπα, παρηγορητικά. Γιατί χρωστάει αυτή τη δικαίωση του ανθρώπου. Γιατί κάποιος πρέπει να του τη χρωστάει αυτή τη δικαίωση. Γιατί αυτό το μέγα, αυτή η φαντασμαγορία, αυτό το μέγα του Ελύτη, του Αισχύλου, του Ηράκλειτου, αυτό το μέγα υπάρχει πραγματικά στη ζωή των ανθρώπων και η Τέχνη είναι ακριβώς για να το βγάζει στο φως, να το αποκαλύπτει, να το καθαρίζει, να το παρουσιάζει, αργά, επιδεικτικά, στους ανθρώπους, εκθαμβωτικό, πελώριο, εκκωφαντικό.
Οι ήρωές μου δεν έχουν καμία σχέση με τους ήρωες ενός κανονικού, συνηθισμένου μυθιστορήματος. Ήρωας είναι πάντοτε οι μάζες, τα πλήθη των ανθρώπων. Φαντάζομαι ένα νέο μυθιστόρημα που δεν θα μιλά πια για ξεχωριστά άτομα. Θα είναι ένας συμπερασματικός λόγος που θα μιλά για το γένος των ανθρώπων, όπως περίπου στην αρχαία τραγωδία. Αν κάποιο πρόσωπο κεντρικό φαίνεται να ξεχωρίζει στα κείμενά μου, αυτό δεν είναι άλλο παρά ένας θυμωμένος, απαρηγόρητος οδοιπόρος, χωμένος και αυτός μέσα στο πλήθος. Αλλά είναι ένας οδοιπόρος που έχει απάνω του τη μοίρα όλων των ανθρώπων.
Δεν υπάρχει ένας αμετακίνητος χρόνος και χώρος. Όλα συμβαίνουν σαν να γίνονταν πάντοτε, σαν να γίνονται σήμερα, εδώ και παντού. Αλλά το πλήθος είναι Έλληνες. Ο οδοιπόρος είναι και αυτός Έλληνας. Δεν θα μπορούσε να γίνει αλλιώς, αφού και εγώ είμαι Έλληνας. Μονάχα στα ελληνικά μπορώ να καταλαβαίνω και να μιλάω τη γλώσσα των ανθρώπων. Μιλώ πάντα για την πραγματικότητα των ανθρώπων. {...} Υπάρχουν παντού τα συναισθήματά τους, οι λύπες τους, η ομορφιά τους, η ασχήμια τους, οι παραμικρές λεπτομέρειες μιας ψηλαφητής, υλικής ανθρώπινης ζωής. Μόνο που αυτό το άμορφο, το άτακτο ανθρώπινο υλικό ζυμώνεται, χωρίς καθόλου να εξαφανίζεται, μέσα σ' ένα είδος γενικής απεικόνισης της ταραγμένης ανθρώπινης συνείδησης. Της ταραγμένης από θάνατο, από φόβο, από φτώχια, από σπαρακτική λύπη, από πόλεμο, από διωγμό, από ό,τι μπορεί να είναι η πραγματική ιστορία του καθενός μας, η πραγματική ιστορία όλων μας.
Είπα κάποτε ότι η Τέχνη δεν είναι η πραγματικότητα. Πως η Τέχνη είναι ένα σχόλιο πάνω στην πραγματικότητα, πως η πραγματικότητα δεν μπορεί να νοηθεί ως τετελεσμένη, αν δεν δευτερολογηθεί από ένα τέτοιο σχόλιο τέχνης. Θεωρώ αυτό το σχόλιο της Τέχνης πολύ πιο πραγματικό από την ίδια την πραγματικότητα, γιατί ακριβώς αποκαλύπτει εκείνες τις κρυφές όσο και ουσιαστικές διεργασίες που αναπαράγουν συνεχώς την συγκινησιακή πραγματικότητα του ανθρώπου. Αυτή για την οποία μιλά κυρίως η Τέχνη. Αυτή με την οποία αποκλειστικά υπάρχει ο άνθρωπος. Θεωρώ τον λόγο σαν ένα χαρισματικό όργανο, περισσότερο από όλα τα άλλα. Γιατί ακριβώς ο λόγος έχει τη δυνατότητα να συλλαμβάνει και να φανερώνει όλες τις δυνατές νοηματικές και συναισθηματικές αντηχήσεις που γεννά μέσα στο νου και την ψυχή του ανθρώπου η εμπειρία της ζωής. Εννοώ κάτι σαν την εξαίσια ακινησία της ζωγραφικής, ή τη δαιμονική κινητικότητα της μουσικής. Εννοώ ακριβώς ένα λόγο που είναι και ζωγραφική και μουσική και όλα όσα μπορεί να εκφράσει ο άνθρωπος. Κυρίως όσα δεν μπορεί."

{1} Βέλτσος Γ., outre tombe, "Αλληλογραφία" με τον Γιώργο Χειμωνά, (Πατάκης, 2008) σ. 44.

Μετά λόγου γνώσεως...(2)

2009-02-26T21:14:00.010+02:00

Η φωτογραφία του Todd Hido με τον τίτλο "6097" από την ατομική του έκθεση "A Road Divided" η οποία έλαβε χώρα το 2008 στην Stephen Wirtz Gallery στο San Francisco ελπίζουμε να μας συνδέσει όσο πιο ομαλά γίνεται με το προηγούμενο post το οποίο έκανε λόγο για το καυτό ζήτημα της γνώσης...Θεωρούμε πως όποιος έκανε τον κόπο να το διαβάσει δεν μπορεί παρά να αισθάνθηκε ότι βρίσκεται στη θέση του προαναφερθέντα φωτογράφου ο οποίος αιχμαλώτισε με τον φακό του την προοπτική ενός ανθρώπου που βρίσκεται σε ένα σταυροδρόμι με τον ήλιο να τον τυφλώνει καθώς αντανακλά στο χιόνι...Οδοδείκτες δεν υπάρχουν παρά μόνο ίχνη από αυτοκίνητα τα οποία έχουν ακολουθήσει τη μία ή την άλλη κατεύθυνση...Προς τα που πρέπει να πάμε εμείς; Αριστερά, ευθεία ή δεξιά; Αυτές είναι οι μοναδικές επιλογές; Μήπως και οι τρεις είναι πλέον παρωχημένες; Μήπως ο φακός που αναπαριστά αυτή την πολυσυζητημένη και ιστορικά φορτισμένη τριάδα πρέπει να σπάσει; Σίγουρα δεν μπορούμε να μείνουμε ακίνητοι. Κάτι τέτοιο θα ήταν ανιστορικό, θα μας πουν...Ας δοκιμάσουμε τουλάχιστον να σκεφτούμε πριν κινηθούμε, να στοχαστούμε πριν επιλέξουμε κατεύθυνση. Ας τολμήσουμε να γνωρίσουμε όχι μόνο τις συνέπειες μα και τις προϋποθέσεις των επιλογών μας. Άραγε, τι άλλο πρέπει να στοχαστούμε παρά τον ίδιο τον στοχασμό; Τι άλλο πρέπει να γνωρίσουμε παρά το πώς γνωρίζουμε;
Ας μηρυκάσουμε, λοιπόν, και ένα δεύτερο δημοσίευμα το οποίο συνδέεται, κατά τη γνώμη μας, με το πρόβλημα που έθεσε το προηγούμενο...Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ στις 21-2-2009...

Απολαύστε το...

Μαθαίνουν όλη την ύλη της χρονιάς μέσα σε 3 ημέρες!

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ

Μέσα σε τρεις ημέρες μαθαίνεις την ύλη μιας ολόκληρης χρονιάς λένε δάσκαλοι και μαθητές σ΄ ένα σχολείο στη Βορειοανατολική Αγγλία, οι οποίοι πειραματίζονται με το νέο σύστημα «εκμάθηση κατά διαστήματα» (spaced learning). Η «Γκάρντιαν» έστειλε έναν συντάκτη της να δώσει εξετάσεις για να το διαπιστώσει.

Το μάθημα έγκειται σε μια εντατική παρουσίαση με σλάιντς, η οποία επαναλαμβάνεται τρεις φορές με ενδιάμεσα 10λεπτα διαλείμματα κατά τα οποία οι μαθητές κάνουν τους ζογκλέρ παίζοντας με μπάλες. Έπειτα από μία ώρα, οι μαθητές είναι έτοιμοι να εξεταστούν στο ένα έκτο της ύλης του μαθήματος μιας ολόκληρης χρονιάς. Θεωρητικά τουλάχιστον, με αυτή τη μέθοδο «εκμάθησης κατά διαστήματα» ένας έφηβος θα μπορούσε να δώσει με επιτυχία εξετάσεις σε ολόκληρη την ύλη ενός μαθήματος μιας ολόκληρης χρονιάς έπειτα από προσπάθεια μόλις τριών ημερών!
Το εν λόγω σύστημα ανατρέπει τον τρόπο διδασκαλίας και την αξία των εξετάσεων. Δάσκαλοι και στοχαστές απ΄ όλο τον κόσμο επισκέπτονται το Μονκσίτον, στο Τάινσαϊντ της Βορειοανατολικής Αγγλίας, για να ενημερωθούν από πρώτο χέρι για την «εκμάθηση κατά διαστήματα», η οποία δοκιμάζεται στο Γυμνάσιο-Λύκειο της πόλης τα τελευταία τέσσερα χρόνια. Διευθυντής του σχολείου είναι ο Πολ Κέλι, ο οποίος εισηγήθηκε τη μέθοδο αφού διάβασε στο περιοδικό «Scientific Αmerican» ένα άρθρο με θέμα «πώς να κάνετε τις μνήμες αξέχαστες», του κορυφαίου Αμερικανού νευρολόγου Ντάγκλας Φιλντς. Ο Φιλντς διαπίστωσε κάνοντας πειράματα σε ποντίκια ότι η διέγερση των εγκεφαλικών κυττάρων πρέπει να επαναλαμβάνεται τρεις φορές με διαλείμματα των 10 λεπτών από τη μία φορά στην άλλη για να γίνει μόνιμη η σύναψη- η χημική και βιολογική διαδικασία που μετατρέπει στον εγκέφαλο τις βραχυπρόθεσμες ενθυμήσεις σε μακροπρόθεσμες μνήμες.
Ξεφτέρια. Αφού διάβασε το άρθρο, ο Κέλι ζήτησε από την Άντζελα Μπράντλι, που δίδασκε Φυσικές Επιστήμες, και τρεις μαθητές να οργανώσουν μια παρουσίαση σλάιντς με ΡowerΡoint και 90 λεπτά διδασκαλίας Φυσικής που να περιλαμβάνουν 20λεπτα εντατικής εκμάθησης και 10λεπτα διαλείμματα συγκεκριμένης σωματικής δραστηριότητας- αρχικά έπαιζαν μπάσκετ.
Οι δοκιμές είχαν εντυπωσιακά αποτελέσματα. Σαράντα οκτώ μαθητές διδάχθηκαν όλη την ύλη της Βιολογίας με τη μέθοδο της «εκμάθησης κατά διαστήματα» μέσα σε 90 λεπτά της ώρας. Μια εβδομάδα μετά, έδωσαν εξετάσεις, ένα χρόνο νωρίτερα από το κανονικό, και πέρασε το 80% της τάξης!
Η «Γκάρντιαν» έστειλε στο Μονκσίτον τον δημοσιογράφο Πάτρικ Μπάρκχαμ για να δοκιμάσει τη μέθοδο. Ο Μπάρκχαμ δεν έχει σχέση με τις φυσικές επιστήμες και τελείωσε το Λύκειο το 1991- με άλλα λόγια, όσα είχε μάθει για τις εξετάσεις είχαν πλέον εξαφανιστεί από το μυαλό του. Οι «συμμαθητές» του εκφράστηκαν θετικά για το σύστημα. «Σου δίνει την ευκαιρία να διασκεδάσεις καθώς μαθαίνεις», είπε ένα κορίτσι. «Δεν χρειάζεται να είσαι συνεχώς συγκεντρωμένος», πρόσθεσε ένα άλλο.
Προβολή σλάιντς. Η διδασκαλία γίνεται με προβολή σλάιντς τα οποία σχολιάζει ο καθηγητής. «Θέλω να σημειώσω πράγματα- αυτός είναι ο τρόπος μου για να θυμάμαι- όμως τα στιλό και τα χαρτιά θεωρείται ότι αποσπούν την προσοχή» γράφει ο δημοσιογράφος. «Τα σλάιντς περνούν γρήγορα- πολύ γρήγορα για μένα. Έπειτα από 15 λεπτά σταματάμε και αρχίζουμε να κάνουμε τους ζογκλέρ πετώντας μπάλες στον αέρα».
Ο δημοσιογράφος του «Γκάρντιαν» περίμενε πέντε ημέρες για να εξεταστεί σε αυτά που υποτίθεται ότι είχε μάθει με το «spaced learning», ώστε να διαπιστώσει αν οι συνάψεις του είχαν πραγματικά ενισχυθεί και σχηματίσει μακροπρόθεσμες μνήμες. Διαπίστωσε ότι θυμόταν εντυπωσιακά πολλές πληροφορίες από το μάθημα - τόσο τις φωτογραφίες όσο και τα λόγια του δασκάλου. «Η παρουσίαση φαίνεται ότι ενίσχυσε τις όποιες περιορισμένες γενικές γνώσεις υπήρχαν στο κεφάλι μου» σημειώνει. Η βαθμολογία της εξέτασής του ήταν άριστα (Α).

Η κόντρα των επιστημόνων

Ανάμεσα στην κάθε επανάληψη της διδακτέας ύλης, οι μαθητές του Μονκσίτον κάνουν δεκάλεπτα διαλείμματα, στα οποία παίζουν μπάσκετ ή κάνουν τους ζογκλέρ...

Ο διευθυντής του σχολείου Πολ Κέλι πιστεύει ότι η «εκμάθηση κατά διαστήματα» συνιστά μια «αλλαγή παραδείγματος» στις ιδέες μας για το σχολείο εξίσου σημαντική με τη θεωρία της σχετικότητας του Αϊνστάιν για την παραδοσιακή φυσική. Υπάρχουν ωστόσο και αντιρρήσεις. «Ο σκοπός της παιδείας είναι να αποκτήσει κανείς μια βαθύτερη κατανόηση των πραγμάτων, όχι απλώς να μαθαίνει πράγματα για να τα αναπαράγει σε εξετάσεις» λέει ο Άλαν Σμίδερς, διευθυντής του Κέντρου Ερευνών για την Εκπαίδευση και την Απασχόληση στο Πανεπιστήμιο του Μπάκιγχαμ. Είναι έπειτα ο «παράγων δάσκαλος». Καμιά φυσική άσκηση δεν μπορεί να εντυπώσει στο μυαλό τη διδασκαλία ενός βαρετού δασκάλου.
Ο Ντέιβιντ Ρέινολντς, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Πλίμουθ, πιστεύει ότι η εκμάθηση κατά διαστήματα μπορεί να βοηθήσει πολύ τους μαθητές καθώς περιορίζει την αποστήθιση και βελτιώνει και επιταχύνει την εκμάθηση. «Αν η μέθοδος αυτή είναι τόσο καλή όσο φαίνεται, μπορούμε να ξεμπερδέψουμε με τα στοιχειώδη σε κλάσμα του χρόνου που απαιτείται τώρα γι΄ αυτά και να επιτρέψουμε έτσι στα παιδιά να κάνουν πράγματα που απαιτούν σκέψη ανώτερου επιπέδου».

Με μια ματιά

● Η εκμάθηση κατά διαστήματα (spaced learning) είναι μια πρωτοποριακή μέθοδος διδασκαλίας ● Η εκπαιδευτική ύλη επαναλαμβάνεται τρεις φορές, με τη βοήθεια παρουσίασης σλάιντς, σε τρία διαδοχικά 20λεπτα μαθήματα.
● Το διάλειμμα ανάμεσα σε κάθε επανάληψη διαρκεί 10 λεπτά. Οι μαθητές κάνουν κάποια σωματική δραστηριότητα (όπως π.χ. παίζουν μπάσκετ)
● Το σύνολο της διδασκαλίας της εκπαιδευτικής ενότητας διαρκεί περίπου 90 λεπτά.
● Η μέθοδος έγινε γνωστή όταν ο διευθυντής του Γυμνασίου-Λυκείου του Μονκσίτον άρχισε να την εφαρμόζει στους μαθητές του, που άρχισαν να περνούν τις κρατικές εξετάσεις σε χρόνο ρεκόρ ● Οι μαθητές εκμεταλλεύονται τον χρόνο που κερδίζουν για να ασχοληθούν με επιστημονικά πειράματα, δεξιότητες, τέχνες, αθλητισμό Ο δημοσιογράφος της «Γκάρντιαν» Πάτρικ Μπάρκχαμ επέστρεψε στα θρανία για να δοκιμάσει τη μέθοδο. Διδάχτηκε Φυσική για 90 λεπτά. Έπειτα από 5 ημέρες έδωσε εξετάσεις και πήρε άριστα

Θα επανέλθουμε...

Μετά λόγου γνώσεως... (1)

2009-02-22T22:43:00.013+02:00

Vanitas vanitatum vanitas (Franciscus Gysbrechts, 1666-7). Ένας από τους πολλούς φλαμανδούς ζωγράφους που απεικόνησαν "νεκρές φύσεις", για να αναπαραστήσουν εικαστικά τον μεταβλητό, φευγαλέο και αμετάκλητα παροδικό χαρακτήρα της ζωής του ανθρώπου όχι μόνο ως φυσικού όντος, αλλά και στην πολιτισμική και κοινωνική του διάσταση...Κοιτάζοντας τον πίνακα διακρίνει κανείς το βιβλίο αλλά και την υδρόγειο ως σύμβολα της γνώσης και της θεωρησιακής ζωής (vita contemplativa), τα μουσικά όργανα ως σύμβολα της τέχνης και του πολιτισμού (vita voluptaria) περιστοιχισμένα από τα καθιερωμένα σύμβολα της ματαιότητας και του πεπερασμένου (κρανίο, κλεψύδρα, σύνεργα καπνίσματος). Θα αναρωτηθεί κανείς για ποιο λόγο μας έχει πιάσει αυτή η καλλιτεχνική μεν μακάβρια δε διάθεση...Είπαμε ότι προσπαθούμε να στήσουμε ένα αντι-blog και βασιζόμαστε στην αντιγραφή με στόχο να προκύψει μία αντι-γραφή. Αντιγράφουμε, λοιπόν, ένα συγκλονιστικό - κατά τη γνώμη μας - δημοσίευμα από το ΒΗΜΑ της Κυριακής της 25-1-2009, το οποίο θίγει τα παραπάνω ζητήματα με αφορμή εξελίξεις που μπορεί να αγγίζουν ή και να ξεπερνούν τα όρια της επιστημονικής φαντασίας, αλλά είναι - καλώς ή κακώς - πιο πραγματικές απ΄ όσο φανταζόμαστε...Θεωρούμε ότι, αν και συμβαίνουν στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, αγγίζουν και συνδέονται με έναν πολύ περίεργο τρόπο με τα εγχώρια προβλήματα...Συγκεκριμένα, με την εξέγερση του Δεκεμβρίου του 2008, με το ζήτημα του πανεπιστημιακού ασύλου, της εκπαίδευσης, μα πάνω απ΄ όλα με το ζήτημα που αφορά το σύνολο των Δυτικών κοινωνιών την παρούσα συγκυρία - όπου κατά Lyotard ζούμε την "πολύ μοντέρνα στιγμή όπου το πανεπιστήμιο διατρέχει τον κίνδυνο να εξαφανιστεί και το Ινστιτούτο να γεννηθεί" {1} -: το ζήτημα της γνώσης.
Προσπαθήσαμε να μηρυκάσουμε το συγκεκριμένο δημοσίευμα (του α. γαλδαδά) αρκετό καιρό τώρα... Θα ακολουθήσουν και άλλα δύο σχετικά, με σκοπό να μας δώσουν το έναυσμα για μία συζήτηση περί γνώσης, εκπαίδευσης, φοιτητικού κινήματος και ό,τι άλλο σχετικό ή άσχετο προκύψει, καθώς κανείς δεν μπορεί να προδικάσει την κίνηση της αντιγραφής...

http://www.tovima.gr/default.asp?pid=46&ct=33&artId=244706

Θα επανέλθουμε...

{1} Lyotard J-F. Η Μεταμοντέρνα Κατάσταση, μτφρ. Κ. Παπαγιώργης, (Γνώση, 1993) σ. 28.

ΑΥΤΟ ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ BLOG

2009-02-17T10:18:00.004+02:00

Αυτό δεν είναι blog... Ακολουθώντας την παιγνιώδη κίνηση του πινέλου του Magritte (το οποίο αφού ζωγράφισε μία πίπα έσπευσε να γράψει από κάτω ότι "αυτό δεν είναι μία πίπα" ή αφού πρώτα έγραψε ότι "αυτό δεν είναι μία πίπα" ύστερα ζωγράφισε μία από πάνω) οφείλουμε να τηρήσουμε τις αποστάσεις με σκοπό όχι να τις καταργήσουμε, αλλά να τις χαρτογραφήσουμε... Αν το blog προϋποθέτει έναν ή περισσότερους συγγραφείς, οι οποίοι, ασφαλώς, εκφράζονται δια της γραφής (συχνής ή όχι, ποιοτικής ή μη, δεν έχει σημασία σε μία εποχή όπου οι "συγγραφείς" είναι περισσότεροι από τους "αναγνώστες") εμείς φιλοδοξούμε να προκαλέσουμε "στήνοντας" ένα blog το οποίο δεν προϋποθέτει κάποιον ή κάποιους έτοιμο ή έτοιμους να αποδείξουν με προθυμία και διάθεση ότι έχουν λόγο, ότι κάτι έχουν να πουν και ως εκ τούτου, στην περίπτωση του blog κάτι να γράψουν...
Αντίθετα, για εμάς, η ίδια η γραφή είναι το πρόβλημα. Όλοι οι "συγγραφείς" αυτήν αναζητούν και με τις απαιτήσεις της αναμετρώνται (παρά την προειδοποίηση του Deleuze ότι "με το να γράφει κανείς είναι να γίνεται κάτι άλλο εκτός από συγγραφέας" {1}). Όμως, ο Δυτικός Πολιτισμός μάς έχει μάθει να βλέπουμε τη γραφή ως προϊόν εμπνεύσεως και, ασφαλώς, ως καρπό δημιουργίας (οπότε καθίσταται εξόχως ειρωνικό το γεγονός ότι στην εποχή του ύστερου καπιταλισμού η παγκόσμια αγορά της εκπαίδευσης βρίθει σεμιναρίων "δημιουργικής γραφής" σαν να είναι η γραφή - και μάλιστα η γραφή ιδωμένη ως δημιουργία και τέχνη - κάτι που διδάσκεται και, κατά συνέπεια, κάτι που υπακούει σε κανόνα) ... Εμείς οφείλουμε να ομολογήσουμε ότι δεν έχουμε καμία τέτοιου είδους φιλοδοξία... Δεν ταυτίζουμε τη δημιουργία και την τέχνη - στην εποχή της μηχανικής και τεχνολογικής της αναπαραγωγής - με το Πρωτότυπο...Ζηλεύοντας τη μοίρα των δύο αφελών (;) ηρώων του Flaubert, του Bouvard και του Pécuchet, αντί να αναζητούμε τρόπους γραφής, αναζητούμε τρόπους αντιγραφής...Αν και ζούμε στην εποχή του copy-paste και του copyright παραμένουμε κατά βάθος παραδοσιακοί και πιστά ακολουθούμε αυτό που μας έμαθαν οι γονείς μας: τα αγαθά copies κτώνται. Η γνώση - ίσως αντίθετα απ' ό,τι μάθαμε - πηγάζει από την αντιγραφή. Ίσως, άλλωστε, να μην ήταν ποτέ τίποτε άλλο από αντιγραφή και επανάληψη - μία επανάληψη που ωστόσο γεννά διαφορά, όπως η ερωτική πράξη που όσες φορές και να επαναληφθεί γεννά κάτι διαφορετικό (εξάλλου, μάλλον πιο δύσκολο είναι να την επαναλάβεις από το να την αρχίσεις...)
Τέλος, κλείνοντας αυτό το εισαγωγικό (;) κομμάτι, θέλουμε να επιστήσουμε την προσοχή σε όσους επιθυμούν να διαβάζουν τα αντίγραφα και δεν στέκονται στις Γραφές. Η αντιγραφή είναι ακόμα πιο απαιτητική ως προς το επίπεδο της σχολαστικότητας και της ακρίβειας σε σχέση με τη γραφή. Τα λάθη που προκαλούν το πιο ηχηρό και το πιο πηγαίο γέλιο είναι - συνήθως - τα λάθη που προέρχονται από τη διαδικασία της αντιγραφής και όχι της γραφής. Συνεπώς, για να προλάβουμε τυχόν παρεξηγήσεις, ας υπενθυμίσουμε τον Nietzsche: "Ασφαλώς, για να ασκήσουμε κατ' αυτόν τον τρόπο την ανάγνωση ως τέχνη , χρειάζεται πριν απ' όλα ένα πράγμα το οποίο έχουμε ξεμάθει περισσότερο στις μέρες μας - και γι' αυτό το λόγο θα περάσει πολύς καιρός για να γίνουν "αναγνώσιμα" τα γραπτά μου - ένα πράγμα για το οποίο πρέπει κανείς να είναι εν πάσει περιπτώσει αγελάδα και όχι "μοντέρνος" άνθρωπος: ο μηρυκασμός... " {2}, για να θυμηθούμε ότι πρέπει πρώτα να μάθουμε να διαβάζουμε καλά για να γράφουμε καλά... Ο τίτλος του "blog" διαβάζεται, λοιπόν, "Anti-graphe" και όχι "Antigraphe". Παραφράζοντας - ή μάλλον παραγράφοντας τον Foucault - ρωτάμε με τη σειρά μας "τι είναι η σημερινή φιλοσοφία - θέλουμε να πούμε: η σημερινή φιλοσοφική δραστηριότητα - αν όχι η κριτική εργασία της γραφής πάνω στη γραφή;". Άλλο αντι-γραφή και άλλο αντιγραφή. Το σημείο που αποκαλείται "ενωτικό" (-), όσο και αν φαίνεται παράδοξο, είναι αυτό που κάνει τη διαφορά...

{1}. Deleuze G., Λογοτεχνία και Ζωή, μτφρ. Θ. Χιώτης, στο Ποίηση, τχ. 27 (Άνοιξη-Καλοκαίρι, 2006), σ. 230.
{2}. Nietzsche F., Η Γενεαλογία της Ηθικής, Πρόλογος 7, μτφρ. Ζ. Σαρίκας, (Νησίδες, 2001).

ΕΝ ΑΡΧΗ...

2009-02-16T12:16:00.001+02:00

εν αρχή ειναι ο αντί-λογος...