Ο Φαύλος κύκλος της κοινωνικής κριτικής...

Με αφορμή το μείζον και κομβικό ζήτημα του "εθνικού διαζυγίου",

οφείλουμε να παραδεχθούμε ότι για άλλη μια φορά αποδεικνύεται το πόσο ρηχή, επίπεδη, ανούσια και φτωχή υπήρξε η θεωρητική εκπαίδευση στην πρωτοβάθμια και δευτεροβάθμια εκπαίδευση, όπου διδασκόμασταν και εξεταζόμασταν το μάθημα της Έκθεσης (για την τριτοβάθμια δε χρειάζεται να κάνουμε αναφορά, διότι εκεί δεν διδάσκουν απλώς την Έκθεση, αλλά την κάνουν πράξη με αποτέλεσμα να εκτίθενται γενικώς και συνεχώς...). Εν ολίγοις, για άλλη μια φορά μας είπαν ψέματα. 

Καθόμασταν και σπάγαμε το κεφάλι μας (αντί για το δικό τους), για να βρούμε τα βαθιά νοήματα που έκρυβαν φράσεις που έμειναν στην ιστορία, όπως του Σαμαράκη, του ιδρυτή ριζοσπαστικών θεσμών σα τη Βουλή των Εφήβων (του πιο kitsch διαγωνισμού έκθεσης στην ιστορία), που είχε πει ότι "ποτέ άλλοτε οι στέγες των ανθρώπων δεν ήταν τόσο κοντά και οι ψυχές τους τόσο μακριά" και ύστερα να καταγράψουμε τις "δικές μας" απόψεις και τώρα διαπιστώνουμε ότι όλα ήταν μάταια...ότι η ζωή μας ξεπέρασε 

Πράγματι, αν παρατηρήσουμε προσεκτικά, όταν υπάρχουν πραγματικά προβλήματα οι άνθρωποι όχι μόνο έρχονται κοντά ασκώντας εντονότατη κριτική που προκαλεί ρήγματα στο υπάρχον κοινωνικό πεδίο αλλά επιπλέον δημιουργούνται νέοι κοινωνικοί δεσμοί... 

(Gossip by Norman Rockwell)

Περί Πραγματικότητας...

 Ένα χρόνο πριν το Μάη του '68 ο καταστασιακός Guy Debord στο έργο του Η Κοινωνία του Θεάματος προειδοποιούσε για την εξέλιξη του δυτικού πολιτισμού γράφοντας:

    "Άπασα η ζωή των κοινωνιών στις οποίες κυριαρχούν οι σύγχρονες συνθήκες παραγωγής προαγγέλλεται ως μία απέραντη συσσώρρευση θεαμάτων. Ό,τι υπήρξε άμεσο βίωμα έχει απομακρυνθεί σε μία αναπαράσταση". {1}

Και όλα έδειχναν ότι είχε απόλυτο δίκιο.

 Όλα έδειχναν ότι η το θέαμα είχε κατορθώσει να υπερισχύσει της ζωής, η αναπαράσταση του βιώματος, η φαινομενικότητα της πραγματικότητας...

 

  Ωστόσο, όταν όλος ο πλανήτης βρίσκεται υπό καπιταλιστική κατοχή, μια γωνιά ανυπό- τακτων δειγμάτων του homo sapiens αντιστέκεται ακόμη και θα αντιστέκεται για πάντα στους εισβολείς...

   Μία παρέα ηρώων προσπάθησε να δείξει στους κουτόφραγκους σαν τον Debord και στους κεφαλαιοκράτες όλου του κόσμου ότι εν τέλει δεν είχαν δίκιο. Ότι, στην πραγματικότητα

         

                                           Η ΖΩΗ ΚΛΕΒΕΙ ΤΗΝ ΠΑΡΑΣΤΑΣΗ!

    Δυστυχώς, ο καπιταλισμός και δη ο αμερικάνικος δεν το έβαλε κάτω και προσπάθησε να απαντήσει στο συντριπτικό πλήγμα που του κατάφεραν οι πολυμήχανοι - από τον καιρό του Οδυσσέα - Έλληνες...

   Δεν έχουμε την πολυτέλεια ούτε το χρόνο (ουσιαστικά βαριόμαστε) να εκθέσουμε τις πολύπλοκες, δαιδαλώδεις, πολυεπίπεδες και ασφαλώς αντιφατικές διεργασίες που έλαβαν χώρα στο καπιταλιστικό σύστημα και πιο συγκεκριμένα στην επικράτεια της υπερδύναμης, όμως είμαστε σε δυσάρεστη θέση να ανακοινώσουμε και να παραδεχθούμε την ήττα μας, καθώς εκεί τα πράγματα έχουν πάρει άλλη τροπή και όχι μόνο η ζωή δεν κλέβει την παράσταση όπως ελπίζαμε, αλλά η ζωή και τα προβλήματά της (οικονομική κρίση, ισλαμικός φονταμενταλισμός, κλίμα και άλλες ασήμαντες λεπτομέρειες της πραγματικότητας) δεν βρίσκουν ώρα να προβληθούν...   

    Τελικά, τα reality δεν αποδείχθηκαν πιο πραγματικά από τη ζωή όπως θα ήθελε ο Debord, αλλά ο επαναστατικός λόγος δεν αντιλήφθηκε και δε σκέφθηκε στα σοβαρά τη σημασία και  τη λειτουργία της φαινομενικότητας:

       "Ό,τι ήταν στην αρχή φαινομενικότητα γίνεται στο τέλος, σχεδόν πάντα, ουσία και  ενεργεί σαν ουσία! Πόσο παράλογο είναι να πιστεύουμε ότι μπορούμε να εκμηδενίσουμε τον κόσμο που περνάει για ουσιαστικός, τη λεγόμενη 'πραγματικότητα', αρκεί να δείξουμε αυτή την προέλευση και αυτή τη νεφελώδη καλύπτρα της ψευδαίσθησης! Μπορούμε να εκμηδενίσουμε μόνο ως δημιουργοί. - Ας μην ξεχνάμε όμως και τούτο: για να δημιουργήσεις, μακροπρόθεσμα, καινούργια πράγματα, αρκεί να δημιουργήσεις καινούργια ονόματα, εκτιμήσεις και πιθανότητες". {2}                                       

{1}. Debord G., Η Κοινωνία του Θεάματος, μτφρ. Σύλβια, (Διεθνής Βιβλιοθήκη, 2000), παρ. 1.

{2}. Nietzsche F., Η Χαρούμενη Γνώση,  μτφρ. Λ. Τρουλινού, (Εξάντας, 1996), παρ. 58.

Περί εξέγερσης... (ΙΙ)

(του ανταποκριτή μας από τους χώρους δουλείας Marcel Proust)

Τα μεσάνυχτα της 22ας Δεκεμβρίου 2008, λίγες μόλις μέρες μετά την δολοφονία του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου, η Κωνσταντίνα Κουνεβα δέχτηκε δολοφονική επίθεση με καυστικό οξύ, την ώρα που επέστρεφε στο σπίτι της μετά από άλλη μία ολιγόωρη και δημιουργική βάρδια. Σε αντίθεση με όσα ακολούθησαν την δολοφονία του Αλέξανδρου, η άνανδρη και τραμπούκικη επίθεση εναντίον της Κωνσταντίνας δεν ξεσήκωσε, δυστυχώς, την ίδια θύελλα αντιδράσεων. Τα ΜΜΕ αποσιώπησαν το γεγονός και ο αριθμός των συμμετεχόντων στις πορείες συμπαράστασης ήταν πραγματικά απογοητευτικός. Ένα χρόνο μετά, και με την Κωνσταντίνα να βρίσκεται ακόμη στο νοσοκομείο, με σοβαρότατα προβλήματα υγείας - όχι τόσο σοβαρά όσο του πρώην πρύτανη, Χ. Κίττα, αλλά αρκετά σοβαρά - λίγοι είναι αυτοί που σκέφτονται ακόμη το γεγονός.

Όπως πολύ χαρακτηριστικά ανέφερε ένας μεγάλος αριθμός μαθητών και μαθητριών που ρωτήθηκαν σχετικά με τους λόγους που τους οδήγησαν στην ενεργότατη και μαζική συμμετοχή τους στην εξέγερση του περσινού Δεκέμβρη, "ο Αλέξανδρος ήταν ένας από εμάς". Τελικά, πόσο εύκολο είναι - όσο κι αν θέλουμε να διατηρούμε και να θρέφουμε την ψευδαίσθηση ότι ασφαλώς και είναι πανεύκολο για εμάς - να υπερασπιστούμε και να ταυτιστούμε με μία μετανάστρια, με μία καθαρίστρια, με μία γυναίκα η οποία (ευτυχώς, για εκείνην) δεν είναι μία από εμάς και η οποία θα κατέβαινε στους δρόμους εάν η επίθεση αυτή είχε γίνει εναντίον μας; Πόσο εύκολο είναι να αποδομήσουμε τον τρόπο συγκρότησής μας ως υποκειμένων μέσα από τέτοιου τύπου δίπολα και να κατορθώσουμε να ταυτιστούμε με ό,τι μας έχουν μάθει ότι πρέπει να λογίζεται και να αντιμετωπίζεται ως το Άλλο; Πόσο εύκολο είναι, εν τέλει, να μην ξεχνάμε και να μη συγχωρούμε τη στιγμή ακριβώς που ο καπιταλισμός, με στολή Αι-Βασίλη, απαιτεί και έχει ανάγκη να σταματήσουμε να θυμόμαστε και να αρχίσουμε να ξοδεύουμε;
Θα φανεί τις επόμενες μέρες στους δρόμους...

Περί εξέγερσης...(Ι)

 Επειδή ως γενιά πιαστήκαμε στον ύπνο, καλό είναι να ξεκινήσει κάποτε - έστω και τώρα - μία συζήτηση ουσιαστική περί εξέγερσης και άλλων τινών, αν θέλουμε να ξεφύγουμε από την παθητικότητα της ονείρωξης προς την ενεργητικότητα των ονείρων...

 Διότι, μάλλον η πραγματικότητα επιβεβαίωσε - έστω και παραφρασμένη - τη λαϊκή σοφία:

ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΚΑΘΕ ΜΕΡΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ! 

Ο Μίκης ξαναχτυπά...

Ο μέγας

Μίκης

ξαναχτύπησε...

(Βρείτε τις διαφορές μεταξύ των δύο φωτό και κερδίστε στον χριστουγεννιάτικο διαγωνισμό μας πολλά και πλούσια δώρα...)

   Για να μην παρεξηγηθούμε, ο άνθρωπος αυτός ήταν πάντα πολύ πιο μπροστά από τους επικριτές του και όντως εξέφραζε τη βούληση, το φρόνημα και την ψυχή της πλειονότητας του ελληνικού Λαού. Άλλωστε, η μεταπολιτευτική πορεία της πλειονότητας αυτού του λαού επιβεβαιώνει την ουσία του διλήμματος που έθεσε ο μέγας Μίκης:

"Καραμανλής ή Τάνκς" έψαλλε ο Μίκης

"Ν.Δ. ή ΠΑ.ΣΟ.Κ." απαντά χρόνια τώρα το κοινό, που στέκεται από κάτω, καθώς μπέρδεψε τον ήλιο της δικαιοσύνης με τον ήλιο τον πράσινο...

  Ίσως τώρα με τις επιστολές του προσπαθεί - όπως εξάλλου έκαναν και άλλοι που παρίσταναν τον Πλάτωνα λίγο πριν από αυτόν και έγραφαν επιστολές στο όνομά του - να μας ξαναδείξει το δρόμο...

Επιστολή 1:

"Λεβέντες μου σας καμαρώνω!

Είστε οι συνεχιστές του Κολοκοτρώνη, του Ανδρούτσου και του Άρη σε σύγχρονη εκδοχή.Και γι' αυτό η τελευταία ελπίδα του προδομένου λαού μας.

Με τη γενναία σας δημόσια αποκήρυξη μου, μου ανοίξατε τα μάτια.

Ομολογώ, έστω και καθυστερημένα, ότι υπήρξα ένας ελεεινός και σιχαμερός προδότης-συνεργάτης της χούντας και της αντιλαϊκής δεξιάς και τώρα μετανοιωμένος αποζητώ τη δίκαιη τιμωρία μου.

Το σπίτι μου βρίσκεται σε μικρή πάροδο της οδού Γαριβάλδη, στην Επιφανούς 1, και καθώς είμαι ξαπλωμένος έχω απέναντί μου την πλαγιά του Φιλοπάππου, απ' όπου σας είναι πανεύκολο να με κάψετε ζωντανό, για να με λυτρώσετε από τις τύψεις που με ζώνουν.

Προς τούτο, έχω ορθάνοιχτα τα παράθυρα μου για να σας διευκολύνω με κίνδυνο να πάθω γρίπη.

Όμως, ποιος λογαριάζει τέτοιες λεπτομέρειες όταν έχει να κάνει με terroristes-τιμωρούς όπως εσείς;

Je vous remercie

Υ.Γ. Καημένε Παπαδόπουλε, πού είσαι να καμαρώσεις τη σπορά σου..."

Και για τους δύσπιστους θυμίζουμε ότι μιλάμε πάντα με ντοκουμέντα...

Επιστολή 2:

«Αγαπητέ μου Αντώνη, Πανηγυρίζω κι εγώ μαζί σου την θριαμβευτική σου νίκη που ανοίγει μια νέα προοπτική για την Ελλάδα μας!

Με αγάπη δικός σου Μίκης Θεοδωράκης, 30.ΧΙ.09

  Η απάντηση σε αυτές τις επιστολές έχει δοθεί προ πολλού. Μάλλον δεν ακούστηκε καθαρά και γι' αυτό την επαναλαμβάνουμε:

ΔΕ ΜΑΣ ΧΕΖΕΙΣ, ΡΕ ΝΤΑΛΑΡΑ!

   

Η δυνατότητα επιβίωσης...

(Στην κ. Κική, γιατί το Ευαγγέλιό της ήταν η Ζωή...)

Όταν διακοπεί βίαια και απότομα η δυνατότητά μας να συνεχίσουμε αυτό που λέγεται ζωή, δηλαδή όταν διακοπεί το παιχνίδι μας με το θάνατο, τότε αντιλαμβανόμαστε εξίσου βίαια και απότομα ότι η μόνη πραγματική δυνατότητα επιβίωσης είναι η φιλία... Μόνο μέσω των ανθρώπινων δεσμών μπορούμε να σπάσουμε τα δεσμά του απάνθρωπου και να νικήσουμε το φόβο...

      "Αλλά σωπαίνω. Αισθάνομαι κάτι να πλησιάζει. Αλλοίμονο το αισθάνομαι να 'ναι φοβερό κι έτσι ανεξήγητα και σκοτεινά θα με χτυπήσει. Εύχομαι να 'ναι θάνατος κι όχι άλλο φοβερώτερο". 

                                                                                                                          Γ. Χειμωνάς

Στη χώρα του υπαρκτού Σοσιαλισμού (Ι)...

(του ανταποκριτή μας από την πορεία του Πολυτεχνείου Marcel Proust)


Όποιος συμμετείχε στην χθεσινή πορεία για τον εορτασμό της 36ης επετείου του Πολυτεχνείου, εντυπωσιάστηκε, αναμφίβολα, από δύο βασικά της χαρακτηριστικά.
Το πρώτο ήταν η συγκλονιστική συμμετοχή του κόσμου. Όσο κι αν προσπαθούν, εδώ και περίπου ενάμιση μήνα, οι "σοσιαλιστικές" πλέον - ναι, είναι γεγονός, η δεξιά έφυγε, το θέμα, βέβαια, είναι ποιος ακριβώς ήρθε - δυνάμεις καταστολής να μας τρομοκρατήσουν, με καθημερινές περιπολίες, με καθημερινές προσαγωγές, με καθημερινούς ξυλοδαρμούς, με την ποινικοποίηση μίας εκ των ιστορικότερων και ομορφότερων περιοχών της Αθήνας, δεν τα κατάφεραν. Ο κόσμος δε φοβήθηκε και δε δείλιασε, επέλεξε να τιμήσει την εξέγερση του Πολυτεχνείου και να δώσει ένα ιδιαίτερα δυναμικό παρόν, βροντοφώναξε πως η αλλαγή των κυβερνήσεων δε συνεπάγεται και αλλαγή των κυρίαρχων πολιτικών και πως τελικά η χούντα δεν τελείωσε το '73.



Και, το δεύτερο, εξίσου εντυπωσιακό, στοιχείο ήταν η απόλυτα "διακριτική" παρουσία των δυνάμεων καταστολής. Ακολουθώντας τις εντολές του υπεύθυνου για την προστασία των πολιτών - δε θέλουμε να φανταστούμε τι θα συμβεί την ημέρα που θα πάψει να μας προστατεύει - κ. Χρυσοχοίδη, δεν προκάλεσαν και δεν προέβησαν σε απρόκλητες επιθέσεις. Να υποθέσουμε ότι η μη διακριτική παρουσία τους θα συνίστατο στο να βρίσκονται μέσα στα blocks των διαδηλωτών; Και, οι απρόκλητες επιθέσεις θα συνίσταντο στο να πυροβολούν εν ψυχρώ και όσους/ες δεν κυκλοφορούν στην περιοχή των Εξάρχειων;



Μέσα σε ένα τέτοιο κλίμα, ποια μπορεί να είναι η απάντησή μας; Πορείες σαν τη χθεσινή απέδειξαν ότι αυτό ήταν μόνο η αρχή. Ο κόσμος μπορεί και θέλει να απαντήσει δυναμικά, μπορεί και θέλει να ξεσηκωθεί, μπορεί και θέλει να εκδηλώσει την έντονη αντίθεσή του σε όσα τον πνίγουν. Μπορεί τα υποκείμενα και τα αντικείμενα, οι μορφές, τα όπλα της εξέγερσης να έχουν μετασχηματιστεί, υπάρχει, όμως, διαρκώς η δυνατότητα συγκρότησης νέων τρόπων και διόδων εξεγερτικής δράσης.

Και, για όλους αυτούς που νομίζουν ότι οι πράσινες/μπλε/κουστουμαρισμένες στολές τους - δε συγκαταλέγονται στις κατασταλτικές δυνάμεις μονάχα τα ένστολα τετράποδα που έχουν κατακλύσει τους δρόμους, υπάρχουν τετράποδα σε γραφεία με πολύ πιο ύπουλο και πολύ πιο επικίνδυνο ρόλο - θα μας κάνουν να σωπάσουμε, ας έχουν στο μυαλό τους ότι...

Το Όχι του '40...

Αν κάνουμε τον κόπο να θυμηθούμε την Ιστορία, τότε πρέπει απαραίτητα να λάβουμε σοβαρά υπόψη μας το γεγονός ότι το ΌΧΙ του '40 το είπε πρώτα ένας φασίστας...

Μετά ακολούθησε σύσσωμος ο ελληνικός λαός...

Ας είμαστε, όμως, καχύποπτοι όταν έχουμε να κάνουμε με το σώμα. Σύσσωμος; Είναι τυχαία η εμφάνιση των μαυραγοριτών κατά την κατοχή; Είναι τυχαίο ότι ακολούθησε εμφύλιος;
Μόνο όταν αντιμετωπίζουμε την ιστορία υπό την προοπτική των μεγάλων ανδρών και των μεγάλων γεγονότων δυσκολευόμαστε να διακρίνουμε τις ιδιαίτερες τάσεις και δυνάμεις που δρουν στο εσωτερικό των σωμάτων και των κοινωνιών και επαναπαυόμαστε στην ανάγνωση και τη θέα της δράσης των ηρώων.

Αν όμως δεν αντιμετωπίζουμε την ιστορία ως τη σκηνή εμφάνισης των κάθε λογής ηρώων, τότε ίσως δούμε ότι δυνατότητες για δράση πέρα και πάνω από ηρωισμούς έχουμε καθημερινά. Δεν αρκεί ένα ΌΧΙ ειπωμένο από έναν φασίστα το 1940, για να μας απαλλάξει μια για πάντα από τον φασισμό, διότι η ιστορία συνεχίζεται. Το ίδιο και οι κίνδυνοί της...

Αλήθεια, αντί να εορτάζουμε το ΌΧΙ στον φασισμό με φασιστικό τρόπο, δεν έχουμε κάτι καλύτερο να κάνουμε;

Περί εκλογών (ΙΙ)...

Για όσους ακόμα πιστεύουν ότι ο διάλογος είναι η πεμπτουσία της δημοκρατίας και ότι σε λίγες ημέρες θα έχουμε τη γιορτή της, διότι θα εκφράσει ο λαός ελεύθερα τη γνώμη του, ας τολμήσουμε να σκεφθούμε πάνω στη "γλώσσα", στη "λογική", στη "συνείδηση" και στην "επικοινωνία", δηλαδή, σε όλες τις αρετές που ισχυρίζεται ότι διαθέτει ο homo sapiens και τις οποίες ισχυρίζεται ότι προάγει η αστική δημοκρατία λειτουργώντας μέσω της δυναμικής τους...

Ας θυμηθούμε - για άλλη μία φορά - τον Nietzsche: 

"η συνείδηση γενικά αναπτύχθηκε μόνο κάτω από την πίεση της ανάγκης για επικοινωνία. (...) η συνειδητή σκέψη παίρνει τη μορφή λέξεων, δηλαδή σημείων επικοινωνίας, και το γεγονός αυτό αποκαλύπτει την καταγωγή της συνείδησης. Με λίγα λόγια, η ανάπτυξη της γλώσσας και η ανάπτυξη της συνείδησης (όχι του λογικού, αλλά του τρόπου με τον οποίο γίνεται συνειδητό το λογικό) πάνε χέρι-χέρι. Η συνειδητοποίηση των αισθητηριακών μας εντυπώσεών μας, η ικανότητα μας να τις σταθεροποιούμε και να τις βγάζουμε έξω από μας, μεγαλώναν σε αναλογία με την ανάγκη μας να τις ανακοινώσουμε σε άλλους μέσω σημείων". {1}.

Επειδή, λοιπόν, η σύγχρονη αστική δημοκρατία έχει κατανοήσει ότι δε λειτουργεί μέσω διαλόγου, αλλά μέσω του κώδικα της επικοινωνίας και του θεάματος, καλό είναι, αν θέλουμε, να πλησιάσουμε όσο γίνεται πιο κοντά σε αυτό που θέλουν να μας πουν να μη δίνουμε σημασία στο στημένο πλαίσιο διαλόγου (debate) μεταξύ των πολιτικών αρχηγών, αλλά στον κώδικα επικοινωνίας (διαφημίσεις) των κομμάτων...

Τι σημεία επικοινωνίας μας εκπέμπουν; Αν δούμε προσεκτικά τη διαφήμιση της ΝΔ, θα καταλάβουμε ότι χρειαζόμαστε έναν Ηγέτη. Αν ακολούθως δούμε εξίσου προσεκτικά τη διαφήμιση του ΠΑΣΟΚ, θα καταλάβουμε ότι χρειαζόμαστε ένα Κράτος. Αν τώρα αποφασίσουμε να τα συνδυάσουμε, για να μην μείνει κανείς παραπονεμένος και για να είμαστε σίγουρα με τον νικητή, καλό είναι να γνωρίζουμε ότι αυτό που μας προτείνεται ως λύση έχει ένα όνομα βαρύ σαν ιστορία:

Εθνικο-σοσιαλισμός!

Γιατί όχι; Έχει να προτείνει κανείς κάτι καλύτερο; Έχει επινοήσει κανείς καινούργια σημεία επικοινωνίας;

Αν όχι, τουλάχιστον ας αντιστρέψει τα ήδη υπάρχοντα. Όπως έλεγε και ο Μάο, "αφήστε όλα τα λουλούδια να ανθίσουν" (έστω και στον ίδιο φάκελο, έστω και στην ίδια κάλπη)

{1}.Nietzsche F., Η Χαρούμενη Γνώση, παρ. 354, μτφρ. Λ. Τρουλινού, (Εξάντας, 1996). 

Περί εκλογών...

Επειδή μάλλον θα έχουμε σοσιαλισμό πρίν τις 18 Οκτωβρίου, είμαστε αναγκασμένοι να προχωρήσουμε σε ένα σύντομο όσο και εν θερμώ σχόλιο σχετικά με τη διενέργεια των εθνικών εκλογών. Σας θυμίζει τίποτα η παρακάτω φωτογραφία;

Είναι ένας τσοπάνης που καθοδηγεί τα πρόβατα του όχι με τσοπανόσκυλα, αλλά χάρη στη δύναμη μιας φωτογραφίας ενός λύκου...Νομίζουμε ότι δεν πρέπει να εκπλαγεί κανείς μας. Είναι κάτι που το έχουμε συνηθίσει. Απλώς, η διαφορά είναι ότι ο δυτικός άνθρωπός σε σχέση με το πρόβατο διαλέγει τη φωτογραφία του λύκου που του αρέσει, δίχως μάλιστα να έχει και κάποιο κόστος, όπως συμβαίνει αλλού - εκεί που με τη βοήθεια των όπλων μας - προσπαθούν να μας αντιγράψουν. 

Όμως, όπως λέει και ο ποιητής του δυτικού πολιτισμού, ο οποίος έχει βαρεθεί από την επανάληψη του ίδιου έργου, δεν υπάρχει μεγάλη διαφορά...

Ή με πιο "φιλοσοφικούς" όρους: "Ο κοινοβουλευτισμός - δηλαδή η δημόσια άδεια να διαλέγουμε ανάμεσα σε πέντε βασικές πολιτικές γνώμες - κολακεύει πολλούς από εκείνους που θα ήθελαν να φαίνονται ανεξάρτητοι και αγωνιζόμενοι υπέρ των δικών τους γνωμών. Τελικά, όμως, δεν έχει σημασία αν υποχρεώνεται η αγέλη να έχει μία γνώμη ή αν τις επιτρέπεται να έχει πέντε. Όποιος δε συμμερίζεται καμία από τις πέντε γνώμες και στέκει απόμερα έχει πάντα εναντίον του όλη την αγέλη". {1}

Δεν υποστηρίζουμε τον ατομικισμό ως λύση (αυτή είναι μία βαθιά συντηρητική ανάγνωση του Nietzsche, δηλαδή, η πλέον εύκολη και βιαστική ανάγνωση του Nietzsche), απλώς δεν υποστηρίζουμε ότι τα συλλογικά υποκείμενα αμφισβήτησης και αντι-γραφής μπορούν να προκύψουν μέσα από διαδικασίες πίσω από το παραβάν οι οποίες βασίζονται σε μία λογική αντιπροσώπευσης και επιβεβαίωσης μιας εδραιωμένης ταυτότητας και υποκειμενικότητας - όπως του πολίτη ή του στρατευμένου ιδεολόγου.

Μάλλον, το "συγχρόνως πολιτικό, ηθικό, κοινωνικό και φιλοσοφικό πρόβλημα που τίθεται σε μας σήμερα δεν είναι να προσπαθήσουμε να ελευθερώσουμε το άτομο από το κράτος και τους θεσμούς του, αλλά να ελευθερωθούμε εμείς από το κράτος και από τον τύπο εξατομίκευσης που συνδέεται με αυτό. Πρέπει να προωθήσουμε νέες μορφές υποκειμενικότητας απορρίπτοντας τον τύπο ατομικότητας που μας επιβλήθηκε εδώ και πολλούς αιώνες". {2}

Μεταφράζουμε: το θέμα δεν είναι να ελευθερωθεί ένα πρόβατο από το κοπάδι, αλλά να ελευθερωθεί το κοπάδι από την προβιά που του έχει φορεθεί, για να συμπεριφέρεται ως πρόβατο.  

Ας το προσπαθήσουμε, επινοώντας και κανενάν τρόπο πιο αποτελεσματικό από αυτόν που μας φόρεσαν!

{1}.Nietzsche F., Η Χαρούμενη Γνώση, παρ. 174, μτφρ. Λ. Τρουλινού, (Εξάντας, 1996). 

{2}. Foucault M., Δύο Δοκίμια για το Υποκείμενο και την Εξουσία, μτφρ. Λ. Τρουλινού, στο Η μικροφυσική της εξουσίας, (Ύψιλον, 1991), σ. 86.

Στη χώρα του υπαρκτού σουρρεαλισμού (ΙΙ)...

(του ανταποκριτή μας από τις στάχτες Marcel Proust)

Τι μπορεί να πει, άραγε, κανείς μπροστά στο θέαμα της πύρινης κόλασης που βιώνει η Αττική για τέταρτη συνεχόμενη ημέρα; Οδύνη για την ανυπολόγιστη οικολογική καταστροφή, τρόμος για το ζοφερότατο μέλλον που μας επιφυλάσσεται, οργή για ένα Κράτος το οποίο απλώς παρακολουθεί τα γεγονότα, αδυνατεί να συντονίσει και να οργανώσει την αντιμετώπιση μίας ακόμη κρίσης και θεωρεί ότι ο κυριότερος ένοχος είναι και πάλι ο "στρατηγός άνεμος" - τιμή και δόξα στο Βύρωνα Πολύδωρα που πριν από δύο χρόνια, σαν άλλος επιθεωρητής Κλουζώ, είχε ανακαλύψει τον εμπρηστή της γης της Ηλείας. Ευτυχώς, τουλάχιστον, αυτή τη φορά οι κουκουνάρες την γλίτωσαν...

Μέσα σε αυτό το θέατρο του παραλόγου, τι μπορεί να πει, άραγε, κανείς από τη μία πλευρά μπροστά στο θέαμα των άρτια εξοπλισμένων και οπλισμένων δυνάμεων καταστολής - διότι είναι ευρέως γνωστό το πόσο επικίνδυνοι είναι οι φοιτητές και οι λοιπές αγωνιζόμενες κοινωνικές δυνάμεις - και από την άλλη μπροστά στο θέαμα των ελλιπώς εξοπλισμένων πυροσβεστών - μήπως, τελικά, τα κάθε είδους μαντηλάκια είναι αποτελεσματικότερα από τις αντιασφυξιογόνες μάσκες και δεν το γνωρίζαμε;

Τι μπορεί να πει, άραγε, κανείς για ένα Κράτος που πριν από μερικούς μήνες αποφάσισε να προμηθευτεί υδροφόρα οχήματα για την αντιμετώπιση των διαδηλωτών, αλλά όχι για την αντιμετώπιση των πυρκαγιών;

Τι μπορεί να πει, άραγε, κανείς για την τραγική ολιγωρία, την παροιμιώδη ανικανότητα και, εν τέλει, τη χαρακτηριστική αδιαφορία ενός Κράτους που δεν μπόρεσε να ελέγξει μία πυρκαγιά που ξεκίνησε για προφανέστατους λόγους από το Γραμματικό και που, αν δεν είχαμε την τραγική ...τύχη η Αθήνα - σε αντίθεση με τις περισσότερες ευρωπαικές πόλεις - να έχει καταντήσει, ή, ορθότερα, να την έχουμε καταντήσει, μία τσιμεντούπολη με ελάχιστους πνεύμονες πρασίνου, η φωτιά θα κατόρθωνε να φτάσει στο Σύνταγμα;

Μπροστά σε τέτοιες εικόνες, τα όποια λόγια, μάλλον, περιττεύουν...

Το μόνο που απομένει είναι η δράση (αν και ποιος ξέρει, μπορεί το ελληνικό αστικό κράτος να καεί από μόνο του)...

Τέρμα τα ψέματα!

Gian Lorenzo Bernini, Η Αλήθεια αποκαλυπτόμενη, (1645-1652).
Μέρα που είναι σήμερα, ας βροντοφωνάξουμε "τέρμα τα ψέματα" και ας αντι-γράψουμε και
καμία αλήθεια βγάζοντας και τα απαραίτητα ηθικά διδάγματα...


1. "Κρήτες αεί ψεύσται" (Οι Κρητικοί λένε πάντα ψέματα). Επιμενίδης. {1}
Θυμίζουμε ότι ο Επιμενίδης που έγραψε σε ποίημα του αυτή τη φράση ήταν Κρητικός. Τα συμπεράσματα δικά σας...

2. "Τι είναι, λοιπόν, αλήθεια; Μια κινούμενη στρατιά μεταφορών, μετωνυμιών, ανθρωπομορφισμών, κοντολογίς ένα σύνολο ανθρώπινων αναφορών, που κλιμακώθηκαν, διερμηνεύτηκαν, στολίστηκαν με τρόπο ποιητικό και ρητορικό και που μετά από μακρόχρονη χρήση φαίνονται πια σε έναν λαό σταθερές, κανονιστικές και δεσμευτικές: οι αλήθειες είναι ψευδαισθήσεις, των οποίων η απατηλή φύση ξεχάστηκε, φθαρμένες μεταφορές που έχασαν την αισθητική τους δύναμη, νομίσματα που έχασαν την εικόνα τους και δε λογίζονται πια ως νομίσματα, αλλά ως μέταλλο". Fr. Nietzsche {2}.

3. "Η αρχαιοελληνική αλήθεια έφρισσε άλλοτε στην απλή αυτή κατάφαση: "Εγώ ψεύδομαι". Το "ομιλώ" βάζει σε δοκιμασία όλη τη σύγχρονη φαντασία". M. Foucault {3}.


Μήπως, τελικά, το ψέμα και η αλήθεια αποτελούν όχι εχθρούς, αλλά ένα ζευγάρι; Ένα ζευγάρι το οποίο δεν το έλκει ούτε ο σωματικός πόθος ούτε ο έρωτας, αλλά η ομιλία; Μήπως, η ομιλία το συμπλέκει και το διαπλέκει αξεδιάλυτα;

Και μήπως, αυτή η ομιλία - αυτή η ικανότητα που υποτίθεται ότι του παρέχει τη βάση για εμπιστοσύνη - δεν το αναγκάζει συνεχώς να κυλιέται με την ορμή, το πάθος και την τυφλή βία της ερωτικής πράξης, πότε στην αλήθεια και πότε στο ψέμα; Μήπως, την καχυποψία που έχουμε απέναντι στην ομιλία - ειδικά σήμερα που το επιτάσσει το έθιμο της "πρωταπριλιάς" - πρέπει να την έχουμε συνεχώς; Μήπως, πρέπει να μην ακολουθούμε μόνο το έθιμο και να είμαστε καχύποπτοι γενικώς; Όπως, για παράδειγμα, όταν ο κυρίαρχος λόγος προσπαθεί να μας πείσει για την αδυναμία μας μιλώντας μας συνέχεια για αυτή;

Στην παραπάνω εικόνα, πού είναι η αλήθεια και πού το ψέμα; Ποιος είναι ο ισχυρός και ποιος ο ανίσχυρος; Η γυναίκα δέχεται επίθεση ή οι δυνάμεις καταστολής αμύνονται; Ποιος φοβάται και ποιος δείχνει θάρρος; Πού βρίσκεται η δύναμη και πού η αδυναμία; Πού, ας μη δι- στάσουμε να αναρωτηθούμε ξανά, βρίσκεται το ψέμα και πού η αλήθεια;

Ας μη μιλήσουμε, ειδικά σήμερα, γι' αυτό...

{1}. http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CF%80%CE%B9%CE%BC%CE%B5%CE%BD%CE%AF%CE%B4%CE%B7%CF%82

{2}. Nietzsche Fr., Περί Αλήθειας και Ψεύδους υπό εξωηθική έννοια, στο Η Αληθεια και η Ερμηνεία, μτφρ. Θ. Πενολίδης, (Βάνιας, 1991), σ. 29.
{3}. Foucault M., Ο Στοχασμός του Έξω, μτφρ. Γ. Σπανός, (Πλέθρον, 1998), σ. 9.

ΕΝ ΑΡΧΗ...

εν αρχή ειναι ο αντί-λογος...