Περί εξέγερσης... (ΙΙ)

(του ανταποκριτή μας από τους χώρους δουλείας Marcel Proust)

Τα μεσάνυχτα της 22ας Δεκεμβρίου 2008, λίγες μόλις μέρες μετά την δολοφονία του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου, η Κωνσταντίνα Κουνεβα δέχτηκε δολοφονική επίθεση με καυστικό οξύ, την ώρα που επέστρεφε στο σπίτι της μετά από άλλη μία ολιγόωρη και δημιουργική βάρδια. Σε αντίθεση με όσα ακολούθησαν την δολοφονία του Αλέξανδρου, η άνανδρη και τραμπούκικη επίθεση εναντίον της Κωνσταντίνας δεν ξεσήκωσε, δυστυχώς, την ίδια θύελλα αντιδράσεων. Τα ΜΜΕ αποσιώπησαν το γεγονός και ο αριθμός των συμμετεχόντων στις πορείες συμπαράστασης ήταν πραγματικά απογοητευτικός. Ένα χρόνο μετά, και με την Κωνσταντίνα να βρίσκεται ακόμη στο νοσοκομείο, με σοβαρότατα προβλήματα υγείας - όχι τόσο σοβαρά όσο του πρώην πρύτανη, Χ. Κίττα, αλλά αρκετά σοβαρά - λίγοι είναι αυτοί που σκέφτονται ακόμη το γεγονός.

Όπως πολύ χαρακτηριστικά ανέφερε ένας μεγάλος αριθμός μαθητών και μαθητριών που ρωτήθηκαν σχετικά με τους λόγους που τους οδήγησαν στην ενεργότατη και μαζική συμμετοχή τους στην εξέγερση του περσινού Δεκέμβρη, "ο Αλέξανδρος ήταν ένας από εμάς". Τελικά, πόσο εύκολο είναι - όσο κι αν θέλουμε να διατηρούμε και να θρέφουμε την ψευδαίσθηση ότι ασφαλώς και είναι πανεύκολο για εμάς - να υπερασπιστούμε και να ταυτιστούμε με μία μετανάστρια, με μία καθαρίστρια, με μία γυναίκα η οποία (ευτυχώς, για εκείνην) δεν είναι μία από εμάς και η οποία θα κατέβαινε στους δρόμους εάν η επίθεση αυτή είχε γίνει εναντίον μας; Πόσο εύκολο είναι να αποδομήσουμε τον τρόπο συγκρότησής μας ως υποκειμένων μέσα από τέτοιου τύπου δίπολα και να κατορθώσουμε να ταυτιστούμε με ό,τι μας έχουν μάθει ότι πρέπει να λογίζεται και να αντιμετωπίζεται ως το Άλλο; Πόσο εύκολο είναι, εν τέλει, να μην ξεχνάμε και να μη συγχωρούμε τη στιγμή ακριβώς που ο καπιταλισμός, με στολή Αι-Βασίλη, απαιτεί και έχει ανάγκη να σταματήσουμε να θυμόμαστε και να αρχίσουμε να ξοδεύουμε;
Θα φανεί τις επόμενες μέρες στους δρόμους...

Περί εξέγερσης...(Ι)

 Επειδή ως γενιά πιαστήκαμε στον ύπνο, καλό είναι να ξεκινήσει κάποτε - έστω και τώρα - μία συζήτηση ουσιαστική περί εξέγερσης και άλλων τινών, αν θέλουμε να ξεφύγουμε από την παθητικότητα της ονείρωξης προς την ενεργητικότητα των ονείρων...

 Διότι, μάλλον η πραγματικότητα επιβεβαίωσε - έστω και παραφρασμένη - τη λαϊκή σοφία:

ΔΕΝ ΕΙΝΑΙ ΚΑΘΕ ΜΕΡΑ ΤΟΥ ΑΓΙΟΥ ΝΙΚΟΛΑΟΥ! 

Στη χώρα του υπαρκτού… σοσιαλισμού (ΙΙ)

(του ανταποκριτή μας από τα Εξάρχεια Marcel Proust)

Μπροστά στην εικόνα του τραμπούκου μπάτσου, αυτού του μάγκα με το δίκυκλο, που παρέσυρε και τραυμάτισε σοβαρά τρεις ανθρώπους, κατά τη διάρκεια της πορείας της Κυριακής, ένα χρόνο μετά την εν ψυχρώ δολοφονία του Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου στα Εξάρχεια, τα λόγια είναι περιττά…Και, η αποσιώπηση του συγκεκριμένου γεγονότος από τα Μ.Μ.Ε. σε συνδυασμό με την υπερπροβολή της απείρου κάλλους γελοιότητας του δήθεν τραυματισμού του πρύτανη του Πανεπιστημίου Αθηνών, Χ. Κίττα – για τον οποίο η ιατρική επιστήμη «αναγκάστηκε» να εφεύρει νέους ιατρικούς όρους και νέες παθολογικές διαταραχές (προληπτική εισαγωγή σε Μ.Ε.Θ., ήπια καρδιακή διαταραχή, ήπιες κρανιοεγκεφαλικές κακώσεις, κ.λπ. – ευτυχώς, που δεν τον εγχείρησαν προληπτικά, για να μας πείσουν ότι πρέπει να αρθεί το πανεπιστημιακό άσυλο), είναι ενδεικτικές του γενικότερου κλίματος που επικρατεί στους κόλπους της κοινωνίας. 
Η εικόνα των Εξαρχείων το βράδυ του Σαββάτου μιλούσε από μόνη της και προοιώνιζε, ως ένα βαθμό, τα όσα επρόκειτο να συμβούν την επόμενη ημέρα. Ολόκληρη η περιοχή ήταν αποκλεισμένη και αστυνομοκρατούμενη. Ο ξεκάθαρος πλέον στόχος του υπουργού να μας «προστατέψει» και να εξαλείψει κάθε μορφή αντίστασης και εξέγερσης μας υπενθυμίζεται εξάλλου καθημερινά με εφόδους σε αυτοδιαχειριζόμενους χώρους και στέκια μεταναστών, με αθρόες προσαγωγές και συλλήψεις, με ξυλοδαρμούς και κάθε μορφής τραμπουκισμούς, με την de facto καταπάτηση του πανεπιστημιακού ασύλου και την κατάλυση των ατομικών μας ελευθεριών και δικαιωμάτων. Και, βέβαια, η κατάσταση συνεχίστηκε και σήμερα με τους μαζικούς ψεκασμούς, από τη μια, και με τον Πρύτανη του Ε.Μ.Π. να κάνει πλέον λόγο ανοιχτά για θέμα ασύλου, από την άλλη.
Η εξέγερση του Δεκέμβρη του 2008 ανέδειξε, με τον ευκρινέστερο, ίσως, τρόπο, την έλλειψη κουλτούρας και την αδυναμία αξιοποίησης μίας από τις συγκλονιστικότερες στιγμές της σύγχρονης ιστορίας αυτής της χώρας, την ανικανότητα ενός ολόκληρου χώρου να εξαγάγει, έστω και κάποια, ουσιαστικά συμπεράσματα και να αφήσει το στίγμα της δικής του εξέγερσης, την ανεπάρκεια των υπαρχόντων μέσων και όπλων δράσης, το θλιβερό παράδοξο της τρομοκράτησης και της συντηρητικοποίησης μίας ολόκληρης κοινωνίας μετά τη δολοφονία ενός παιδιού από τη σφαίρα ενός φασιστοειδούς.
Για το λόγο αυτό, και η εξέγερση του Δεκέμβρη του 2008 κατέδειξε πως η εξέγερση δεν μπορεί να είναι «επετειακή» και προγραμματισμένη, πως δε διαφημίζεται και δεν οργανώνεται, πως έχει ως στόχο να ξαφνιάζει και να πιάνει στον ύπνο τις δυνάμεις καταστολής και τον κρατικό μηχανισμό και όχι να τους δίνει έναν ολόκληρο χρόνο να οργανωθούν, πως η εξέγερση αφορά το hic et nunc – το εδώ και τώρα – πως βρίσκεται σε κάθε στιγμή και αφορά την κάθε στιγμή, πως η δυναμική του ρομαντισμού και της φαντασίας της εξέγερσης μπορεί να αντιταχθεί στις σκληρότερες μορφές πειθάρχησης, ελέγχου και καταστολής.
Το σίγουρο είναι πως δε θα συγχωρήσουμε και δε ξεχάσουμε τη νύχτα της 06/12/2008, αλλά ούτε και τη νύχτα της 22/12/2008, ούτε τη νύχτα της 17/11/1985, ούτε το απόγευμα της 16/11/1980, ούτε τόσες άλλες ημέρες και νύχτες στυγνών δολοφονιών και ωμής κρατικής βίας. Η κάθε ημέρα και η κά-θε νύχτα ανήκει στον Αλέξη, στην Κωνσταντίνα, στο Μιχάλη, στη Σταματίνα, στον Ιάκωβο, σε κάθε εξεγερμένο και σε κάθε εξεγερμένη που δε τρομοκρατείται και εφευρίσκει διαρκώς νέα και αποτελεσματικότερα όπλα, νέες και αποτελεσματικότερες μορφές αντίστασης.

Στη χώρα του υπαρκτού Σοσιαλισμού (Ι)...

(του ανταποκριτή μας από την πορεία του Πολυτεχνείου Marcel Proust)


Όποιος συμμετείχε στην χθεσινή πορεία για τον εορτασμό της 36ης επετείου του Πολυτεχνείου, εντυπωσιάστηκε, αναμφίβολα, από δύο βασικά της χαρακτηριστικά.
Το πρώτο ήταν η συγκλονιστική συμμετοχή του κόσμου. Όσο κι αν προσπαθούν, εδώ και περίπου ενάμιση μήνα, οι "σοσιαλιστικές" πλέον - ναι, είναι γεγονός, η δεξιά έφυγε, το θέμα, βέβαια, είναι ποιος ακριβώς ήρθε - δυνάμεις καταστολής να μας τρομοκρατήσουν, με καθημερινές περιπολίες, με καθημερινές προσαγωγές, με καθημερινούς ξυλοδαρμούς, με την ποινικοποίηση μίας εκ των ιστορικότερων και ομορφότερων περιοχών της Αθήνας, δεν τα κατάφεραν. Ο κόσμος δε φοβήθηκε και δε δείλιασε, επέλεξε να τιμήσει την εξέγερση του Πολυτεχνείου και να δώσει ένα ιδιαίτερα δυναμικό παρόν, βροντοφώναξε πως η αλλαγή των κυβερνήσεων δε συνεπάγεται και αλλαγή των κυρίαρχων πολιτικών και πως τελικά η χούντα δεν τελείωσε το '73.



Και, το δεύτερο, εξίσου εντυπωσιακό, στοιχείο ήταν η απόλυτα "διακριτική" παρουσία των δυνάμεων καταστολής. Ακολουθώντας τις εντολές του υπεύθυνου για την προστασία των πολιτών - δε θέλουμε να φανταστούμε τι θα συμβεί την ημέρα που θα πάψει να μας προστατεύει - κ. Χρυσοχοίδη, δεν προκάλεσαν και δεν προέβησαν σε απρόκλητες επιθέσεις. Να υποθέσουμε ότι η μη διακριτική παρουσία τους θα συνίστατο στο να βρίσκονται μέσα στα blocks των διαδηλωτών; Και, οι απρόκλητες επιθέσεις θα συνίσταντο στο να πυροβολούν εν ψυχρώ και όσους/ες δεν κυκλοφορούν στην περιοχή των Εξάρχειων;



Μέσα σε ένα τέτοιο κλίμα, ποια μπορεί να είναι η απάντησή μας; Πορείες σαν τη χθεσινή απέδειξαν ότι αυτό ήταν μόνο η αρχή. Ο κόσμος μπορεί και θέλει να απαντήσει δυναμικά, μπορεί και θέλει να ξεσηκωθεί, μπορεί και θέλει να εκδηλώσει την έντονη αντίθεσή του σε όσα τον πνίγουν. Μπορεί τα υποκείμενα και τα αντικείμενα, οι μορφές, τα όπλα της εξέγερσης να έχουν μετασχηματιστεί, υπάρχει, όμως, διαρκώς η δυνατότητα συγκρότησης νέων τρόπων και διόδων εξεγερτικής δράσης.

Και, για όλους αυτούς που νομίζουν ότι οι πράσινες/μπλε/κουστουμαρισμένες στολές τους - δε συγκαταλέγονται στις κατασταλτικές δυνάμεις μονάχα τα ένστολα τετράποδα που έχουν κατακλύσει τους δρόμους, υπάρχουν τετράποδα σε γραφεία με πολύ πιο ύπουλο και πολύ πιο επικίνδυνο ρόλο - θα μας κάνουν να σωπάσουμε, ας έχουν στο μυαλό τους ότι...

Μήπως ξεχάσαμε κάτι;

Τελικά, μήπως ο Δεκέμβρης έχει ανοιχτούς κάποιους λογαριασμούς; Μήπως αφήσαμε κάποιους όχι ''συντρόφους'' - γιατί οι συντροφοι γνωρίζονται στα δύσκολα - αλλά συνανθρώπους μας, πίσω μας; Μήπως είναι οι ίδιοι που ήταν μόνοι τους και πριν το Δεκέμβρη;

Θυμάται, άραγε, κανείς ότι πριν αντιληφθεί η αγνή και πάνσεπτη νεολαία ότι οι δρόμοι δεν ανήκουν αποκλειστικά στα αυτοκίνητα και δη τα Cayenne αλλά και στους πεζούς, υπήρξαν κάποιοι συνάνθρωποί μας που προσπάθησαν να δείξουν το δρόμο...

Αντί, όμως, ο Δεκέμβρης να συνδεθεί με αυτούς τους ανθρώπους, των οποίων η εξέγερση και ο αγώνας δεν είναι και τόσο μακριά από τον αγώνα της υπόλοιπης κοινωνίας, όπως μας θυμίζει και ο Foucault: "Αν υπάρχει κάποιο συνολικό επίμαχο πολιτικό ζήτημα σχετικό με τη φυλακή, αυτό δεν είναι αν αυτή θα είναι σωφρονιστική ή όχι. Αν οι δικαστές, οι ψυχίατροι ή οι κοινωνιολόγοι θα ασκούν σ' αυτήν μεγαλύτερη εξουσία από τους διοικητές ή τους επιτηρητές. Σε τελευταία ανάλυση, το ζήτημα δεν συνίσταται καν σαν εναλλακτική πρόταση: φυλακή ή κάτι άλλο από τη φυλακή. Το πρόβλημα τούτη τη στιγμή είναι μάλλον η ραγδαία άνοδος αυτών των συστημάτων ομαλοποίησης, καθώς και η όλη έκταση των συνεπειών της εξουσίας που συνεπάγονται, ενώ καθιερώνονται νέες αντικειμενικές πραγματικότητες" {1}, προτίμησε τον αυτοθαυμασμό και τα χριστουγεννιάτικα ψώνια...
Αυτές τις νέες αντικειμενικές πραγματικότητες, αυτές τις νέες μορφές φασισμού δεν μπόρεσε να αναδείξει ο Δεκέμβρης, διότι δεν τις πήρε καν μυρωδιά...
Διότι είναι φασισμός όχι μόνο από την πλευρά της εξουσίας, αλλά και από την πλευρά της αντίστασης το γεγονός ότι άνθρωποι που βρέθηκαν στο δρόμο του Δεκέμβρη βρίσκονται ακόμα προφυλακισμένοι και δίχως την έμπρακτη συμπαράσταση όσων πίνουν νερό στο όνομα του ''Δεκέμβρη''...
Διότι είναι φασισμός - όχι τόσο από την πλευρά του κράτους - αλλά από την πλευρά όλων εκείνων που βγαίνουν στο δρόμο για τον Αλέξη (τον Έλληνα, το μαθητή, το παιδί της διπλανής πόρτας, το είδωλό μας στον καθρέφτη σε τελική ανάλυση...) αλλά δεν λένε κάν μία κουβέντα για την Κωνσταντίνα Κούνεβα, την Κατερίνα Γκουλιώνη, και κάθε φυλακισμένο που κάνει το σώμα του όπλο, όπως το έκανε και το Νοέμβρη, αλλά εμείς κοιμόμασταν...
Εν τέλει, ο Δεκέμβρης αφορά την νεοελληνική νεολαία και μόνο αυτή; Οι νεοέλληνες όταν έρχονται αντιμέτωποι με τον Ξένο τι κάνουν; Κλείνουν τα μάτια; Ή ακόμα χειρότερα, βαυκαλίζονται ότι έδειξαν πάλι το δρόμο και στον υπόλοιπο κόσμο;
Ευτυχώς, όμως, υπάρχουν νέοι που μιλούν για το πρόβλημα του εκφασισμού τηw νεολληνικής κοινωνίας, όπως ο Γιώργος Λάνθιμος που βραβεύθηκε στις Κάννες για την ταινία του...
Ευτυχώς, όμως, υπάρχουν νέοι που δείχνουν ότι δεν έχουν μόνο τα αυτιά τοίχους, αλλά και οι τοίχοι έχουν αυτιά:

{1}. Foucault M., Επιτήρηση και Τιμωρία: Η Γέννηση της Φυλακής, σ. 407.

Αναζητώντας το χαμένο χρόνο (I) . . .

Του ανταποκριτή μας στη Μόσχα, Marcel Proust.

Με αφορμή το χθεσινό πανηγύρι της Eurovision και τις ατελείωτες συζητήσεις που και πάλι προκάλεσε για τις φωνητικές ικανότητες, τις ενδυματολογικές επιλογές και τις σεξουαλικές προτιμήσεις των συμμετεχόντων, ας αναφερθούμε σε κάποιες άλλες απόπειρες επιβολής στυλιστικών(;) προτύπων…  
Νοέμβριος 1926: Η «εθνοσωτήριος» δικτατορία του στρατηγού Παγκάλου επισφραγίζει το φαιδρότατο, γραφικό, αλλά οπωσδήποτε βίαιο και κατασταλτικό, χαρακτήρα της με το ακόλουθο, περιβόητο πια, διάταγμα: «Ορίζομεν όπως αι κυρίαι και δεσποινίδες αι άνω των 12 ετών, οσάκις (όχι ο Ρουβάς, προφανώς) περιέρχονται τα δημόσια εν γένει μέρη, ως και όταν εισέρχονται εντός των δημοσίων κέντρων, φέρωσι φούστας ων το κατώτατον άκρον δέον να απέχη από του εδάφους 30 εκ. Του μέτρου θεωρούνται συνυπεύθυνοι οι γονείς ή οι επίτροποι των ανηλίκων κοριτσιών»{1}.
Δεκέμβριος 2008: Με αφορμή τα γεγονότα της εξέγερσης, που ακολούθησαν την εν ψυχρώ δολοφονία του 15χρονου Αλέξανδρου Γρηγορόπουλου από ειδικό φρουρό, στα Εξάρχεια, ξεκινά ο δημόσιος διάλογος σχετικά με το ζήτημα της χρήσης της κουκούλας και της κάλυψης των χαρακτηριστικών του προσώπου όσων συμμετέχουν σε πορείες. Αποκορύφωμα αποτελεί η ακραία θέση αρκετών να καταστεί η χρήση της κουκούλας ιδιώνυμο αδίκημα. Μετά από διαρκείς ελιγμούς και νομοθετικές αλλαγές, και, ενώ αρχικά είχε υιοθετήσει την παραπάνω πρόταση, η κυβέρνηση επιλέγει να μεγαλώσει τις ποινές στα αδικήματα που διαπράττονται από όσους/ες έχουν καλυμμένα τα χαρακτηριστικά του προσώπου τους. 
Τελικά, τι αλλαγές έφερε ο χρόνος 82 χρόνια μετά;

Το ζήτημα είναι εάν διαφέρει σήμερα το look όσων αποτελούν «απειλή»;

Στη λεγόμενη «κοινωνία της διακινδύνευσης» (‘risk society’), όπου μας μαθαίνουν ότι περιβαλλόμαστε διαρκώς από νέους κινδύνους, οι οποίοι πρέπει να αντιμετωπιστούν με συνεχή έλεγχο και επιτήρηση, πού βρίσκεται, άραγε, αμπαρωμένη η δημοκρατία την οποία, αυτοί που μας ελέγχουν και μας επιτηρούν, διαρκώς επικαλούνται; Μήπως, τελικά, ισχύει ότι…  

Και, σε αυτήν την περίπτωση, μήπως η μόνη λύση είναι να ακολουθήσουμε πιστά την προτροπή του G. Deleuze ότι «δεν είναι η ώρα ούτε να κλάψουμε, ούτε να ελπίσουμε, χρειάζεται μάλλον να αναζητήσουμε νέα όπλα»{2}…

{1}. Εφημερίδα, Το ΠΟΝΤΙΚΙ, 28/06/2007
{2}. G. Deleuze, Η κοινωνία του ελέγχου, (Ελευθεριακή Κουλτούρα, 2001),  σ. 10.

Περί φοιτητικών εκλογών...

Όσο δεν υπάρχουν τόσο όμορφες υποψήφιες και τόσο ευφάνταστοι υποψήφιοι (ή το αντίστροφο...)

τόσο τη θέση της κάλπης θα παίρνει...

και εμείς θα νομίζουμε ότι ακούμε την επαναστατημένη φωνή της νεολαίας - όπως κάποιοι νόμιζαν το Δεκέμβρη που μας πέρασε - ενώ στην πραγματικότητα ακούμε τη φωνή της Δ.Α.Π. και των λοιπών νεολαιίστικων δυνάμεων...(μην το δοκιμάσετε μόνοι στο σπίτι...θέλει συλλογικές διαδικασίες...)

και ενώ θα μας καβαλάνε οι ίδιοι και οι ίδιοι...

εμάς θα μας αρέσει νομίζοντας κιόλας ότι το εκλέξαμε...

Τα τρία γουρουνάκια...

Το παραμύθι με τα τρία γουρουνάκια το ξέρουμε όλοι ή σχεδόν όλοι...Το παραμύθι με τη "γρίπη των χοίρων", όπου όπως διαδίδουν τα ΜΜΕ, οι προβλέψεις των "επιστημόνων" κάνουν λόγο για 200.000.000 θύματα το ξέρουμε, άραγε; Μήπως αυτό το τελευταίο παραμύθι χρησιμεύει στο να μας κάνει να ξεχάσουμε την ασθένεια που έχει προσβάλει την κοινωνία μας και στην οποία δεν έχουμε βρει ακόμα τη θεραπεία; Μήπως αυτό το τελευταίο παραμύθι χρησιμεύει στο να επικυρώσει τη λήθη που διακατέχει την κοινωνία μας και η οποία μας οδηγεί στο λήθαργο; Μήπως αυτό το τελευταίο παραμύθι χρησιμεύει στο να μασκαρέψει και να φτιασιδώσει την "πραγματικότητα" που βιώνουμε καθημερινά στους δρόμους;

Ας βρούμε τις διαφορές μεταξύ των δύο εικόνων και ας τολμήσουμε να θέσουμε το ερώτημα: Ποια είναι, αλήθεια, η γρίπη των χοίρων; Μήπως μας έχει ήδη προσβάλει; Μήπως ό,τι ονομάστηκε "Δεκεμβριανά 2008" είχε εξ αρχής προσβληθεί από αυτή; Πώς αλλιώς να εξηγήσει κανείς το παράδοξο μίας εξέγερσης που γεννήθηκε με έναν θάνατο (του Αλέξη) και πέθανε με μία γέννηση (του Χριστού); Μήπως έπασχε από τη γρίπη των χοίρων; Μήπως το μόνο ζήτημα ήταν η εκτόνωση ενός συναισθήματος; Τα γουρουνάκια δε μας ενοχλούν πια; Γιατί πάντα να είναι ο λύκος ο "κακός"; Επειδή έτσι μας έμαθαν από μικρά;



Πάντα με τα γουρουνάκια θα είμαστε; Ποτέ με το λύκο; Πάντα θα κυλιόμαστε σα γουρούνια στη λάσπη της παραγωγής και της κατανάλωσης και vice versa; Μήπως, τελικά, όλα έγιναν, για να έχουμε το δικαίωμα να πίνουμε "ελεύθερα" τη μπύρα μας στα εξάρχεια; Μήπως γι' αυτό όλα τελείωσαν, όταν έπρεπε να αρχίσουμε να καταναλώνουμε οικογενειακά τις άγιες ημέρες της γέννησης του Θεανθρώπου και για να γυρίσουμε στις δουλειές μας και τις εξεταστικές μας, για να παράγουμε κατά μόνας, αφού εκτονωθήκαμε και έπεσε ο πυρετός της εξέγερσης; Μήπως, άραγε, το μόνο που έχουμε μάθει είναι να παράγουμε και να καταναλώνουμε;
Ή με τα λόγια του Baudrillard: "Μια σκιά στοιχειώνει την επαναστατική φαντασία: το φάντασμα της παραγωγής. Τροφοδοτεί παντού έναν ξέφρενο ρομαντισμό της παραγωγικότητας. Η κριτική σκέψη του τρόπου παραγωγής δε θίγει την αρχή της παραγωγής. Όλες οι έννοιες που συναρθρώνονται γύρω από αυτή, διαγράφουν μόνο τη γενεαλογία - ιστορική - των περιεχομένων της παραγωγής κι αφήνουν άθικτη την παραγωγή ως μορφή." {1}

Αν δεν πολεμήσουμε τη σκιά της παραγωγής δε θα πολεμήσουμε και το φάντασμα της κατανάλωσης. Όμως, εμείς μάθαμε απο μικροί ότι όλα είναι "εργασία και χαρά", παραγωγή και κατανάλωση...Υπάρχει εμβόλιο απέναντι στον ιό της δημιουργικότητας μέσα από την καριέρα και της ευτυχίας μέσα από την κατανάλωση;

Αν δεν απαντήσουμε σε αυτά τα ερωτήματα δε θα ζήσουν αυτοί καλά και εμείς καλύτερα, αλλά και μη χοιρότερα να λέμε...


{1}. Baudrillard J., Ο Καθρέφτης της Παραγωγής ή η κριτική αυταπάτη του ιστορικού υλισμού (Αλεξάνδρεια, 1990), σ. 13.

Επ' αφορμή της επετείου της Επαναστάσεως...

Μόνο αυτό. ΤΕΛΟΣ!

Μετά λόγου γνώσεως...(3)

Giusepe Arcimboldo (1530-1593), Ο Βιβλιοθηκάριος, 1566. Επιστρέφουμε - μετά από την παρέκβαση στον ή πιο σωστά του Χειμωνά - στο θέμα της γνώσης στις σύγχρονες Δυτικές κοινωνίες. Πώς θα σας φαινόταν αν κάποιος ζωγράφος του 21ου αιώνα ήθελε να "παίξει" με το θέμα του ιταλού μανιεριστή και αντικαταστούσε τα βιβλία με οθόνες ηλεκτρονικού υπολογιστή; Θα ήταν αυτό τέχνη; Για να γίνουμε πιο προκλητικοί, πώς θα σας φαινόταν αν, αφού αντικαταστούσε τα βιβλία με οθόνες, διατηρούσε τον ίδιο τίτλο με αυτόν του Arcimboldo; Και πώς θα σας φαινόταν αν ο Βιβλιοθηκάριος του 21ου αιώνα διάβαζε λογοτεχνία όχι μονο σε οθόνη αλλά σε on line σύνδεση; Αν αντί για intertextuality (διακειμενικότητα) γινόταν λόγος για hypertextuality (υπερκειμενικότητα); Αν γινόταν λόγος για Net Art (τέχνη στο διαδίκτυο) Digital Modernism (ψηφιακό μοντερνισμό) και "ψηφιακή λογοτεχνία"; Τι συνεπαγωγές θα είχε αυτή η εξέλιξη όχι μόνο για την τέχνη - και πιο συγκεκριμένα για την λογοτεχνία - αλλά και για την δυτική κουλτούρα εν γένει;
Μία ματιά στη συνέντευξη της Jessica Pressman καθηγήτριας αγγλικής λογοτεχνίας στο Yale που δόθηκε στη Φωτεινή Μπάρκα (Ελευθεροτυπία, 20-2-2009) για το καλλιτεχνικό δίδυμο "Young-Hae Chang Heavy Industries" με αφορμή την έκθεση έργων τους ψηφιακής λογοτεχνίας στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (18-02-2008/01-03-2009) ίσως σας απαντήσει σε μερικά από τα παραπάνω ερωτήματα.

http://www.enet.gr/online/online_text/c=113,id=43491620

Αν δεν είχατε την ευκαιρία να επισκεφθείτε τη συγκεκριμένη έκθεση, αν δεν σας ικανοποίησαν οι απαντήσεις της - ή, ακόμα καλύτερα, αν σας δημιούργησαν νέα ερωτήματα - τότε μάλλον είναι καλύτερο να δείτε τα έργα των καλλιτεχνών ιδίοις όμμασι...

http://www.yhchang.com/

Νομίζουμε ότι το παρόν post συνεχίζει με τον καλύτερο τρόπο τον προβληματισμό πάνω στο ζήτημα της γνώσης, όπως τέθηκε στα προηγούμενα posts (26-2, 22-2), καθώς μας υπενθυμίζει την πριν από 30 χρόνια διατυπωμένη διαπίστωση του Lyotard: "Είναι λογικό να σκεφτούμε ότι ο πολλαπλασιασμός των συσκευών πληροφορικής επηρεάζει και θα επηρεάσει την κυκλοφορία των γνώσεων όσο την επηρεάζει η ανάπτυξη των μέσων κυκλοφορίας των ανθρώπων αρχικά (μεταφορές) και συνακόλουθα των ήχων και των εικόνων (media). Μέσα σ' αυτόν το μετασχηματισμό η φύση της γνώσης δεν παραμένει άθιχτη. Δεν μπορεί να περάσει στους νέους διαύλους και να καταστεί αποτελεσματική, παρά μόνο αν η γνώση μπορεί να μεταφραστεί σε ποσότητες πληροφόρησης". {1}


Θα επανέλθουμε...


{1} Lyotard J-F., Η Μεταμοντέρνα Κατάσταση, μτφρ. Κ. Παπαγιώργης, (Γνώση, 1993) σσ. 31-2.

Μετά λόγου γνώσεως...(2)

Η φωτογραφία του Todd Hido με τον τίτλο "6097" από την ατομική του έκθεση "A Road Divided" η οποία έλαβε χώρα το 2008 στην Stephen Wirtz Gallery στο San Francisco ελπίζουμε να μας συνδέσει όσο πιο ομαλά γίνεται με το προηγούμενο post το οποίο έκανε λόγο για το καυτό ζήτημα της γνώσης...Θεωρούμε πως όποιος έκανε τον κόπο να το διαβάσει δεν μπορεί παρά να αισθάνθηκε ότι βρίσκεται στη θέση του προαναφερθέντα φωτογράφου ο οποίος αιχμαλώτισε με τον φακό του την προοπτική ενός ανθρώπου που βρίσκεται σε ένα σταυροδρόμι με τον ήλιο να τον τυφλώνει καθώς αντανακλά στο χιόνι...Οδοδείκτες δεν υπάρχουν παρά μόνο ίχνη από αυτοκίνητα τα οποία έχουν ακολουθήσει τη μία ή την άλλη κατεύθυνση...Προς τα που πρέπει να πάμε εμείς; Αριστερά, ευθεία ή δεξιά; Αυτές είναι οι μοναδικές επιλογές; Μήπως και οι τρεις είναι πλέον παρωχημένες; Μήπως ο φακός που αναπαριστά αυτή την πολυσυζητημένη και ιστορικά φορτισμένη τριάδα πρέπει να σπάσει; Σίγουρα δεν μπορούμε να μείνουμε ακίνητοι. Κάτι τέτοιο θα ήταν ανιστορικό, θα μας πουν...Ας δοκιμάσουμε τουλάχιστον να σκεφτούμε πριν κινηθούμε, να στοχαστούμε πριν επιλέξουμε κατεύθυνση. Ας τολμήσουμε να γνωρίσουμε όχι μόνο τις συνέπειες μα και τις προϋποθέσεις των επιλογών μας. Άραγε, τι άλλο πρέπει να στοχαστούμε παρά τον ίδιο τον στοχασμό; Τι άλλο πρέπει να γνωρίσουμε παρά το πώς γνωρίζουμε;
Ας μηρυκάσουμε, λοιπόν, και ένα δεύτερο δημοσίευμα το οποίο συνδέεται, κατά τη γνώμη μας, με το πρόβλημα που έθεσε το προηγούμενο...Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ στις 21-2-2009...

Απολαύστε το...

Μαθαίνουν όλη την ύλη της χρονιάς μέσα σε 3 ημέρες!

ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ

Μέσα σε τρεις ημέρες μαθαίνεις την ύλη μιας ολόκληρης χρονιάς λένε δάσκαλοι και μαθητές σ΄ ένα σχολείο στη Βορειοανατολική Αγγλία, οι οποίοι πειραματίζονται με το νέο σύστημα «εκμάθηση κατά διαστήματα» (spaced learning). Η «Γκάρντιαν» έστειλε έναν συντάκτη της να δώσει εξετάσεις για να το διαπιστώσει.

Το μάθημα έγκειται σε μια εντατική παρουσίαση με σλάιντς, η οποία επαναλαμβάνεται τρεις φορές με ενδιάμεσα 10λεπτα διαλείμματα κατά τα οποία οι μαθητές κάνουν τους ζογκλέρ παίζοντας με μπάλες. Έπειτα από μία ώρα, οι μαθητές είναι έτοιμοι να εξεταστούν στο ένα έκτο της ύλης του μαθήματος μιας ολόκληρης χρονιάς. Θεωρητικά τουλάχιστον, με αυτή τη μέθοδο «εκμάθησης κατά διαστήματα» ένας έφηβος θα μπορούσε να δώσει με επιτυχία εξετάσεις σε ολόκληρη την ύλη ενός μαθήματος μιας ολόκληρης χρονιάς έπειτα από προσπάθεια μόλις τριών ημερών!
Το εν λόγω σύστημα ανατρέπει τον τρόπο διδασκαλίας και την αξία των εξετάσεων. Δάσκαλοι και στοχαστές απ΄ όλο τον κόσμο επισκέπτονται το Μονκσίτον, στο Τάινσαϊντ της Βορειοανατολικής Αγγλίας, για να ενημερωθούν από πρώτο χέρι για την «εκμάθηση κατά διαστήματα», η οποία δοκιμάζεται στο Γυμνάσιο-Λύκειο της πόλης τα τελευταία τέσσερα χρόνια. Διευθυντής του σχολείου είναι ο Πολ Κέλι, ο οποίος εισηγήθηκε τη μέθοδο αφού διάβασε στο περιοδικό «Scientific Αmerican» ένα άρθρο με θέμα «πώς να κάνετε τις μνήμες αξέχαστες», του κορυφαίου Αμερικανού νευρολόγου Ντάγκλας Φιλντς. Ο Φιλντς διαπίστωσε κάνοντας πειράματα σε ποντίκια ότι η διέγερση των εγκεφαλικών κυττάρων πρέπει να επαναλαμβάνεται τρεις φορές με διαλείμματα των 10 λεπτών από τη μία φορά στην άλλη για να γίνει μόνιμη η σύναψη- η χημική και βιολογική διαδικασία που μετατρέπει στον εγκέφαλο τις βραχυπρόθεσμες ενθυμήσεις σε μακροπρόθεσμες μνήμες.
Ξεφτέρια. Αφού διάβασε το άρθρο, ο Κέλι ζήτησε από την Άντζελα Μπράντλι, που δίδασκε Φυσικές Επιστήμες, και τρεις μαθητές να οργανώσουν μια παρουσίαση σλάιντς με ΡowerΡoint και 90 λεπτά διδασκαλίας Φυσικής που να περιλαμβάνουν 20λεπτα εντατικής εκμάθησης και 10λεπτα διαλείμματα συγκεκριμένης σωματικής δραστηριότητας- αρχικά έπαιζαν μπάσκετ.
Οι δοκιμές είχαν εντυπωσιακά αποτελέσματα. Σαράντα οκτώ μαθητές διδάχθηκαν όλη την ύλη της Βιολογίας με τη μέθοδο της «εκμάθησης κατά διαστήματα» μέσα σε 90 λεπτά της ώρας. Μια εβδομάδα μετά, έδωσαν εξετάσεις, ένα χρόνο νωρίτερα από το κανονικό, και πέρασε το 80% της τάξης!
Η «Γκάρντιαν» έστειλε στο Μονκσίτον τον δημοσιογράφο Πάτρικ Μπάρκχαμ για να δοκιμάσει τη μέθοδο. Ο Μπάρκχαμ δεν έχει σχέση με τις φυσικές επιστήμες και τελείωσε το Λύκειο το 1991- με άλλα λόγια, όσα είχε μάθει για τις εξετάσεις είχαν πλέον εξαφανιστεί από το μυαλό του. Οι «συμμαθητές» του εκφράστηκαν θετικά για το σύστημα. «Σου δίνει την ευκαιρία να διασκεδάσεις καθώς μαθαίνεις», είπε ένα κορίτσι. «Δεν χρειάζεται να είσαι συνεχώς συγκεντρωμένος», πρόσθεσε ένα άλλο.
Προβολή σλάιντς. Η διδασκαλία γίνεται με προβολή σλάιντς τα οποία σχολιάζει ο καθηγητής. «Θέλω να σημειώσω πράγματα- αυτός είναι ο τρόπος μου για να θυμάμαι- όμως τα στιλό και τα χαρτιά θεωρείται ότι αποσπούν την προσοχή» γράφει ο δημοσιογράφος. «Τα σλάιντς περνούν γρήγορα- πολύ γρήγορα για μένα. Έπειτα από 15 λεπτά σταματάμε και αρχίζουμε να κάνουμε τους ζογκλέρ πετώντας μπάλες στον αέρα».
Ο δημοσιογράφος του «Γκάρντιαν» περίμενε πέντε ημέρες για να εξεταστεί σε αυτά που υποτίθεται ότι είχε μάθει με το «spaced learning», ώστε να διαπιστώσει αν οι συνάψεις του είχαν πραγματικά ενισχυθεί και σχηματίσει μακροπρόθεσμες μνήμες. Διαπίστωσε ότι θυμόταν εντυπωσιακά πολλές πληροφορίες από το μάθημα - τόσο τις φωτογραφίες όσο και τα λόγια του δασκάλου. «Η παρουσίαση φαίνεται ότι ενίσχυσε τις όποιες περιορισμένες γενικές γνώσεις υπήρχαν στο κεφάλι μου» σημειώνει. Η βαθμολογία της εξέτασής του ήταν άριστα (Α).

Η κόντρα των επιστημόνων

Ανάμεσα στην κάθε επανάληψη της διδακτέας ύλης, οι μαθητές του Μονκσίτον κάνουν δεκάλεπτα διαλείμματα, στα οποία παίζουν μπάσκετ ή κάνουν τους ζογκλέρ...

Ο διευθυντής του σχολείου Πολ Κέλι πιστεύει ότι η «εκμάθηση κατά διαστήματα» συνιστά μια «αλλαγή παραδείγματος» στις ιδέες μας για το σχολείο εξίσου σημαντική με τη θεωρία της σχετικότητας του Αϊνστάιν για την παραδοσιακή φυσική. Υπάρχουν ωστόσο και αντιρρήσεις. «Ο σκοπός της παιδείας είναι να αποκτήσει κανείς μια βαθύτερη κατανόηση των πραγμάτων, όχι απλώς να μαθαίνει πράγματα για να τα αναπαράγει σε εξετάσεις» λέει ο Άλαν Σμίδερς, διευθυντής του Κέντρου Ερευνών για την Εκπαίδευση και την Απασχόληση στο Πανεπιστήμιο του Μπάκιγχαμ. Είναι έπειτα ο «παράγων δάσκαλος». Καμιά φυσική άσκηση δεν μπορεί να εντυπώσει στο μυαλό τη διδασκαλία ενός βαρετού δασκάλου.
Ο Ντέιβιντ Ρέινολντς, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Πλίμουθ, πιστεύει ότι η εκμάθηση κατά διαστήματα μπορεί να βοηθήσει πολύ τους μαθητές καθώς περιορίζει την αποστήθιση και βελτιώνει και επιταχύνει την εκμάθηση. «Αν η μέθοδος αυτή είναι τόσο καλή όσο φαίνεται, μπορούμε να ξεμπερδέψουμε με τα στοιχειώδη σε κλάσμα του χρόνου που απαιτείται τώρα γι΄ αυτά και να επιτρέψουμε έτσι στα παιδιά να κάνουν πράγματα που απαιτούν σκέψη ανώτερου επιπέδου».

Με μια ματιά

● Η εκμάθηση κατά διαστήματα (spaced learning) είναι μια πρωτοποριακή μέθοδος διδασκαλίας ● Η εκπαιδευτική ύλη επαναλαμβάνεται τρεις φορές, με τη βοήθεια παρουσίασης σλάιντς, σε τρία διαδοχικά 20λεπτα μαθήματα.
● Το διάλειμμα ανάμεσα σε κάθε επανάληψη διαρκεί 10 λεπτά. Οι μαθητές κάνουν κάποια σωματική δραστηριότητα (όπως π.χ. παίζουν μπάσκετ)
● Το σύνολο της διδασκαλίας της εκπαιδευτικής ενότητας διαρκεί περίπου 90 λεπτά.
● Η μέθοδος έγινε γνωστή όταν ο διευθυντής του Γυμνασίου-Λυκείου του Μονκσίτον άρχισε να την εφαρμόζει στους μαθητές του, που άρχισαν να περνούν τις κρατικές εξετάσεις σε χρόνο ρεκόρ ● Οι μαθητές εκμεταλλεύονται τον χρόνο που κερδίζουν για να ασχοληθούν με επιστημονικά πειράματα, δεξιότητες, τέχνες, αθλητισμό Ο δημοσιογράφος της «Γκάρντιαν» Πάτρικ Μπάρκχαμ επέστρεψε στα θρανία για να δοκιμάσει τη μέθοδο. Διδάχτηκε Φυσική για 90 λεπτά. Έπειτα από 5 ημέρες έδωσε εξετάσεις και πήρε άριστα

Θα επανέλθουμε...

Μετά λόγου γνώσεως... (1)

Vanitas vanitatum vanitas (Franciscus Gysbrechts, 1666-7). Ένας από τους πολλούς φλαμανδούς ζωγράφους που απεικόνησαν "νεκρές φύσεις", για να αναπαραστήσουν εικαστικά τον μεταβλητό, φευγαλέο και αμετάκλητα παροδικό χαρακτήρα της ζωής του ανθρώπου όχι μόνο ως φυσικού όντος, αλλά και στην πολιτισμική και κοινωνική του διάσταση...Κοιτάζοντας τον πίνακα διακρίνει κανείς το βιβλίο αλλά και την υδρόγειο ως σύμβολα της γνώσης και της θεωρησιακής ζωής (vita contemplativa), τα μουσικά όργανα ως σύμβολα της τέχνης και του πολιτισμού (vita voluptaria) περιστοιχισμένα από τα καθιερωμένα σύμβολα της ματαιότητας και του πεπερασμένου (κρανίο, κλεψύδρα, σύνεργα καπνίσματος). Θα αναρωτηθεί κανείς για ποιο λόγο μας έχει πιάσει αυτή η καλλιτεχνική μεν μακάβρια δε διάθεση...Είπαμε ότι προσπαθούμε να στήσουμε ένα αντι-blog και βασιζόμαστε στην αντιγραφή με στόχο να προκύψει μία αντι-γραφή. Αντιγράφουμε, λοιπόν, ένα συγκλονιστικό - κατά τη γνώμη μας - δημοσίευμα από το ΒΗΜΑ της Κυριακής της 25-1-2009, το οποίο θίγει τα παραπάνω ζητήματα με αφορμή εξελίξεις που μπορεί να αγγίζουν ή και να ξεπερνούν τα όρια της επιστημονικής φαντασίας, αλλά είναι - καλώς ή κακώς - πιο πραγματικές απ΄ όσο φανταζόμαστε...Θεωρούμε ότι, αν και συμβαίνουν στην άλλη πλευρά του Ατλαντικού, αγγίζουν και συνδέονται με έναν πολύ περίεργο τρόπο με τα εγχώρια προβλήματα...Συγκεκριμένα, με την εξέγερση του Δεκεμβρίου του 2008, με το ζήτημα του πανεπιστημιακού ασύλου, της εκπαίδευσης, μα πάνω απ΄ όλα με το ζήτημα που αφορά το σύνολο των Δυτικών κοινωνιών την παρούσα συγκυρία - όπου κατά Lyotard ζούμε την "πολύ μοντέρνα στιγμή όπου το πανεπιστήμιο διατρέχει τον κίνδυνο να εξαφανιστεί και το Ινστιτούτο να γεννηθεί" {1} -: το ζήτημα της γνώσης.
Προσπαθήσαμε να μηρυκάσουμε το συγκεκριμένο δημοσίευμα (του α. γαλδαδά) αρκετό καιρό τώρα... Θα ακολουθήσουν και άλλα δύο σχετικά, με σκοπό να μας δώσουν το έναυσμα για μία συζήτηση περί γνώσης, εκπαίδευσης, φοιτητικού κινήματος και ό,τι άλλο σχετικό ή άσχετο προκύψει, καθώς κανείς δεν μπορεί να προδικάσει την κίνηση της αντιγραφής...


http://www.tovima.gr/default.asp?pid=46&ct=33&artId=244706

Θα επανέλθουμε...

{1} Lyotard J-F. Η Μεταμοντέρνα Κατάσταση, μτφρ. Κ. Παπαγιώργης, (Γνώση, 1993) σ. 28.