Σάββατο 18 Απριλίου 2009

Ο Θεός είναι νεκρός!



Μέρα που είναι σήμερα, αναστάσιμη μέρα, αναστάσιμη και πέρισυ ήταν, αναστάσιμη και του χρόνου θα είναι, όπως λέει η λογική, θέλουμε να κάνουμε μία έκπληξη και να δώσουμε το λόγο σε έναν τρελό:

"Πού είναι ο Θεός;", φώναξε. "Θα σας πω εγώ! Τον σκοτώσαμε - εσείς και εγώ! Όλοι είμαστε δολοφόνοι του! Αλλά πώς το κάναμε αυτό; Πώς μπορέσαμε να αδειάσουμε τη θάλασσα; Ποιος μας έδωσε το σφουγγάρι, για να σβήσουμε όλο τον ορίζοντα; Τι κάναμε όταν κόψαμε την αλυσίδα που ενώνει τούτη τη γη με τον ήλιο της; Προς τα που κινείται αυτή τώρα;Πίσω, πλάγια, μπροστά, προς όλες τις μεριές; Υπάρχει ακόμα ένα πάνω και ένα κάτω; (...) Ο Θεός είναι νεκρός! Ο Θεός παραμένει νεκρός! Κι εμείς τον σκοτώσαμε! (...) Το μέγεθος αυτής της πράξης δεν είναι πολύ μεγάλο για μας; Δεν πρέπει να γίνουμε και εμείς οι ίδιοι θεοί απλώς για να φαινόμαστε άξιοί της; (...) Λένε ακόμη πως την ίδια μέρα ο τρελός μπήκε σε διάφορες εκκλησίες όπου έψαλλε το Requiem aeternam deo του. Κι όταν τον πετούσαν έξω και του ζητούσαν το λόγο, πάντα απαντούσε λέγοντας το ίδιο: "Μα τι άλλο είναι τώρα αυτές οι εκκλησίες εκτός από τάφοι και μαυσωλεία του Θεού;" {1}.



Αυτά τα όμορφα και τόσο ανεπίκαιρα επίκαιρα λόγια ανήκουν στον κ.Nietzsche, ο οποίος δεν δίστασε πριν από περισσότερο από έναν αιώνα να τα βάλει στο στόμα ενός τρελού...

Ας ακούσουμε τώρα τα πιο πρόσφατα λόγια κάποιου, ο οποίος τουλάχιστον δε στιγματίστηκε με την ψυχοπαθολογική κατηγορία της "τρέλας"...

"Περισσότερο από το θάνατο του Θεού - ή μάλλον στη συνέχεια αυτού του θανάτου και σε μια βαθιά συστοιχία μαζί του - η σκέψη του Nietzsche αγγέλει το τέλος του φονιά του. Είναι η έκρηξη του ανθρώπινου προσώπου μέσα στο γέλιο και η επιστροφή των προσωπίδων". {2}

Ecce Homo...



Ας μη θιγόμαστε μέρες που είναι και ας μην κακιώνουμε μεταξύ μας...Σύμφωνοι, "Ελλήνων Πάσχα" εορτάζουμε...Όμως, τι γίνεται με όσους έλληνες δεν είναι πιστοί; Ναι, υπάρχουν και τέτοιοι...
Ας δώσουμε το λόγο, λοιπόν, σε ένα έλληνα, ο οποίος τα λέει και πολύ καλύτερα, πιο κατανοητά και πιο λιτά από τους προλαλήσαντες και ο οποίος ανακοινώνει - μέσα από το προσωπικό του δράμα - το θάνατο του Θεού και το τέλος του ανθρώπου:



Μήπως είμαι τρελός
μήπως τα 'χω χαμένα
που ακόμα πιστεύω θα γυρίσεις σε μένα. (αναφέρεται μάλλον στο Θεό και όχι σε μία γυναίκα)
Μήπως είμαι αλλού
στη μεγάλη μου πλάνη
και νομίζω πως ζω αλλά έχω πεθάνει. (σαφέστατη αναφορά στον εαυτό του)

Νότης Σφακιανάκης

Και επειδή όλα από τους έλληνες ξεκίνησαν και σε αυτούς καταλήγουν υπάρχει και οπτικοακουστικό υλικό




{1}.Nietzsche F., Η Χαρούμενη Γνώση, παρ. 125, μτφρ. Λ. Τρουλινού, (Εξάντας, 1996).
{2}. Foucault M., Οι Λέξεις και τα Πράγματα, μτφρ. Κ. Παπαγιώργης, (Γνώση, 1993), σ.526.

Τετάρτη 1 Απριλίου 2009

Τέρμα τα ψέματα!


Gian Lorenzo Bernini, Η Αλήθεια αποκαλυπτόμενη, (1645-1652).
Μέρα που είναι σήμερα, ας βροντοφωνάξουμε "τέρμα τα ψέματα" και ας αντι-γράψουμε και
καμία αλήθεια βγάζοντας και τα απαραίτητα ηθικά διδάγματα...


1. "Κρήτες αεί ψεύσται" (Οι Κρητικοί λένε πάντα ψέματα). Επιμενίδης. {1}
Θυμίζουμε ότι ο Επιμενίδης που έγραψε σε ποίημα του αυτή τη φράση ήταν Κρητικός. Τα συμπεράσματα δικά σας...

2. "Τι είναι, λοιπόν, αλήθεια; Μια κινούμενη στρατιά μεταφορών, μετωνυμιών, ανθρωπομορφισμών, κοντολογίς ένα σύνολο ανθρώπινων αναφορών, που κλιμακώθηκαν, διερμηνεύτηκαν, στολίστηκαν με τρόπο ποιητικό και ρητορικό και που μετά από μακρόχρονη χρήση φαίνονται πια σε έναν λαό σταθερές, κανονιστικές και δεσμευτικές: οι αλήθειες είναι ψευδαισθήσεις, των οποίων η απατηλή φύση ξεχάστηκε, φθαρμένες μεταφορές που έχασαν την αισθητική τους δύναμη, νομίσματα που έχασαν την εικόνα τους και δε λογίζονται πια ως νομίσματα, αλλά ως μέταλλο". Fr. Nietzsche {2}.

3. "Η αρχαιοελληνική αλήθεια έφρισσε άλλοτε στην απλή αυτή κατάφαση: "Εγώ ψεύδομαι". Το "ομιλώ" βάζει σε δοκιμασία όλη τη σύγχρονη φαντασία". M. Foucault {3}.


Μήπως, τελικά, το ψέμα και η αλήθεια αποτελούν όχι εχθρούς, αλλά ένα ζευγάρι; Ένα ζευγάρι το οποίο δεν το έλκει ούτε ο σωματικός πόθος ούτε ο έρωτας, αλλά η ομιλία; Μήπως, η ομιλία το συμπλέκει και το διαπλέκει αξεδιάλυτα;



Και μήπως, αυτή η ομιλία - αυτή η ικανότητα που υποτίθεται ότι του παρέχει τη βάση για εμπιστοσύνη - δεν το αναγκάζει συνεχώς να κυλιέται με την ορμή, το πάθος και την τυφλή βία της ερωτικής πράξης, πότε στην αλήθεια και πότε στο ψέμα; Μήπως, την καχυποψία που έχουμε απέναντι στην ομιλία - ειδικά σήμερα που το επιτάσσει το έθιμο της "πρωταπριλιάς" - πρέπει να την έχουμε συνεχώς; Μήπως, πρέπει να μην ακολουθούμε μόνο το έθιμο και να είμαστε καχύποπτοι γενικώς; Όπως, για παράδειγμα, όταν ο κυρίαρχος λόγος προσπαθεί να μας πείσει για την αδυναμία μας μιλώντας μας συνέχεια για αυτή;



Στην παραπάνω εικόνα, πού είναι η αλήθεια και πού το ψέμα; Ποιος είναι ο ισχυρός και ποιος ο ανίσχυρος; Η γυναίκα δέχεται επίθεση ή οι δυνάμεις καταστολής αμύνονται; Ποιος φοβάται και ποιος δείχνει θάρρος; Πού βρίσκεται η δύναμη και πού η αδυναμία; Πού, ας μη δι- στάσουμε να αναρωτηθούμε ξανά, βρίσκεται το ψέμα και πού η αλήθεια;

Ας μη μιλήσουμε, ειδικά σήμερα, γι' αυτό...

{1}. http://el.wikipedia.org/wiki/%CE%95%CF%80%CE%B9%CE%BC%CE%B5%CE%BD%CE%AF%CE%B4%CE%B7%CF%82
{2}. Nietzsche Fr., Περί Αλήθειας και Ψεύδους υπό εξωηθική έννοια, στο Η Αληθεια και η Ερμηνεία, μτφρ. Θ. Πενολίδης, (Βάνιας, 1991), σ. 29.
{3}. Foucault M., Ο Στοχασμός του Έξω, μτφρ. Γ. Σπανός, (Πλέθρον, 1998), σ. 9.

Τετάρτη 25 Μαρτίου 2009

Ελευθερία ή Θάνατος...


"Οι έννοιες θεσμός καταστολής, απόρριψη, αποκλεισμός, περιθωριοποίηση, δεν είναι οι κατάλληλες για να περιγράψει κανείς, στο ίδιο το κέντρο της πόλης των φυλακών, τον τρόπο που διαμορφώνονται οι δολερές απαλύνσεις, οι ανομολόγητες κακοβουλίες, οι μικροπονηριές, οι προμελετημένες μέθοδοι, οι διάφορες τεχνικές, οι "επιστήμες" τέλος που επιτρέπουν την "κατασκευή" του πειθαρχικού ατόμου. Μέσα στην κεντρική και ομοκεντρωμένη αυτή ανθρωπότητα, αποτέλεσμα και όργανο περίπλοκων σχέσεων εξουσίας, τα καθυποταγμένα από πολλαπλά συστήματα "κάθειρξης" σώματα και δυνάμεις, αντικείμενα λόγων που και αυτοί είναι στοιχεία αυτής της στρατηγικής, αντιλαλεί καθαρά το μπουμπουνητό της μάχης".{1}


Ας ακούσουμε - με καθυστέρηση, έστω - αυτό το μπουμπουνητό μίας μάχης, την οποία κράτησαν στο περιθώριο τόσο της ενημέρωσης όσο και της σκέψης, τόσο τα καθεστωτικά Μ.Μ.Ε. όσο και ο κατεστημένος τρόπος σκέψης όλων μας... Ας ακούσουμε τη φωνή μίας γυναίκας που δεν βρίσκεται κοντά μας, καθώς πριν από μία εβδομάδα "βρέθηκε νεκρή" κατά τη μεταφορά της στις φυλακές της Κρήτης. Αυτή η φωνή φιμώθηκε, το ίδιο το γεγονός της φίμωσης καλύφθηκε, η μάχη όμως δεν μπορεί να λήξει, διότι διεξάγεται κάθε στιγμή εντός του κοινωνικού πεδίου είτε μας αρέσει είτε όχι, είτε το γνωρίζουμε είτε όχι...


Καταγγελία προς τον συνήγορο του πολίτη

της κρατούμενης Γκουλιώνη Αικατερίνης

Ελεώνας Θηβών (20-02-09),

Είμαι 41 ετών σήμερα, εξαρτημένη από την ηρωίνη από τα 17 μου. Τόσα χρόνια αρρώστια και εξάρτηση από μία ουσία που αν δεν την είχα δε θα μπορούσα να είμαι όρθια για να δύναμαι να εργαστών, για να μπορέσω να ζήσω.

Τον χειρότερο εφιάλτη, όμως, που οι περισσότεροι άνθρωποι θεωρούν αυτονόητο συνεπακόλουθο της εξάρτησης, δεν είχα ποτέ φανταστεί ότι θα τον ζήσω έτσι όπως τον ζω και όπως καθημερινώς απειλούμαι ότι μπορεί ανά πάσα στιγμή να υποστώ.

Αυτό το «αυτονόητο συνεπακόλουθο της εξάρτησης», λοιπόν, είναι η φυλάκιση η οποία, ουσιαστικά σημαίνει την αιχμαλωσία και την ομηρία μου από τους δεσμοφύλακες που ελέγχουν κι επεμβαίνουν ακόμη και στα γεννητικά μου όργανα και στ' απόκρυφα σημεία του σώματός μου.

Όποτε μπαίνω στην φυλακή είτε γιατί εισάγομαι πρώτη φορά είτε γιατί επιστρέφω από δικαστήριο είτε γιατί πήγα νοσοκομείο δέχομαι την εξής επίθεση, η οποία ονομάζεται «έρευνα»:

Η δεσμοφύλακας με υποχρεώνει να βγάλω όλα μου τα ρούχα, με βάζει να σκύψω, ν' ανοίξω τους γλουτούς, να βήξω και παρατηρεί τον πρωκτό μου. Πολλές φορές βρίσκει ευκαιρία να παρατηρήσει γυμνό σώμα και με κοιτάει καλά καλά, μου φέρεται προσβλητικά, ειρωνικά, θρασύτατα, σα να' μαι το τελευταίο σκουπίδι.

Μετά μου δίνουν άλλα ρούχα, από την αποθήκη τους, παράτερα και εξευτελιστικά, μου παίρνουν το σουτιέν γιατί, λέει, «απαγορεύεται» να το φοράω στην απομόνωση γιατί λέει, δήθεν μπορεί να.αυτοκτονήσω μ' αυτό, μου δίνουν παπούτσια μεγαλύτερο μέγεθος απ' το δικό μου και περπατάω σαν παλιάτσος και με οδηγούν στο φαρμακείο. Εκεί, με βάζουν να καθίσω σε γυναικολογική καρέκλα και η δεσμοφύλακας βάζει το δάχτυλό της στο αιδοίο μου μέσα στον κόλπο. Στην συνέχεια υποχρεούμαι να ουρήσω μπροστά στην δεσμοφύλακα για να κάνουν το ναρκωτέστ.

Μια φορά, στο χαρτί που ήταν τοποθετημένο στην γυναικολογική καρέκλα όπου μ' έβαλαν να κάτσω είδα μία τρίχα από προηγούμενη ερευνηθείσα. Η αποστείρωση στα εργαλεία τους είναι κάτι που ενίοτε θυμούνται. Σε άλλες βάζουν διαστολείς και σκουριασμένους, πολλές φορές, τους βάζουν το δάχτυλό τους και συγχρόνως πιέζουν προς τον ορθό ή και από επάνω στη βουβωνική χώρα σε σημείο που η κρατούμενη να πονάει. Τα ειρωνικά σχόλια και τα σόκιν «αστειάκια» των δεσμοφυλάκων δεν λείπουν από το «ρεπερτόριό» τους.

Προσφάτως που αρνήθηκα την κολπική έρευνα και από τον γυναικολόγο, διότι ανεξαρτήτου μορφώσεως, ειδικεύσεως και μορφωτικού επιπέδου το να σου χώνει ο καθείς τα δάχτυλά του είναι τουλάχιστον «απρεπές», θα έλεγα, και ζητούσα υπερηχογράφημα, με απείλησαν ότι θα με δέσουν όλη νύχτα με τη χειροπέδα στο κάγκελο και αυτή την απειλή συγκεκριμένα την ξεστόμισε η δεσμοφύλακας που τελεί χρέη.νοσοκόμας στο Κατάστημα Κράτησης Γυναικών Ελεώνα Θηβών (Κ.Κ.Γ.Ε.Θ.) Γκαβάνα Στέλα παρουσία της υπαρχιφύλακα Σαμπάνη Σωτηρίας, μου είπε πως αφού είμαι κρατούμενη πρέπει να δεχτώ την κολπική κι αυτή που δεν είναι, είναι «άλλο πράμα». Εν ολίγοις αυτό που μου είπαν και λένε είναι ότι αφού είμαι κρατούμενη πρέπει να μου κάνουν ότι θέλουν και να μην αντιδράω.

Με οδήγησαν στην υποδιευθύντρια Καφρίτσα Αγλαϊα, η οποία μου είπε πως αφού αρνούμαι την κολπική έρευνα ότι βρεθεί από ναρκωτικά στην φυλακή θα το χρεώσει σ' εμένα και πως θα με κρατήσει πολλές ημέρες στην απομόνωση. Όταν της ζήτησα να μου κάνει υπερηχογράφημα διότι δεν αντέχω άλλο αυτόν τον βιασμό της κολπικής μου είπε πως δεν έχει αυτή τη δυνατότητα. Της απάντησα ότι δεν είμαι υποχρεωμένη να πληρώνω εγώ τη δική τους ανεπάρκεια και με οδήγησαν στην απομόνωση όπου ούτως ή άλλως θα με οδηγούσαν, κάνοντας κολπική ή μη.

Στην απομόνωση με έκλεισαν σ' εάν κελί όπου έπρεπε να χτυπάω το κουδούνι για να' ρθει η δεσμοφύλακας να μου ανοίξει να πάω στην μία τουαλέτα που είναι κοινή για όλες τις κρατούμενες στον χώρο αυτόν και παρακολουθούμενη από κάμερα.

Την ώρα της αφόδευσης σε παρακολουθεί η δεσμοφύλακας από την κάμερα κι όταν δει τα περιττώματά σου τότε της ζητάς την άδεια να τραβήξεις καζανάκι.

Εκτός του ότι είμαι αναγκασμένη να κάνω την ανάγκη μου μπροστά σε δεσμοφύλακα είμαι υποχρεωμένη να κάνω 8 αφοδεύσεις για να με βγάλουν από την απομόνωση αλλά κι αυτό, πάλι, εξαρτάται από τις διαθέσεις τους.

Οι περισσότερες κρατούμενες αναγκάζονται να παίρνουν καθαρτικό για να επιτύχουν αυτές τις κενώσεις και αρκετές φορές είτε δεν έρχεται η δεσμοφύλακας να τους ανοίξει την πόρτα είτε είναι άλλη κρατούμενη στην τουαλέτα και στην κυριολεξία ενεργούνται επάνω τους. Δεν είναι λίγες οι φορές που κάποιες δεσμοφύλακες τις εξευτελίζουν γιατί ενεργήθηκαν επάνω τους ή τους λένε απειλητικά ότι «εδώ είναι Θήβα και το κουδούνι για να πας τουαλέτα θα το χτυπάς όταν έχεις μεγάλη ανάγκη», την οποιά «μεγάλη ανάγκη» την κρίνει η δεσμοφύλακας ή της λένε με δυσφορία «πάλι τουαλέτα θέλεις;» και άλαλ τέτοια με ανείπωτη απανθρωπιά και σαδισμό.

Μου έχει συμβεί να μη μου ανοίγει η δεσμοφύλακας την πόρτα του κελιού για να πάω στην τουαλέτα και ανγκαζόμουν να ουρώ σε πλαστικό μπουκάλι νερού και αργότερα να έχω πρόβλημα με το έντερό μου από την συγκράτηση των κοπράνων. Στο τέλος, έφτασα στο σημείο να κλωτσάω την πόρτα του κελιού για να μου ανοίξει, να μου φέρεται προκλητικά και υποτιμητικά και επειδή την αποκάλεσα «κότα» έγραψε μία ψευδή αναφορά (η κα Δανιηλίδου Χαρίκλεια ει΄ναι η εν λόγω δεσμοφύλακας) σε συνεργασία με τον αρχιφύλακα Γαλάνη Ιωάννη που ήταν υπηρεσία εκείνη την ημέρα και σε αυτόν αναφερόταν η κα Δανιηλίδου, με πέρασα πειθαρχικό κι ο υποτελής σε αυτούς, εισαγγελέας Πρασσάς Γεώργιος με τιμώρησε με πειθαρχική ποινή εγκλεισμού σε κελί της απομόνωσης για πέντε μέρες με, επιπροσθέτως παράνομη, στέρηση καφέ, τσιγάρου και τηλεφώνου.

Πειθαρχικό το οποίο παραγράφεται σε δυο χρόνια πράγμα που σημαίνει πως εκτός του μαρτυρίου που υπέστην δεν θα αποφυλακισθώ με υφ' όρων απόλυση, δεν θα πάρω άδεια και οι άρρωστοι γονείς μου και η 21χρονη κόρη μου θα περιμένουν πολύ για να με δουν και να τους στηρίξω.

Όλα αυτά συνέβησαν στη γυναικεία φυλακή Κορυδαλλού, αλλά αυτοί οι κύριοι υπηρετούν σήμερα στη Θήβα όπως και ο αρχιφυλακεύων Κοράκης Παναγιώτης, ο οποίος στην εδώ απομόνωση της Θήβας μου είπε πως παρ' όλες τις 8 κενώσεις κλπ δικαιούται «βάσει του εσωτερικού κανονισμού» να με κρατήσει έξι ημέρες στην απομόνωση. Ο εσωτερικός κανονισμός δεν γράφει κάτι τέτοιο, αντίθετα λέει πως η τριήμερη κράτηση στην απομόνωση γίνεται μ' εντολή εισαγγελέα και παρατείνεται εφόσον έχουν βρεθεί απαγορευμένες ουσίες στο σώμα του κρατούμενου και δεν μπορούν να αφαιρεθούν.

Μπάνιο δεν μπορείς να κάνεις στην απομόνωση -ειδικό χώρο κράτησης τον ονομάζουν λες και αλλάζοντας όνομα σε κάτι παύει και η φρίκη- γιατί όταν τύχει να έχει ζεστό νερό δεν είναι εκεί η δεσμοφύλακας και όταν είναι εκεί μπορεί να σε βγάλει από το κελί για να κάνεις μπάνιο, το νερό να είναι κρύο και να επιμένει πως είναι ζεστό βγάζοντάς σε τρελή.

Όταν και αν κάνεις μπάνιο σε παρατηρεί. Έτσι, μένουμε χωρίς μπάνιο για 7 μέρες και άνω. Καφέ, νερό υποχρεούσαι να παραγγείλεις μόνο από το καφενείο της φυλακής το οποίο λειτουργεί για τους δεσμοφύλακες και δουλεύουν σε αυτό κρατούμενες. Την τελευταία φορά που κρατήθηκα στην απομόνωση πλήρωσα 20 ευρώ στο καφενείο. Με αυτά τα χρήματα μπορούσα να περάσω περίπου είκοσι μέρες αγοράζοντας καφέ, ζάχαρη κλπ ενώ τα πλήρωσα μέσα σε πέντε μέρες. Αλλά εδώ η διαχείριση των χρημάτων μας εξαρτάται από τις ορέξεις της υπηρεσίας του Κ.Κ.Γ.Ε.Θ.

Όταν λοιπόν, αποφασίσουν οι ασύδοτοι βασανιστές μας να μας βγάλουν από την απομόνωση πρέπει να περάσουμε το ίδιο μαρτύριο της σωματικής έρευνας και της κολπικής εισβολής. Αυτό το ίδιο μαρτύριοι της έρευνας μπορεί ανά πάσα στιγμή να μου το κάνουν και στο θάλαμο, όπου μένω, όταν υπάρχει υπόνοια για ύπαρξη απαγορευμένων ουσιών. Μπαίνουν μέσα στο θάλαμο, μας ξυπνάνε, μας κάνουν σωματική και κολπική έρευνα, μας βγάζουν έξω από τον θάλαμο και ανακατεύουν όλα μας τα πράγματα πετώντας τα κάτω. Μετά χάνουμε πράγματα μας γιατί τα πετάνε ή τα παίρνουν και πρέπει να τακτοποιήσουμε ολόκληρο το θάλαμο για να μπορέσουμε να κοιμηθούμε.

Κάποτε ήμουν άνθρωπος με όνειρα, με όρεξη για μάθηση, με κερδοφόρα επιχείρηση, με όρεξη για δημιουργία.

Σήμερα, όλος αυτός ο πόνος, η κακοποίηση, ο βιασμό του σώματος και της ψυχής που έχω υποστεί με κάνουν να ονειρεύομαι πως τους σκοτώνω όλους αυτούς που πληρώνονται για να βασανίζουν αδύναμους ανθρώπους.

Σφίγγοντας τα δόντια σιγοψιθυρίζω «και για το πείσμα σας, γουρούνια, θα αντέχω» ελπίζοντας να έρθει κάποια μέρα που θα σταμτήσουν να απλώνουν τα βρώμικα, διεστραμμένα χέρια τοςυ επάνω σε αδύναμους ανθρώπους. Το ξέρω πως ο κόσμος δεν αλλάζει, ΜΕΤΑΡΡΥΘΜΙΖΕΤΑΙ, όμως, φτάνει να μην αδιαφορούμε.

Ποτέ δεν πρόκειται να ξεπεράσω τα όσα υπέστην και υπόκειμαι μεσα στη φυλακή.

Γκουλιώνη Κατερίνα


Σήμερα, λοιπόν, ανήμερα της επετείου της εθνικής επανάστασης δίνουμε την ευκαιρία σε αυτή τη φωνή να ακουστεί. Ελπίζουμε ότι δεν θα ακουστεί ως παράπονο, αλλά ως πυροβολισμός απέναντι στη νωθρότητα μίας κοινωνίας που βαυκαλίζεται να εορτάζει επετειακά συμβάντα, αντί να δημιουργεί η ίδια τα δικά της...

Πώς το λέγανε τότε παλιά, εκείνοι οι "κλέφτες" και οι "αρματωλοί"; "Ελευθερία ή Θάνατος"; Έτσι δεν είναι Κατερίνα;


{1}. Foucault M., Επιτήρηση και Τιμωρία, Η Γέννηση της Φυλακής, μτφρ. Κ. Χατζηδήμου, Ι. Ράλλη, (Ράππα, 1989), σ. 409.

Κυριακή 22 Μαρτίου 2009

Η Σκόνη του Χρόνου...(3)


Θέσαμε το ερώτημα: η κατάληξη της εγελιανής διαλεκτικής είναι ο ολοκληρωτισμός; Επομένως, θέσαμε το ερώτημα: η Επιθυμία για το μέλλον, η ουτοπική διάθεση για το Άλλο, η σφοδρότητα του ονείρου της συμφιλίωσης, της ενότητας των αντιθέτων και της άρσης της αντίφασης, οδηγεί στον ολοκληρωτισμό του στρατοπέδου; Ωστόσο, αναρωτιέται κανείς αν μπορεί να υπάρχει χρόνος - που να αφήνει πίσω τα σημάδια του, τη σκόνη του - δίχως να υπάρχει πλέον η Επιθυμία για το Άλλο, η ουτοπία; Είναι τυχαίο, εντούτοις, ότι οι εγελιανοί κάθε κατεύθυνσης (αριστεροί και δεξιοί, μαρξιστές και νεοφιλελεύθεροι) ορμώμενοι από αυτή την Επιθυμία για το Άλλο καταλήγουν στο να το καταργήσουν στη σφαίρα του Ιδίου κηρύσσοντας τη δική τους εκδοχή αυτού του τέλους; Είναι τυχαίο το ότι σπεύδουν να κάνουν λόγο για το τέλος της Ιστορίας, για την εσχατολογική κατάληξη της περιπέτειας της Επιθυμίας; Είναι τυχαίο ότι ο Αγγελόπουλος τοποθετεί την ιστορία του στο Βερολίνο - μία πόλη με το σώμα της σημαδεμένο από την σύγκρουση και την αντίφαση, μία πόλη που για δεκαετίες τη χώριζε ένα Τείχος - λίγο πριν το millenium, τότε που οι εσχατολογικές ελπίδες και οι μεσσιανικοί οραματισμοί κορυφώθηκαν σε βαθμό παροξυσμού; Ερωτήματα που δείχνουν την τραγική αντίφαση της εγελιανής αντίληψης της ιστορίας, η οποία εκκινεί από την Επιθυμία για το Άλλο - δηλαδή από την Ιστορία - και καταλήγει στο Τέλος της Ιστορίας, δηλαδή στο τέλος του χρόνου... Δεν είναι τραγικό να εκκινεί κανείς από την επιθυμία για το Άλλο και να καταλήγει στο Ίδιο; Δεν είναι τραγικό να μένει κανείς στο τέλος μόνος με σπασμένες τις προβολές των ονείρων σου για το μέλλον; Όταν θρυμματίζεται η οθόνη, όταν δεν μπορείς πλέον να δεις μέσα από αυτή, τότε μένεις μόνος...


Και τότε; Αυτό είναι το πέρασμα του ανθρώπου, αυτή είναι η ιστορία του; Ένα πέρασμα από την επιθυμία για το Άλλο στην κατάληξη του εαυτού, μία ιστορία του Ιδίου; Η αντίφαση δεν λύνεται; Η σύγκρουση δεν καταργείται; Ο εμφύλιος δεν τελειώνει; Ο σοσιαλισμός δεν αποκτά ανθρώπινο πρόσωπο; Ο καπιταλισμός με την μανία του για την ασφάλεια του ατόμου και την προστασία της κοινωνίας (θυμηθείτε την σκηνή όπου παρακολουθούμε το "ηλεκτρονικό γδύσιμο" των επιβατών με τα μηχανήματα του ελέγχου στο αεροδρόμιο - το αεροπλάνο το κατ' εξοχήν επιβατικό μέσο που εκπληρώνει τη φαντασίωση του ανθρώπου για ελευθερία, για πτήση προς τον ουρανό, για υπέρβαση της φύσης του καταλήγει εντός του καπιταλισμού να οδηγεί στον εξευτελισμό του ανθρωπίνου σώματος) δεν πραγματώνει την προσωπική ελευθερία πάνω από τις ιστορικές και κοινωνικές συγκυρίες και συγκρούσεις;
Μήπως, τότε, η λύση του δράματος βρίσκεται εκτός ιστορίας, μήπως η λύση βρίσκεται στο προσωπικό επίπεδο, στον έρωτα; Ο έρωτας δεν είναι η κατ' εξοχήν επιθυμία για το Άλλο;




Ο Αγγελόπουλος απαντά σαφώς αρνητικά. Ας θυμηθούμε πως εισβάλλει η Ιστορία με τη μορφή των μυστικών αστυνομικών τη στιγμή που ο Σπύρος και η Ελένη κάνουν έρωτα μέσα στο τραμ...Κατά τη γνώμη μας, όμως, θα ήταν λάθος να μείνουμε σε μία "χυδαία" και "φθηνά" υπαρξιστική απάντηση, η οποία απλώς τοποθετεί την τραγικότητα του ανθρώπου στην εισβολή της Ιστορίας στην προσωπική ζωή του...Η τραγικότητα της ανθρώπινης ύπαρξης δεν έγκειται στο ότι υπάρχουν κοινωνικοί καθορισμοί, αλλά έγκειται στο ότι επιθυμεί και αγωνίζεται να τους αλλάξει, στο ότι παρά το μάταιο του αιτήματός του και της Επιθυμίας του αγωνίζεται για το Άλλο. Αν και καταλήγει να επιβεβαιώνει το Ίδιο, συνεχίζεται να ζει και να αγωνίζεται...Θεωρεί ότι ο αγώνας και το αίτημα δικαιώνουν και αθωώνουν την Επιθυμία...Ίσως, όμως, ήρθε ο καιρός να μην επιθυμούμε πλέον την αθωότητα, αλλά να αθωώνουμε την Επιθυμία...Η αθωότητα δεν βρίσκεται κατ' ανάγκην στα μάτια ενός παιδιού (το μέλλον δεν είναι a priori αθώο, μόνο και μόνο επειδή δεν του δόθηκε η δυνατότητα να "αμαρτήσει", να διαψεύσει)...Αν ακολουθήσουμε έναν φιλόσοφο που επιτέθηκε στην εγελιανή διαλεκτική, επειδή ακριβώς δεν φοβόταν τη σύγκρουση, δεν φοβόταν την αντίφαση, τότε ίσως αντιληφθούμε και αισθανθούμε ότι η αθωότητα οφείλει να βρίσκεται όχι στο τέλος της Ιστορίας, αλλά σε κάθε της στιγμή...Η αθώωση, σύμφωνα με αυτό, δεν βρίσκεται σε μία τελεολογία, αλλά σε κάθε στιγμή της Ιστορίας...Ο Nietzsche - διότι περί αυτού πρόκειται - έβλεπε ότι το παρόν όφειλε να αθωώσει το παρελθόν, όφειλε να αθωώσει κάθε στιγμή της ιστορίας επιβεβαιώνοντας την "αιώνια επανάληψη του Ιδίου"... Μία επανάληψη η οποία οφείλει να δικαιώνει η ίδια τον εαυτό της ως ανατροφοδότηση - και άρα αθώωση - της Επιθυμίας και όχι ως δικαίωση - και άρα καθήκον - από μία υπερβατική αρχή... Σίγουρα, αυτό θα ήταν το μεγαλύτερο βάρος που θα μπορούσε να σηκώσει άνθρωπος...
" Το μεγαλύτερο βάρος. - Κι αν μια μέρα ή μια νύχτα γλιστρούσε ένας δαίμονας μέσα στην πιο μοναχική μοναξιά σου και σου έλεγε: ''Αυτή τη ζωή, όπως την έζησες και όπως τη ζεις μέχρι τώρα θα τη ξαναζήσεις άλλη μια φορά και αναρίθμητες ακόμη φορές - και δεν θα υπάρχει τίποτα καινούργιο σε αυτή, αλλά κάθε πόνος και κάθε χαρά και κάθε σκέψη και κάθε στεναγμός και κάθετι ανείπωτα μικρό ή μεγάλο της ζωής σου θα ξανάρθει σε σένα, όλα με την ίδια σειρά και διαδοχή - ακόμα και αυτή η αράχνη και αυτό το σεληνόφως ανάμεσα στα δένδρα, κι αυτή η στιγμή και εγώ ο ίδιος. Η αιώνια κλεψύδρα της ύπαρξης γυρίζει ακατάπαυστα πάνω κάτω και μαζί της και εσύ, κόκκε σκόνης!" - Δεν θα έπεφτες κατάχαμα, δεν θα έτριζες τα δόντια σου και δε θα καταριόσουν το δαίμονα που θα μιλούσε έτσι; Ή μήπως, θα ζούσες μία φοβερή στιγμή όπου θα του απαντούσες: "Είσαι θεός και δεν άκουσα τίποτα πιο θεϊκό!". Αν σε κυρίευε αυτή η σκέψη, θα σε μεταμόρφωνε εσένα, έτσι που είσαι και ίσως να σε έκανε σκόνη: το ερώτημα που τίθεται για όλα και το κάθετι: "Το θέλεις αυτό άλλη μια φορά και αναρίθμητες φορές ακόμη;" θα ήταν το μεγαλύτερο βάρος που θα βάραινε τις πράξεις σου! Ή, αντίθετα, πόσο καλός θα έπρεπε να γίνεις απέναντι στον εαυτό σου και απέναντι στη ζωή ώστε να μην ποθείς τίποτε περισσότερο από αυτή την έσχατη αιώνια επιβεβαίωση και επισφράγιση;" {1}.
Όχι η επιθυμία για αθωότητα, αλλά η αθώωση της επιθυμίας είναι το ριζικά διαφορετικό ζητούμενο, το ζητούμενο που επιβεβαιώνει το παρελθόν στο παρόν και όχι στο μέλλον...Το ζητούμενο που σέβεται τόσο τη σύγκρουση όσο και την επιθυμία, διότι σέβεται τη σύγκρουση των επιθυμιών και δεν επιζητεί τίποτε περισσότερο από αυτό...Δεν αποζητά να ακυρώσει τη σύγκρουση, διότι τότε θα ακύρωνε την επιθυμία...Γι' αυτό δεν επιζητά το Άλλο, αλλά αθωώνει το Ίδιο...Δεν επιζητά την επίλυση της σύγκρουσης μεταξύ των δύο φύλων, αλλά την αθώωσή της. Γνωρίζει ότι ο πλατωνισμός και το ιδεώδες του περί ενότητας, η οποία ενσαρκώνεται με τη μορφή του ανδρογύνου, πρέπει να ανατραπεί, να αντιστραφεί και να υπονομευθεί...
Το γνωρίζει διότι έχει μία διαφορετική αντίληψη για τον έρωτα: "Είχε κανείς αυτιά για τον ορισμό μου του έρωτα; Είναι ο μόνος αντάξιος ενός φιλοσόφου. Ο έρωτας - ως προς τα μέσα πόλεμος, ως προς το έρεισμα θανάσιμο μίσος των φύλων"{2}. Και έχει μία διαφορετική αντίληψη για τον έρωτα, διότι έχει μία διαφορετική αντίληψη για την αλήθεια: "Αν δεχτούμε την προϋπόθεση σύμφωνα με την οποία η αλήθεια είναι γυναίκα - τι; δεν είναι βάσιμη η υποψία ότι όλοι οι φιλόσοφοι, όταν ήταν δογματικοί, δεν καταλάβαιναν και πολύ τη γυναίκα; Ότι η φρικαλέα σοβαρότητά τους, η αδέξια φορτικότητά τους, με τις οποίες συνήθιζαν μέχρι τώρα να προσεγγίζουν την αλήθεια, ήταν ανίκανα και ακατάλληλα μέσα για να κερδίσουν ακόμη και ένα γύναιο; Σίγουρα, αυτή δεν άφησε να την κατακτήσουν - και σήμερα κάθε είδους δογματισμός στέκεται λυπημένος και αποθαρρυμένος. Αν συνεχίζει έστω να στέκεται!"{3}.
Μία αντίληψη τέτοιου είδους για την αλήθεια φέρνει τον φιλόσοφο προ των ευθυνών του...Η αλήθεια ως γυναίκα, λοιπόν...Δεν πρέπει, όμως, να ξεχνάμε ότι η γυναίκα "δεν θέλει την αλήθεια: τι είναι η αλήθεια για μια γυναίκα! Από την πρώτη αρχή τίποτε δεν ήταν πιο ξένο, πιο απωθητικό, πιο εχθρικό για τη γυναίκα από την αλήθεια - η μεγάλη της τέχνη είναι το ψέμα, η μεγαλύτερη έγνοια της είναι το φαίνεσθαι και η ομορφιά. (...) Και δεν είναι αλήθεια ότι συνολικά η 'γυναίκα' περιφρονήθηκε μέχρι τώρα περισσότερο από τη γυναίκα - και καθόλου από εμάς;"{4}. Συνεπώς, η αλήθεια περιφρονήθηκε περισσότερο από την ίδια την αλήθεια, όπως οι γυναίκες περιφρονούνται περισσότερο από τις ίδιες τις γυναίκες...Είναι η βούληση για αλήθεια αυτή που φανερώνει το ψέμα και την πλάνη που κρύβεται πίσω από κάθε αλήθεια...Αυτό σημαίνει, μήπως, ότι ο φιλόσοφος πρέπει να παραιτηθεί από το κυνήγι της γυναίκας, από το κυνήγι της αλήθειας και άρα από τον έρωτα;
Ας θυμηθούμε τον Χειμωνά: "Ο θρίαμβός της στη σχέση της είναι παραπάνω από αρκετός, μια και η γυναίκα πάντα θριαμβεύει στη σχέση της με τον άντρα' ο μόνος τρόπος να θριαμβεύσει ο άντρας είναι να αρνηθεί να μπει σ' αυτήν".
Ήρθε, όμως, η στιγμή για να τεθεί το ερώτημα: αν αρνηθεί ο άντρας τη μοίρα του, τότε είναι άντρας; Αν αρνηθεί να μπει στη σχέση, αν αρνηθεί να κυνηγήσει τη γυναίκα, την αλήθεια, το όνειρο, το Άλλο, τότε δεν αρνείται την ιστορία, δεν αρνείται την επιθυμία με όλη την τραγικότητα της και πάνω από όλα και κατά συνέπεια δεν αρνείται να της δώσει την ευκαιρία για αθωότητα;

Μήπως, εν τέλει, αρνούμενοι την ιστορία και την αιώνια επανάληψή της, μήπως αρνούμενοι να ηττηθούμε από τον χρόνο στο τέλος χάνουμε τον χρόνο μας;



{1}.Nietzsche F., Η Χαρούμενη Γνώση, παρ. 341, μτφρ. Λ. Τρουλινού, (Εξάντας, 1996).
{2}.Nietzsche F., Ecce Homo, Γιατί γράφω τόσο καλά βιβλία, μτφρ. Ζ. Σαρίκας, (Νησίδες, 2000).
{3}. Nietzsche F., Πέρα από το Καλό και το Κακό, Πρόλογος, μτφρ. Ζ. Σαρίκας, (Νησίδες, 1999).
{4}.Αυτ., παρ. 232.

Δευτέρα 16 Μαρτίου 2009

Η Σκόνη του Χρόνου...(2)


Όμως, τι από τα δύο, ποιος από τους δύο πόλους της κλεψύδρας, το παρελθόν ή το μέλλον, είναι η κινητήρια δύναμη της ιστορίας, η δύναμη που συνθλίβει το παρόν; Το παρελθόν ή το μέλλον είναι η ατμομηχανή του χρόνου; Ο Hegel - και δι' αυτού ο Αγγελόπουλος - απαντά: το μέλλον. Σκεφτείτε την εικόνα με τον άγγελο, ο οποίος αγωνίζεται τεντώνοντας το δεξί του χέρι να αδράξει με τα ακροδάχτυλά του το τρίτο φτερό... Ο άγγελος πετά μακριά από το παρελθόν - ας θυμηθούμε εδώ τον πίνακα του Klee "Angelus Novus", όπως τον βλέπει ο Walter Benjamin στην 9η θέση για τη φιλοσοφία της Ιστορίας - και όντας στο παρόν επιχειρεί να αγγίξει το μέλλον... Αυτή η Επιθυμία για το μέλλον, για αυτό που δεν υπάρχει, για την ου-τοπία, αλλά το οποίο μας κινητοποιεί και μας κάνει να κινούμαστε και άρα να παράγουμε χρόνο, δηλαδή να κάνουμε ιστορία...Επιθυμία για το τρίτο φτερό, το οποίο, σύμφωνα με την εγελιανή διαλεκτική, είναι το στοιχείο εκείνο που αναιρεί - διότι συμφιλιώνει - κάθε αντίθεση.
Σκεφτείτε, επίσης τα πρώτα λόγια του πρωταγωνιστή, του σκηνοθέτη που βουτά στο παρελθόν, όχι για να μείνει σε αυτό, αλλά για να γνωρίσει το μέλλον, για να κατανοήσει το παιδί του: "Τίποτα δεν τελείωσε, τίποτα δεν τελειώνει". Για να μην τελειώσει κάτι, πρέπει να υπάρχει αυτή η επιθυμία για το τρίτο φτερό, αυτή η επιθυμία για το μέλλον...Που σημαίνει ότι πρέπει να υπάρχει αυτή η επιθυμία για την αναίρεση κάθε σύγκρουσης, για την ενότητα και συμφιλίωση των αντιθέτων...


Ο Hegel, βέβαια, υπάκουο και πιστό τέκνο του 19ου αιώνα, είναι αισιόδοξος γι' αυτή την πτήση του αγγέλου και πιστεύει ότι είναι εφικτό να αγγίξει το τρίτο φτερό. Ο Αγγελόπουλος, υπάκουο και πιστό τέκνο του 20ου αιώνα, είναι απαισιόδοξος για την αγγελική πτήση...Θυμηθείτε εκείνη την εκπληκτική σκηνή όπου οι πολιτικοί πρόσφυγες ανεβαίνουν σε αντιθετική διάταξη, ένας - ένας, εντελώς μόνοι, με σκυμμένο το κεφάλι και μαζεμένο το κορμί από το κρύο, τη σκάλα που οδηγεί ψηλά στο μέλλον: σε ένα στρατόπεδο(;).



Η κατάληξη της εγελιανής διαλεκτικής είναι ένα στρατόπεδο (;). Το κυνήγι της ουτοπίας είναι ο ολοκληρωτισμός;



Θα επανέλθουμε...




Κυριακή 8 Μαρτίου 2009

Η Σκόνη του Χρόνου...(1)




Κλέβουμε λίγο χρόνο, για να μιλήσουμε για την τελευταία ταινία του Θ. Αγγελόπουλου, η οποία φέρει τον τίτλο "Η Σκόνη του Χρόνου"... Θα μιλήσουμε όχι ως ειδικοί του σινεμά αλλά ως θεατές. Νομιμοποιούμαστε - αν κάτι τέτοιο θεωρείται ακόμη απαραίτητο από τους ληξίαρχους της κουλτούρας - μόνο και μόνο επειδή αντι(-)γράφουμε τον Valéry παραφράζοντάς τον: "Η έμπνευση βρίσκεται στον θεατή, όχι στον σκηνοθέτη".
Ευχαριστούμε, λοιπόν, τον Θ. Αγγελόπουλο όχι διότι εμπνεύστηκε κάτι που άξιζε να μας μεταδώσει, αλλά διότι δημιούργησε κάτι που μας ενέπνευσε. Συνεπώς, ό,τι γράψουμε για αυτήν την ταινία (κάτι που ισχύει και για κάθε είδους πνευματική δημιουργία) δεν πρέπει να θεωρηθεί ότι προσπαθεί να αναπαράγει την πρόθεση του Αγγελόπουλου ούτε ότι αναπαριστά "το μήνυμα που θέλει να πει ο ποιητής". Αυτή την αδιέξοδη, προβληματική και στείρα ερμηνευτική μέθοδο ακολουθούσαν οι περισσότεροι και εν πολλοίς ακολουθείται ακόμη στην ελληνική εκπαίδευση με τραγικά αποτελέσματα...Άρα, το ερώτημα είναι όχι "τι ήθελε να πει ο Αγγελόπουλος με την ταινία του", αλλά "τι θέλουμε εμείς να πούμε για την ταινία του Αγγελόπουλου"...
Κατά τη γνώμη μας, πρωταγωνιστική μορφή της ταινίας δεν ήταν η Irene Jacob, αλλά ο G.W.F. Hegel. Απλώς, για καθαρά εμπορικούς - και όχι πρακτικούς, όπως θα πίστευε κανείς - λόγους, ο Αγγελόπουλος δεν έστρεψε τον φακό του στο πρόσωπο του γερμανού φιλοσόφου. Ένα πρόσωπο που, ομολογουμένως, έχει πολλά να ζηλέψει από εκείνο της Jacob...



Ο Hegel είναι η Jacob και ως διαλεκτική άρνηση ειναι ο Dafoe... Ο Hegel είναι ο σκηνοθέτης της ιστορίας, αυτός που ψάχνει να βρει τρόπους αναπαράστασης για το σενάριο που παίζεται. Για το σενάριο που παίζεται εντός του χρόνου, εντός της ιστορίας... Διότι ο Hegel είναι σαφής: "Ο Χρόνος είναι η ίδια η Έννοια" (die Zeit ist der Bergriff selbst) {1}. Ως γνωστό, η έννοια για τον γερμανό φιλόσοφο πραγματοποιείται εντός του ιστορικού πεδίου. Επομένως, η Ιστορία είναι η ίδια η έννοια, είναι η πορεία του Πνεύματος (Geist) προς την αυτοσυνειδησία του. Όπως διαβάζει και ο Kojève, "Ο χρόνος που ο Hegel έχει κατά νου είναι ο ανθρώπινος ή ιστορικός Χρόνος: είναι ο χρόνος της συνειδητής και εκούσιας δράσης η οποία πραγματοποιεί στο παρόν ένα Σχέδιο για το μέλλον, ένα Σχέδιο που διαμορφώνεται βάσει της γνώσης του παρελθόντος" {2}. Θα μπορούσαμε, ίσως, να φανταστούμε αυτή τη συμπλοκή παρελθόντος, παρόντος, μέλλοντος, αυτή τη σύζευξη των τριών "στιγμών" του χρόνου και της σκόνης που και δημιουργεί και αφήνει και φέρει με την παρακάτω μορφή...


Με τη μορφή, δηλαδή, μίας κλεψύδρας, όπου το παρόν είναι το λεπτότερο σημείο, καθώς συνθλίβεται μεταξύ του παρελθόντος και του μέλλοντος...


Ελπίζουμε να κερδίσουμε τη μάχη με τον χρόνο και να επανέλθουμε...

{1}. Hegel G.W.F., Η Φαινομενολογία του Πνεύματος, μτφρ. Δ. Τζωρτζόπουλου, (Δωδώνη, 1995), 801.
{2}. Kojève A., Introduction to the Reading of Hegel, tr. by J.H. Nichols, (Cornell University Press), p. 136.




Τρίτη 3 Μαρτίου 2009

Μετά λόγου γνώσεως...(3)


Giusepe Arcimboldo (1530-1593), Ο Βιβλιοθηκάριος, 1566. Επιστρέφουμε - μετά από την παρέκβαση στον ή πιο σωστά του Χειμωνά - στο θέμα της γνώσης στις σύγχρονες Δυτικές κοινωνίες. Πώς θα σας φαινόταν αν κάποιος ζωγράφος του 21ου αιώνα ήθελε να "παίξει" με το θέμα του ιταλού μανιεριστή και αντικαταστούσε τα βιβλία με οθόνες ηλεκτρονικού υπολογιστή; Θα ήταν αυτό τέχνη; Για να γίνουμε πιο προκλητικοί, πώς θα σας φαινόταν αν, αφού αντικαταστούσε τα βιβλία με οθόνες, διατηρούσε τον ίδιο τίτλο με αυτόν του Arcimboldo; Και πώς θα σας φαινόταν αν ο Βιβλιοθηκάριος του 21ου αιώνα διάβαζε λογοτεχνία όχι μονο σε οθόνη αλλά σε on line σύνδεση; Αν αντί για intertextuality (διακειμενικότητα) γινόταν λόγος για hypertextuality (υπερκειμενικότητα); Αν γινόταν λόγος για Net Art (τέχνη στο διαδίκτυο) Digital Modernism (ψηφιακό μοντερνισμό) και "ψηφιακή λογοτεχνία"; Τι συνεπαγωγές θα είχε αυτή η εξέλιξη όχι μόνο για την τέχνη - και πιο συγκεκριμένα για την λογοτεχνία - αλλά και για την δυτική κουλτούρα εν γένει;
Μία ματιά στη συνέντευξη της Jessica Pressman καθηγήτριας αγγλικής λογοτεχνίας στο Yale που δόθηκε στη Φωτεινή Μπάρκα (Ελευθεροτυπία, 20-2-2009) για το καλλιτεχνικό δίδυμο "Young-Hae Chang Heavy Industries" με αφορμή την έκθεση έργων τους ψηφιακής λογοτεχνίας στο Εθνικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης (18-02-2008/01-03-2009) ίσως σας απαντήσει σε μερικά από τα παραπάνω ερωτήματα.

http://www.enet.gr/online/online_text/c=113,id=43491620


Αν δεν είχατε την ευκαιρία να επισκεφθείτε τη συγκεκριμένη έκθεση, αν δεν σας ικανοποίησαν οι απαντήσεις της - ή, ακόμα καλύτερα, αν σας δημιούργησαν νέα ερωτήματα - τότε μάλλον είναι καλύτερο να δείτε τα έργα των καλλιτεχνών ιδίοις όμμασι...

http://www.yhchang.com/

Νομίζουμε ότι το παρόν post συνεχίζει με τον καλύτερο τρόπο τον προβληματισμό πάνω στο ζήτημα της γνώσης, όπως τέθηκε στα προηγούμενα posts (26-2, 22-2), καθώς μας υπενθυμίζει την πριν από 30 χρόνια διατυπωμένη διαπίστωση του Lyotard: "Είναι λογικό να σκεφτούμε ότι ο πολλαπλασιασμός των συσκευών πληροφορικής επηρεάζει και θα επηρεάσει την κυκλοφορία των γνώσεων όσο την επηρεάζει η ανάπτυξη των μέσων κυκλοφορίας των ανθρώπων αρχικά (μεταφορές) και συνακόλουθα των ήχων και των εικόνων (media). Μέσα σ' αυτόν το μετασχηματισμό η φύση της γνώσης δεν παραμένει άθιχτη. Δεν μπορεί να περάσει στους νέους διαύλους και να καταστεί αποτελεσματική, παρά μόνο αν η γνώση μπορεί να μεταφραστεί σε ποσότητες πληροφόρησης". {1}


Θα επανέλθουμε...


{1} Lyotard J-F., Η Μεταμοντέρνα Κατάσταση, μτφρ. Κ. Παπαγιώργης, (Γνώση, 1993) σσ. 31-2.

Παρασκευή 27 Φεβρουαρίου 2009

Παρέκβαση στον Χειμωνά...



Σαν σήμερα, το 2000, ήρθε η ώρα της αναπόφευκτης παρέκβασης στη ζωή του πεζογράφου και νευροψυχίατρου Γιώργου Χειμωνά...Ως ελάχιστο φόρο τιμής στη μνήμη ενός ανθρώπου ο οποίος αποπειράθηκε - όπως θα τονίσει ο φίλος του Γ. Βέλτσος - "ν' αλλάξει την ανθρώπινη λογοτεχνία σε απάνθρωπη τεχνολογία σωμάτων και γι' αυτό ταπεινώθηκε" {1}, κάνουμε σήμερα μία παρέκβαση από τα θέματα που είχαμε ανοίξει σχετικά με τη γνώση... Όσοι τον γνώρισαν λένε ότι η φωνή του ασκούσε γοητεία στους ακροατές του. Πλέον οι αναγνώστες του έχουμε τη γραφή του για να μαγευόμαστε, γι' αυτό και του δίνουμε το λόγο σήμερα να μας αφηγηθεί τη "Βιογραφία της Όρασής μου" (Πεζογραφήματα, Καστανιώτης, 2005)...

"Γεννήθηκα στην Καβάλα, μεγάλωσα στη Θεσσαλονίκη. Εκεί έζησα και εκεί τελείωσα την Ιατρική. Αργότερα, μετά τον στρατό, έφυγα στο Παρίσι, στη Γαλλία. Στη Γαλλία ειδικεύτηκα στην Ψυχιατρική και τη Νευροψυχολογία. Τώρα μένω μόνιμα στην Αθήνα και εργάζομαι στο "Αιγινήτειο Νοσοκομείο". Είμαι παντρεμένος κι έχω ένα γιο δώδεκα χρονών. Τα βιβλία μου είναι ο "Πεισίστρατος" (1960), "Η εκδρομή" (1964), "Το μυθιστόρημα" (1966), "Ο γιατρός Ινεότης" (στην χούντα, 1971), "Ο γάμος" (1975), "Ο αδελφός" (1976) και "Οι χτίστες" (1979). Στο τέλος του '83 θα βγει το τελευταίο μου βιβλίο που λέγεται "Η φρουρά". Έχω δημοσιεύσει επιστημονικά άρθρα, έxω γράψει ένα βιβλίο για τον Λόγο σαν εγκεφαλική λειτουργία, που είναι μια περιοχή σχεδόν ανεξερεύνητη ακόμη και για την Νευρολογία, ετοιμάζω ένα βιβλίο με εκλαϊκευτικά δοκίμια πάνω στον Λόγο, που ονομάζεται "Επτά μαθήματα για τον Λόγο".
Αυτή είναι η βιογραφία μου. Μα εγώ θέλω να μιλήσω για μία άλλη βιογραφία. Ξεκινά από
έναν ανυπολόγιστο παιδικό χρόνο και είναι η βιογραφία της όρασής μου. Η ιδιότητά μου του συγγραφέα ζυμώθηκε με αυτή την ιδιότητα, έγινε ένα με μια διαρκή, καθημερινή, αυθόρμητη προσοχή, να προσέχω συνέχεια τους ανθρώπους. Από παιδί έβλεπα, έβλεπα συνέχεια τους ανθρώπους. Την έσχατη λεπτομέρεια των σωμάτων, το πρόσωπό τους, το δέρμα τους, τα σκισίματά του, τη στάση τους, την ακινησία τους, τη φυσιογνωμία τους, άκουγα την ηχώ των λόγων τουςμ περιφερόμουν στους στενούς λαϊκούς έρημους δρόμους της Καβάλας και της Θεσσαλονίκης. Γεμάτοι λάσπη, νερά της βροχής, σιωπή, ερημιά. Ξαφνικά ν' ανοίγει μια αυλόπορτα και να χυμάει έξω ολολύζοντας μια γυναίκα. Έβγαινε έξω στο δρόμο κι άρχιζε να θρηνεί. Ένας πατέρας κάτισχνος, κατάχλωμος, νεαρός, έβγαζε περίπατο το παιδί του στο δρόμο. Ένα παιδί τριών τεσσάρων ετών. Ξαφνικά αυτός ο νεαρός πατέρας να πέφτει κάτω σαν κεραυνοβολημένος. Το παιδί τον κοίταζε εμβρόντητο, δεν καταλάβαινε, δεν καταλάβαινα, έβλεπα τα πρόσωπα των ανθρώπων πίσω από τα τζάμια και μάντευα τη ζωή τους. Τέτοιες εικόνες μιας διάχυτης παντού λαϊκής δυστυχίας. Αισθανόμουν - και θα ήμουν παιδί όχι πάνω από δέκα χρονώ - αυτά τα περίεργα συναισθήματα που μονάχα τα παιδιά μπορούν και έχουν, που είναι αντιφατικά. Αισθανόμουν μαζί σαν κάτι πολύ ελκυστικό και κάτι πολύ αποτρόπαιο. Την ανάγκη και την επιθυμία αυτές τις εικόνες, να τις αναδιπλώσω, να ελευθερώσω τη σκοτεινή τους αγωνία. Αλλά εκείνο που από πολύ νωρίς έμαθα, είναι ότι το ανθρώπινο σώμα, ολόκληρο το ανθρώπινο σώμα, δεν κάνει τίποτα άλλο παρά να μιλάει ακατάπαυστα για όλα τα πάθη των ανθρώπων. Δεν έχεις παρά να το δεις. Αργότερα οι ιατρικές εικόνες πλάτυναν αυτή την όραση, την έκανα πιο βαθιά, πιο δραματική. Χρωστάω σαν συγγραφέας πάρα πολλά στην Ιατρική. Δεν χρωστάω τίποτε στην Ψυχιατρική. Απλά σαν γιατρός, να βλέπω τους συγγενείς των αρρώστων να συνωστίζονται στους διαδρόμους των νοσοκομείων, να τριγυρίζουν τα κρεβάτια των αρρώστων τους, να παραστέκονται, να βλέπω το ίδιο το σώμα του αρρώστου. Πολλά μου έμαθαν όλα αυτά τα λόγια και όλα αυτά τα σώματα, γιατί η ιατρική σχέση είναι το ίδιο έντονη, το ίδιο αποκαλυπτική (με όλες τις σημασίες της λέξης), το ίδιο διαπεραστική όσο και η ερωτική σχέση.
Πιστεύω πως ο σκοπός της Τέχνης είναι ένα πράγμα πάρα πολύ συγκεκριμένο. Η Τέχνη είναι για να παίρνει στα χέρια της το ανεκπλήρωτο όραμα του ανθρώπου, μια φυσική ίσως αθλιότητα, δεν είναι απλά κοινωνική ή περιπτωσιακή. Είναι και αυτά, αλλά μαζί είναι και κάτι άλλο πιο οριστικά αδικημένο. Η Τέχνη είναι για να παίρνει στα χέρια της αυτή την αθεράπευτη στέρηση του ανθρώπου, να τη δουλεύει και να την επιστρέφει πάλι στους ανθρώπους. Αλλά αυτή τη φορά να την παραδίδει μέσα σε μια λαμπερή φαντασμαγορία, τεντωμένη από ένα δίκαιο όσο και συγκινητικό μεγαλείο, μέσα σε μία απέραντη ευφορία.


{...}

Όλα αυτά η Τέχνη δεν τα κάνει φιλάνθρωπα, παρηγορητικά. Γιατί χρωστάει αυτή τη δικαίωση του ανθρώπου. Γιατί κάποιος πρέπει να του τη χρωστάει αυτή τη δικαίωση. Γιατί αυτό το μέγα, αυτή η φαντασμαγορία, αυτό το μέγα του Ελύτη, του Αισχύλου, του Ηράκλειτου, αυτό το μέγα υπάρχει πραγματικά στη ζωή των ανθρώπων και η Τέχνη είναι ακριβώς για να το βγάζει στο φως, να το αποκαλύπτει, να το καθαρίζει, να το παρουσιάζει, αργά, επιδεικτικά, στους ανθρώπους, εκθαμβωτικό, πελώριο, εκκωφαντικό.
Οι ήρωές μου δεν έχουν καμία σχέση με τους ήρωες ενός κανονικού, συνηθισμένου μυθιστορήματος. Ήρωας είναι πάντοτε οι μάζες, τα πλήθη των ανθρώπων. Φαντάζομαι ένα νέο μυθιστόρημα που δεν θα μιλά πια για ξεχωριστά άτομα. Θα είναι ένας συμπερασματικός λόγος που θα μιλά για το γένος των ανθρώπων, όπως περίπου στην αρχαία τραγωδία. Αν κάποιο πρόσωπο κεντρικό φαίνεται να ξεχωρίζει στα κείμενά μου, αυτό δεν είναι άλλο παρά ένας θυμωμένος, απαρηγόρητος οδοιπόρος, χωμένος και αυτός μέσα στο πλήθος. Αλλά είναι ένας οδοιπόρος που έχει απάνω του τη μοίρα όλων των ανθρώπων.
Δεν υπάρχει ένας αμετακίνητος χρόνος και χώρος. Όλα συμβαίνουν σαν να γίνονταν πάντοτε, σαν να γίνονται σήμερα, εδώ και παντού. Αλλά το πλήθος είναι Έλληνες. Ο οδοιπόρος είναι και αυτός Έλληνας. Δεν θα μπορούσε να γίνει αλλιώς, αφού και εγώ είμαι Έλληνας. Μονάχα στα ελληνικά μπορώ να καταλαβαίνω και να μιλάω τη γλώσσα των ανθρώπων. Μιλώ πάντα για την πραγματικότητα των ανθρώπων. {...} Υπάρχουν παντού τα συναισθήματά τους, οι λύπες τους, η ομορφιά τους, η ασχήμια τους, οι παραμικρές λεπτομέρειες μιας ψηλαφητής, υλικής ανθρώπινης ζωής. Μόνο που αυτό το άμορφο, το άτακτο ανθρώπινο υλικό ζυμώνεται, χωρίς καθόλου να εξαφανίζεται, μέσα σ' ένα είδος γενικής απεικόνισης της ταραγμένης ανθρώπινης συνείδησης. Της ταραγμένης από θάνατο, από φόβο, από φτώχια, από σπαρακτική λύπη, από πόλεμο, από διωγμό, από ό,τι μπορεί να είναι η πραγματική ιστορία του καθενός μας, η πραγματική ιστορία όλων μας.
Είπα κάποτε ότι η Τέχνη δεν είναι η πραγματικότητα. Πως η Τέχνη είναι ένα σχόλιο πάνω στην πραγματικότητα, πως η πραγματικότητα δεν μπορεί να νοηθεί ως τετελεσμένη, αν δεν δευτερολογηθεί από ένα τέτοιο σχόλιο τέχνης. Θεωρώ αυτό το σχόλιο της Τέχνης πολύ πιο πραγματικό από την ίδια την πραγματικότητα, γιατί ακριβώς αποκαλύπτει εκείνες τις κρυφές όσο και ουσιαστικές διεργασίες που αναπαράγουν συνεχώς την συγκινησιακή πραγματικότητα του ανθρώπου. Αυτή για την οποία μιλά κυρίως η Τέχνη. Αυτή με την οποία αποκλειστικά υπάρχει ο άνθρωπος. Θεωρώ τον λόγο σαν ένα χαρισματικό όργανο, περισσότερο από όλα τα άλλα. Γιατί ακριβώς ο λόγος έχει τη δυνατότητα να συλλαμβάνει και να φανερώνει όλες τις δυνατές νοηματικές και συναισθηματικές αντηχήσεις που γεννά μέσα στο νου και την ψυχή του ανθρώπου η εμπειρία της ζωής. Εννοώ κάτι σαν την εξαίσια ακινησία της ζωγραφικής, ή τη δαιμονική κινητικότητα της μουσικής. Εννοώ ακριβώς ένα λόγο που είναι και ζωγραφική και μουσική και όλα όσα μπορεί να εκφράσει ο άνθρωπος. Κυρίως όσα δεν μπορεί."



{1} Βέλτσος Γ., outre tombe, "Αλληλογραφία" με τον Γιώργο Χειμωνά, (Πατάκης, 2008) σ. 44.

Πέμπτη 26 Φεβρουαρίου 2009

Μετά λόγου γνώσεως...(2)



Η φωτογραφία του Todd Hido με τον τίτλο "6097" από την ατομική του έκθεση "A Road Divided" η οποία έλαβε χώρα το 2008 στην Stephen Wirtz Gallery στο San Francisco ελπίζουμε να μας συνδέσει όσο πιο ομαλά γίνεται με το προηγούμενο post το οποίο έκανε λόγο για το καυτό ζήτημα της γνώσης...Θεωρούμε πως όποιος έκανε τον κόπο να το διαβάσει δεν μπορεί παρά να αισθάνθηκε ότι βρίσκεται στη θέση του προαναφερθέντα φωτογράφου ο οποίος αιχμαλώτισε με τον φακό του την προοπτική ενός ανθρώπου που βρίσκεται σε ένα σταυροδρόμι με τον ήλιο να τον τυφλώνει καθώς αντανακλά στο χιόνι...Οδοδείκτες δεν υπάρχουν παρά μόνο ίχνη από αυτοκίνητα τα οποία έχουν ακολουθήσει τη μία ή την άλλη κατεύθυνση...Προς τα που πρέπει να πάμε εμείς; Αριστερά, ευθεία ή δεξιά; Αυτές είναι οι μοναδικές επιλογές; Μήπως και οι τρεις είναι πλέον παρωχημένες; Μήπως ο φακός που αναπαριστά αυτή την πολυσυζητημένη και ιστορικά φορτισμένη τριάδα πρέπει να σπάσει; Σίγουρα δεν μπορούμε να μείνουμε ακίνητοι. Κάτι τέτοιο θα ήταν ανιστορικό, θα μας πουν...Ας δοκιμάσουμε τουλάχιστον να σκεφτούμε πριν κινηθούμε, να στοχαστούμε πριν επιλέξουμε κατεύθυνση. Ας τολμήσουμε να γνωρίσουμε όχι μόνο τις συνέπειες μα και τις προϋποθέσεις των επιλογών μας. Άραγε, τι άλλο πρέπει να στοχαστούμε παρά τον ίδιο τον στοχασμό; Τι άλλο πρέπει να γνωρίσουμε παρά το πώς γνωρίζουμε;
Ας μηρυκάσουμε, λοιπόν, και ένα δεύτερο δημοσίευμα το οποίο συνδέεται, κατά τη γνώμη μας, με το πρόβλημα που έθεσε το προηγούμενο...Δημοσιεύτηκε στην εφημερίδα ΤΑ ΝΕΑ στις 21-2-2009...

Απολαύστε το...



Μαθαίνουν όλη την ύλη της χρονιάς μέσα σε 3 ημέρες!
ΕΠΙΜΕΛΕΙΑ: ΓΙΩΡΓΟΣ ΑΓΓΕΛΟΠΟΥΛΟΣ
Μέσα σε τρεις ημέρες μαθαίνεις την ύλη μιας ολόκληρης χρονιάς λένε δάσκαλοι και μαθητές σ΄ ένα σχολείο στη Βορειοανατολική Αγγλία, οι οποίοι πειραματίζονται με το νέο σύστημα «εκμάθηση κατά διαστήματα» (spaced learning). Η «Γκάρντιαν» έστειλε έναν συντάκτη της να δώσει εξετάσεις για να το διαπιστώσει.
Φωτογραφία
Το μάθημα έγκειται σε μια εντατική παρουσίαση με σλάιντς, η οποία επαναλαμβάνεται τρεις φορές με ενδιάμεσα 10λεπτα διαλείμματα κατά τα οποία οι μαθητές κάνουν τους ζογκλέρ παίζοντας με μπάλες. Έπειτα από μία ώρα, οι μαθητές είναι έτοιμοι να εξεταστούν στο ένα έκτο της ύλης του μαθήματος μιας ολόκληρης χρονιάς. Θεωρητικά τουλάχιστον, με αυτή τη μέθοδο «εκμάθησης κατά διαστήματα» ένας έφηβος θα μπορούσε να δώσει με επιτυχία εξετάσεις σε ολόκληρη την ύλη ενός μαθήματος μιας ολόκληρης χρονιάς έπειτα από προσπάθεια μόλις τριών ημερών!
Το εν λόγω σύστημα ανατρέπει τον τρόπο διδασκαλίας και την αξία των εξετάσεων. Δάσκαλοι και στοχαστές απ΄ όλο τον κόσμο επισκέπτονται το Μονκσίτον, στο Τάινσαϊντ της Βορειοανατολικής Αγγλίας, για να ενημερωθούν από πρώτο χέρι για την «εκμάθηση κατά διαστήματα», η οποία δοκιμάζεται στο Γυμνάσιο-Λύκειο της πόλης τα τελευταία τέσσερα χρόνια. Διευθυντής του σχολείου είναι ο Πολ Κέλι, ο οποίος εισηγήθηκε τη μέθοδο αφού διάβασε στο περιοδικό «Scientific Αmerican» ένα άρθρο με θέμα «πώς να κάνετε τις μνήμες αξέχαστες», του κορυφαίου Αμερικανού νευρολόγου Ντάγκλας Φιλντς. Ο Φιλντς διαπίστωσε κάνοντας πειράματα σε ποντίκια ότι η διέγερση των εγκεφαλικών κυττάρων πρέπει να επαναλαμβάνεται τρεις φορές με διαλείμματα των 10 λεπτών από τη μία φορά στην άλλη για να γίνει μόνιμη η σύναψη- η χημική και βιολογική διαδικασία που μετατρέπει στον εγκέφαλο τις βραχυπρόθεσμες ενθυμήσεις σε μακροπρόθεσμες μνήμες.
Ξεφτέρια. Αφού διάβασε το άρθρο, ο Κέλι ζήτησε από την Άντζελα Μπράντλι, που δίδασκε Φυσικές Επιστήμες, και τρεις μαθητές να οργανώσουν μια παρουσίαση σλάιντς με ΡowerΡoint και 90 λεπτά διδασκαλίας Φυσικής που να περιλαμβάνουν 20λεπτα εντατικής εκμάθησης και 10λεπτα διαλείμματα συγκεκριμένης σωματικής δραστηριότητας- αρχικά έπαιζαν μπάσκετ.
Οι δοκιμές είχαν εντυπωσιακά αποτελέσματα. Σαράντα οκτώ μαθητές διδάχθηκαν όλη την ύλη της Βιολογίας με τη μέθοδο της «εκμάθησης κατά διαστήματα» μέσα σε 90 λεπτά της ώρας. Μια εβδομάδα μετά, έδωσαν εξετάσεις, ένα χρόνο νωρίτερα από το κανονικό, και πέρασε το 80% της τάξης!
Η «Γκάρντιαν» έστειλε στο Μονκσίτον τον δημοσιογράφο Πάτρικ Μπάρκχαμ για να δοκιμάσει τη μέθοδο. Ο Μπάρκχαμ δεν έχει σχέση με τις φυσικές επιστήμες και τελείωσε το Λύκειο το 1991- με άλλα λόγια, όσα είχε μάθει για τις εξετάσεις είχαν πλέον εξαφανιστεί από το μυαλό του. Οι «συμμαθητές» του εκφράστηκαν θετικά για το σύστημα. «Σου δίνει την ευκαιρία να διασκεδάσεις καθώς μαθαίνεις», είπε ένα κορίτσι. «Δεν χρειάζεται να είσαι συνεχώς συγκεντρωμένος», πρόσθεσε ένα άλλο.
Προβολή σλάιντς. Η διδασκαλία γίνεται με προβολή σλάιντς τα οποία σχολιάζει ο καθηγητής. «Θέλω να σημειώσω πράγματα- αυτός είναι ο τρόπος μου για να θυμάμαι- όμως τα στιλό και τα χαρτιά θεωρείται ότι αποσπούν την προσοχή» γράφει ο δημοσιογράφος. «Τα σλάιντς περνούν γρήγορα- πολύ γρήγορα για μένα. Έπειτα από 15 λεπτά σταματάμε και αρχίζουμε να κάνουμε τους ζογκλέρ πετώντας μπάλες στον αέρα».
Ο δημοσιογράφος του «Γκάρντιαν» περίμενε πέντε ημέρες για να εξεταστεί σε αυτά που υποτίθεται ότι είχε μάθει με το «spaced learning», ώστε να διαπιστώσει αν οι συνάψεις του είχαν πραγματικά ενισχυθεί και σχηματίσει μακροπρόθεσμες μνήμες. Διαπίστωσε ότι θυμόταν εντυπωσιακά πολλές πληροφορίες από το μάθημα - τόσο τις φωτογραφίες όσο και τα λόγια του δασκάλου. «Η παρουσίαση φαίνεται ότι ενίσχυσε τις όποιες περιορισμένες γενικές γνώσεις υπήρχαν στο κεφάλι μου» σημειώνει. Η βαθμολογία της εξέτασής του ήταν άριστα (Α).
Η κόντρα των επιστημόνων
Φωτογραφία
Ανάμεσα στην κάθε επανάληψη της διδακτέας ύλης, οι μαθητές του Μονκσίτον κάνουν δεκάλεπτα διαλείμματα, στα οποία παίζουν μπάσκετ ή κάνουν τους ζογκλέρ...
Ο διευθυντής του σχολείου Πολ Κέλι πιστεύει ότι η «εκμάθηση κατά διαστήματα» συνιστά μια «αλλαγή παραδείγματος» στις ιδέες μας για το σχολείο εξίσου σημαντική με τη θεωρία της σχετικότητας του Αϊνστάιν για την παραδοσιακή φυσική. Υπάρχουν ωστόσο και αντιρρήσεις. «Ο σκοπός της παιδείας είναι να αποκτήσει κανείς μια βαθύτερη κατανόηση των πραγμάτων, όχι απλώς να μαθαίνει πράγματα για να τα αναπαράγει σε εξετάσεις» λέει ο Άλαν Σμίδερς, διευθυντής του Κέντρου Ερευνών για την Εκπαίδευση και την Απασχόληση στο Πανεπιστήμιο του Μπάκιγχαμ. Είναι έπειτα ο «παράγων δάσκαλος». Καμιά φυσική άσκηση δεν μπορεί να εντυπώσει στο μυαλό τη διδασκαλία ενός βαρετού δασκάλου.
Ο Ντέιβιντ Ρέινολντς, καθηγητής στο Πανεπιστήμιο του Πλίμουθ, πιστεύει ότι η εκμάθηση κατά διαστήματα μπορεί να βοηθήσει πολύ τους μαθητές καθώς περιορίζει την αποστήθιση και βελτιώνει και επιταχύνει την εκμάθηση. «Αν η μέθοδος αυτή είναι τόσο καλή όσο φαίνεται, μπορούμε να ξεμπερδέψουμε με τα στοιχειώδη σε κλάσμα του χρόνου που απαιτείται τώρα γι΄ αυτά και να επιτρέψουμε έτσι στα παιδιά να κάνουν πράγματα που απαιτούν σκέψη ανώτερου επιπέδου».
Με μια ματιά
● Η εκμάθηση κατά διαστήματα (spaced learning) είναι μια πρωτοποριακή μέθοδος διδασκαλίας ● Η εκπαιδευτική ύλη επαναλαμβάνεται τρεις φορές, με τη βοήθεια παρουσίασης σλάιντς, σε τρία διαδοχικά 20λεπτα μαθήματα.
● Το διάλειμμα ανάμεσα σε κάθε επανάληψη διαρκεί 10 λεπτά. Οι μαθητές κάνουν κάποια σωματική δραστηριότητα (όπως π.χ. παίζουν μπάσκετ)
● Το σύνολο της διδασκαλίας της εκπαιδευτικής ενότητας διαρκεί περίπου 90 λεπτά.
● Η μέθοδος έγινε γνωστή όταν ο διευθυντής του Γυμνασίου-Λυκείου του Μονκσίτον άρχισε να την εφαρμόζει στους μαθητές του, που άρχισαν να περνούν τις κρατικές εξετάσεις σε χρόνο ρεκόρ ● Οι μαθητές εκμεταλλεύονται τον χρόνο που κερδίζουν για να ασχοληθούν με επιστημονικά πειράματα, δεξιότητες, τέχνες, αθλητισμό Ο δημοσιογράφος της «Γκάρντιαν» Πάτρικ Μπάρκχαμ επέστρεψε στα θρανία για να δοκιμάσει τη μέθοδο. Διδάχτηκε Φυσική για 90 λεπτά. Έπειτα από 5 ημέρες έδωσε εξετάσεις και πήρε άριστα

Θα επανέλθουμε...